پاکی انسان لازمه شناخت خداوند است
گروه اندیشه: حجتالاسلام بلادیان گفت: در فراز ۷۲ دعای جوشن کبیر به موضوع «محبت» اشاره شده است و باید صبر، توبه، پاکیزگی و نیکوکاری باشد تا انسان به هدف غایی آفرینش همان وصال خداوند دست یابد.
حجتالاسلام والمسلمین سید محمدعلی بلادیان، مدرس حوزه علمیه اهواز در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، پیرامون فراز هفتاد ودوم دعای جوشن کبیر با بیان اینکه عبارتها در این فراز کامل و جامع هستند، اظهار کرد: عناوین بکار رفته در این فراز «یَا رَبَّ الْعَالَمِینَ یَا مَالِکَ یَوْمِ الدِّینِ یَا غَایَهَ الطَّالِبِینَ یَا ظَهْرَ اللاجِینَ یَا مُدْرِکَ الْهَارِبِینَ یَا مَنْ یُحِبُّ الصَّابِرِینَ یَا مَنْ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ یَا مَنْ یُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِینَ یَا مَنْ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ یَا مَنْ هُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِینَ» عناوین بکار رفته در این فراز به صورت اضافه تدوین شدهاند که باید به محتوای آنها مسلط باشیم.
بلادیان با بیان اینکه در قسمت دوم فراز 72 به موضوع «محبت» اشاره شده است، افزود: به نظر میرسد این فراز به دو قسمت تقسیم شده و قسمت اول تا «یَا مُدْرِکَ الْهَارِبِینَ» موضوعاتی مطرح میشود که هدفی بزرگ و عظیم را نشان دهد که برای رسیدن به آن اعمال و فعالیتهایی نیاز است که مورد محبت خداوند واقع شده است. باید صبر، توبه، پاکیزگی و نیکوکاری باشد تا باشد تا انسان به درک مدرکیت خدا دست یاید.
ربالعالمین؛ فراهم آوردنده همه امکانات پیرامونی انسان
مدرس حوزه علمیه اهواز افزود: اولین واژه این فراز «رب» است که در قرآن کریم به معانی زیادی آمده است که مشخص است دارای عظمت معنا است. واژه ربالعالمین 49 بار در قرآن کریم آمده که این امر نشان دهنده عظمت این معنا است و توجه ما باید بدان بیشتر باشد. معنای رب پرورش دهنده بیان شده است. با توجه به آنکه عنوان ربالعالمین پرورش دهنده معنی میشود یعنی خداوند همه مسائل پیرامونی انسان را برای رشد او فراهم میکند. ربالعالمین بیانگر آن است که خداوند دنیای بشر را به شکل زیبایی آفریده و به او عنایت فرموده است و زمینه پرورش روحی و هیجانی فراهم آمده تا هدایت انسان کامل شود.
وی بیان کرد: با عنایت به واژه ربالعالمین انسان متوجه میشود که به هیچ ابزار و وسیله دیگری احتیاج ندارد چرا که خداوند پرورش دهنده مؤثر همه سببهای دنیوی و اخروی است. به نوعی خداوند مسببالاسباب است و با درک این معنی و یقین به آن از سوی انسان، آدمی سر در مقابل هیچ قدرتی دیگری خم نخواهد کرد چرا که همه الطاف و کرامتها از خداوند سرچشمه میگیرد. ربالعالمین یعنی خداوند زمینه پرورشهای روحی و معنوی را برای انسان با نعمات مختلف همچون قرآن، اولیا و انبیا و پدرومادر فراهم آورده است.
مالک یومالدین؛ انسان با نعمات خداوند چه کرده است؟
بلادیان با اشاره به عبارت «مالک یومالدین» بلافاصله پس از عبارت «رَبَّ الْعَالَمِینَ» گفت: عبارت نخست بیانگر مهربانی خداوند بوده و انسان متوجه میشود که انسان با خدا به هیچ چیز دیگری نیاز ندارد و همه الطاف و کرامات از او سرچشمه می گیرد. صفت «مالک یومالدین» خداوند بدان معناست که انسان با همه نعمات و امکانات خداوندی چه کرده است؟
وی ادامه داد: با این معنا انسان متوجه میشود که روز جزایی وجود دارد که باید در آن پاسخگو باشد و خداوند از نعمتهای در اختیار او بازخواست میکند. این امر خوف و رجا را در انسان تکمیل میکند. بر این اساس ترس و واهمهای در دلها قرار میگیرد که باید پاسخگوی این عظمت باشد.
مدرس حوزه علمیه اهواز با بیان اینکه همه انسانها اهدافی را در زندگی خود دنبال میکنند، گفت: برخی افراد به خاطر کوتاهی در دید و فکر و عقل طالب امور بیارزش و زودگذر هستند. انسانهایی که دارای گستردگی دید باشند با تعمق و تفکر بهترینها را انتخاب میکنند. عبارت «غَایَهَ الطَّالِبِینَ» مقابل همه آنهایی است که به دنبال رفاه زندگی دنیوی هستند حتی بهشت برین غایت آفرینش نیست بلکه رسیدن به وصال محبوب نهایت آفرینش به حساب میآید.
یَا مُدْرِکَ الْهَارِبِینَ؛ آغوش امیدوارانه خداوند
بلادیان گفت: در مناجات شعبانیه عبارتی مبنی بر «فقد هربت الیک» وارد شده که به معنای فرار همراه با پناه است؛ انسان در این جمله به خداوند میگوید همه پلهای پشت سر خود را خراب کرده و با امید به سوی تو آمدهام و امید دارم که مرا پناه دهی. این عبارت با عبارت «یَا مُدْرِکَ الْهَارِبِینَ» در دعای جوشن کبیر برابری میکند؛ خداوند همچون مادری که فرزند گناهکار خود را به آغوش میگیرد، انسانی را که به خاطر اعمالش گریخته در آغوش میگیرد و نوازش میکند و انسان در نتیجه این امر آرامش مییابد و امیدی در دل او ایجاد میشود.
وی بیان کرد: عبارت «یَا مَنْ یُحِبُّ الصَّابِرِینَ» در دعای جوشن کبیر نشان دهنده محبت است. محبت ناشی از ایمان و توجه به خداوند است و محبت به خدا به افرادی تعلق میگیرد که خداوند را دوست دارند و کسی که محبتی به خداوند نداشته باشد نمیتواند تقوا، صبر، توکل و عدل را رعایت کند. آیه 31 سوره آلعمران «قُلْ إِن کُنتُمْ تُحِبُّونَ اللّهَ فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْکُمُ اللّهُ وَیَغْفِرْ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ وَاللّهُ غَفُورٌ رَّحِیمٌ؛ بگو اگر خدا را دوست دارید از من پیروى کنید تا خدا دوستتان بدارد و گناهان شما را بر شما ببخشاید و خداوند آمرزنده مهربان است» بر همین معنا تأکید دارد.
مدرس حوزه علمیه اهواز خاطرنشان کرد: آیه 54 سوره مائده همه محبتها را شامل خداوند میداند؛ «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ مَن یَرْتَدَّ مِنکُمْ عَن دِینِهِ فَسَوْفَ یَأْتِی اللّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَیُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْکَافِرِینَ یُجَاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللّهِ وَلاَ یَخَافُونَ لَوْمَةَ لآئِمٍ ذَلِکَ فَضْلُ اللّهِ یُؤْتِیهِ مَن یَشَاءُ وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ؛ اى کسانى که ایمان آوردهاید هر کس از شما از دین خود برگردد به زودى خدا گروهى [دیگر] را مىآورد که آنان را دوست مىدارد و آنان [نیز] او را دوست دارند [اینان] با مؤمنان فروتن [و] بر کافران سرفرازند در راه خدا جهاد مىکنند و از سرزنش هیچ ملامتگرى نمىترسند این فضل خداست آن را به هر که بخواهد مىدهد و خدا گشایشگر داناست.» خداوند محبت انسان را به اندازه فضل خود جبران کرده و به همان میزان عنایت میفرماید.
