تبیین عناصر ادبیات اسارت/ این نوع ادبیات راه و رسم چگونه زیستن در اسارت را آموخت

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از فارس، علی‌محمد روانستان، جانباز و آزاده دوران دفاع مقدس و مشاور نماینده ولی فقیه در استان فارس شب گذشته، 26 مردادماه در مراسم شب شعر و خاطره «بازگشت پرستوها» که در تالار حافظ شیراز برگزار شد، به بیان نکاتی راجع به ادبیات اسارت و اردوگاهی پرداخت و گفت: این نوع ادبیات یک موضوع بسیار عمیق و ریشه‌ای است که بیان کامل آن در این فضا نمی‌گنجد.
وی نقطه آغاز این نوع ادبیات را اسارت آزادگان دفاع مقدس دانست و افزود:‌ در حقیقت اسارت یک نقطه عطفی در زندگی تک‌تک اسرای ما بود که تحول‌ فراوانی را در آن‌ها به وجود آورد.
روانستان اظهار کرد: بیشتر آزادگان وقتی که به اسارت افتادند نسبت به بسیاری از مسائل علمی، سیاسی و حتی مسائل مختلف اجتماعی، ذهنیت کمی داشتند و نسبت به برخی از آن‌ها هم هیچ اطلاعی نداشتند اما فشار زیاد سختی‌ها در اسارت و مشکلات فراوان و ضرورت رویارویی با آن مشکلات، باعث شد که استعداد و نبوغی که در آن‌ها خفته بود را بیدار کند و در نتیجه آنان نیز این نبوغ خفته را از قوه به فعل درآورند.
مشاور نماینده ولی فقیه در استان فارس در امور ایثارگران و جانبازان عنوان کرد: استعدادهایی در تنگنای اسارت جوشید و از آن ادبیات نویی به‌وجود آمد و خیلی زود زوایای مختلف اسرا در زندان‌ها را دربرگرفت.
وی با بیان اینکه این نوع ادبیات، تکلیف اسرا را در بسیاری از مکان‌ها مشخص کرد و راه و رسم چگونه زیستن در اسارت را به آن‌ها آموخت، گفت: اسرا خیلی زود متوجه شدند که تقدیر آن‌ها در زندان و اسارت رقم خورده است و در این راه نیز باید با قوت تمام بایستند و مقاومت کنند، برای این منظور لازم بود که روحیه، اصول و اعتقادات دینی آن‌ها حفظ شود و از نظر علمی هم عقب نمانند.
روانستان بیان کرد: گروهی از اسرا که از ذوق و قریحه شعری برخوردار بودند شروع به سرودن اشعار می‌کردند و این اشعار در اردوگاه‌ها خوانده می‌شد که در اسرا تأثیر روحی و روانی فراوانی داشت همچنین، نویسندگانی نیز ظهور کردند که نمایشنامه‌های مختلفی را نوشته و در قالب نمایشنامه و تئاتر اجرا می‌کردند که به‌وسیله این‌ هم آموزه‌های دینی و اعتقادی اسرای ما تقویت و حفظ می‌شد.
این آزاده دوران دفاع مقدس با بیان اینکه در جریان اسارت عنصرهایی نظیر، شعر، سرود، خطابه، نمایشنامه، طنز و قصه‌های مختلف کار شده که به این ترتیب، ادبیات اسارت شکل گرفت، گفت: در این نوع ادبیات سه عنصر نامه، شعر و تئاتر را نسبت به سایر عناصر برجسته‌تر و شاخص‌تر می‌بینیم.
وی ادامه داد: تمام اسرای دوران دفاع مقدس نامه می‌نوشتند لذا نامه خود به عنوان یک بخش عظیم از ادبیات اسارت را تشکل می‌دهد که خود به 4 دسته سرلوحه‌دار، بدون سرلوحه، الگو و منحصر به‌فرد و عادی تقسیم می‌شود.
روانستان تصریح کرد: بیشتر نامه‌هایی که اسرای ما می‌نوشتند در قالب نامه‌های الگویی می‌گنجد یعنی از همدیگر الهام می‌گیرند و کلیشه می‌کنند که این نامه‌ها نیز به چند دسته شخصی، دوستانه، بزرگان سیاسی، دشمنان و آن‌هایی که در قالب وصیتنامه می‌گنجید تقسیم می‌شود.
وی اضافه کرد: نامه‌های کلیشه‌ای نیز به دسته کلیشه‌ای آغازی، متن و پایانی تقسیم می‌شود که در کلیشه‌ای آغازی با نام و ذکر خدا آغاز می‌شود، بخش دیگری بیان دیدگاه اسیر و بخشی هم بیان حالات اسارت بود.
این آزاده دوران دفاع مقدس با اشاره به نامه‌های منحصر به فرد گفت: نامه‌هایی که بسیار ادبی نوشته شده بود و یا خطاب به رجال سیاسی نوشته شده و یا اصولاً نامه‌هایی که بانوان ما که خودشان منحصر به فرد بودند، در دوران اسارت نوشتند، جزو نامه‌های منحصر به فرد محسوب می‌شود.