نگهداری ۴۵۰ نسخه نفیس خطی و چاپ سنگی از «شیخ طبرسی» در کتابخانه آستان قدس

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی آستان قدس رضوی، سید محمدرضا فاضل‌هاشمی، رئیس اداره مخطوطات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان ‌قدس ‌رضوی، بیان کرد: ابوعلی فضل بن حسن طَبرِسی یا شیخ طَبَرسی (468 تا 548 قمری) ملقّب به «امین الإسلام» دانشمند و فقیه شیعه ایرانی و از علمای قرن ششم هجری است که در بیشتر علوم دینی زمان خود همچون تفسیر، فقه، کلام، سیره و تاریخ ائمه مشهور بوده و در همه این علوم تألیفاتی دارد که بیشتر آن‌ها به صورت نسخه‌هایی نفیس در گنجینه کتب خطی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود.

وی به بزرگترین و مهم‌ترین کتاب شیخ طبرسی با عنوان «مجمع البیان فی تفسیر القرآن» اشاره کرد و گفت: این اثر چند جلدی، از تفاسیر مهم قرآن در قرن ششم به زبان عربی است و از لحاظ سبک و شیوه تدوین در میان همه تفسیرهای اهل سنّت و شیعه، چه فارسی و چه عربی کم‌نظیر است و نسخه‌های موجود از این اثر در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی، به کتابت قرن هشتم موجود است.

رئیس اداره مخطوطات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان ‌قدس ‌رضوی عنوان کرد: نسخه‌های ارزشمندی از «جوامع الجامع» که خلاصه‌ای از مجمع‌البیان همراه با افزودن نکات ادبی آیات قرآنی است و توسط خود شیخ به زبان عربی تلخیص شده است، در این گنجینه نگهداری می‌شود که یکی از نفیس‌ترین آن‌ها مربوط به قرن هفتم است.

وی از نسخه‌ای با عنوان «نثر اللئالی» نام برد که از آثار حدیثی ممتاز در قرن ششم هجری است و نسخه‌های بسیاری از آن به قلم خوشنویسان برجسته همچون یاقوت مستعصمی و احمد نیریزی کتابت شده است و ادامه داد: این اثر از معروف‌ترین رساله‌های شیخ طبرسی است که در آن، کلمات قصار مولا علی(ع) با گزینشی زیبا به ترتیب حروف الفبا در 29 باب گرد آمده و نسخه آستان قدس به کتابت قرن هشتم به شمار می‌رود.

فاضل‌هاشمی تصریح کرد: از آثار دیگر شیخ طبرسی، «صحیفه الرضا» است و نسخه‌ای از آن که در سال 881 قمری در مدرسه عباسیه مشهد رضوی کتابت شده، در این گنجینه نگهداری می‌شود.

وی با بیان اینکه از «مکارم الأخلاق» که در 12 باب تألیف شده است، نسخه‌های بسیاری در آستان قدس موجود است، اظهار کرد: یکی از این نسخه‌ها، وقفی خواجه شیراحمد تونی به کتابت 909 قمری، دیگری وقفی خادم امیر سیف‌الدین که در 937 قمری توسط مظاهری مازندرانی به خط نسخ کتابت شده و نسخه دیگر وقفی میرزا رضاخان نائینی به کتابت 948 قمری است.

رئیس اداره مخطوطات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان ‌قدس ‌رضوی در ادامه ضمن اشاره به اینکه این اثر تاکنون بارها به فارسی ترجمه شده است، از نسخه دیگری با عنوان «لوامع الإشراق فی مکارم الأخلاق» یاد کرد و افزود: این اثر، شرح مکارم الأخلاق شیخ طبرسی به قلم «محمد بن اسعد دوانی» به شمار می‌رود.

وی در پایان، از سه نسخه ارزشمند دیگر نام برد و تصریح کرد: نسخه‌ای با عنوان «تاج الموالید» در تاریخ که وقفی آیت ‌الله شیرازی بوده و کتابت آن مربوط به سال 804 قمری است، «جواهر النحو» در صرف و نحو به کتابت قرن 10 وقفی شیراحمد تونی و نسخه‌ای از ترجمه فارسی «آداب الدینیه» در اخبار و احادیث که در 948 قمری کتابت شده، از دیگر نسخه‌های نفیس گنجینه کتب خطی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی است.