فعالیتهای آموزشی و پژوهشی مرکز نجوم آستان مقدس حضرت عبدالعظیم(ع) + فیلم
کانون خبرنگاران نبأ: رئیس پژوهش مرکز نجوم آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) به معرفی و شرح مختصری از نحوه فعالیتهای مرکز نجوم آستان مقدس حضرت عبدالعظیم(ع) در زمینههای آموزشی و پژوهشی پرداخت و گفت: این مرکز در زمینههای مختلف ازجمله رؤیت هلال، قبلهیابی و اوقات شرعی به فعالیت میپردازد.
مهدی دانشیار، رئیس پژوهش مرکز نجوم آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) در گفتوگو با کانون خبرنگاران نبأ وابسته به خبرگزاری ایکنا، به معرفی و شرح مختصری از نحوه فعالیتهای مرکز نجوم آستان مقدس حضرت عبدالعظیم(ع) در زمینههای آموزشی و پژوهشی پرداخت و گفت: این مرکز از سال ۱۳۷۹ فعالیت خود را با برگزاری کلاسهای رؤیت هلال، تقویم و مسائل مختلف نجوم آغاز کرده است.
وی اظهار کرد: مرکز نجوم آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) به عنوان رصدخانه پشتیبان تقویم هجری قمری در ایران شهرت یافت؛ این مرکز در زمینههای مختلف ازجمله رؤیت هلال، قبلهیابی و اوقات شرعی فعالیتهایی را انجام میدهد زیرا ستاد استهلال استان تهران دراین مرکز واقع شده است و رصدهای هلالهای ماههای قمری در اینجا تنظیم میشود.
برگزاری چهل دوره کلاس و صد و بیست نشست علمی
رئیس پژوهش مرکز نجوم آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) در ادامه سخنانش افزود: تا به امروز چهل دوره کلاس مختلف و صد و بیست نشست علمی در این مرکز برگزار شده است، برخی از این نشستها، دارای ماهیت ملی است؛ همانند نشستی که در بزرگداشت جایگاه محمد بن زکریای رازی، دانشمند بزرگ قرن سوم هجری برگزار شد، کنگره بزرگ ابوریحان بیرونی، کنگره بزرگ خواجه نصیرالدین طوسی، طبیعت از نگاه قرآن و دانشمندان اسلامی، تقویمدانهای بزرگ ایران و میراث نجومی ری در دوره اسلامی، از جمله نشستهای برگزار شده در این مرکز هستند، سال جاری نیز از آن جهت که به سال ابنهیثم و سال نور شناخته شده است مجموعه ما در صدد برگزاری کنگره ملی ابنهیثم درحوالی اسفند ماه هستند.
وی در رابطه با قسمتهای مختلف مرکز نجوم آستان مقدس حضرت عبدالعظیم(ع) عنوان کرد: رصدخانه مدرن که دارای بزرگترین تلسکوپ انکساری در ایران است در این مکان مستقر است، رصد خانه قدیمی ما که بر مبنای نمایی از رصدخانه دوران ابوریحان بیرونی طراحی شده است، پلاتینیوم و آسماننما در قسمت شمالی حرم قرار دارد، تالار فیزیک و کتابخانه تخصصی مرکز نجوم، مجموع قسمتهای نجومکده استان مقدس حضرت عبدالعظیم(ع) را تشکیل میدهند.
استقرار ستاد استهلال دفتر مقام معظم رهبری در این مرکز
دانشیار با بیان اینکه دو جنبه پژوهشی و آموزشی، فعالیتهای این مرکز را شکل میدهد، افزود: در زمینههای آموزشی، این مرکز کلاسهای خود بر مبنای نظام ترمی در این مکان برگزار میکند و دانشجویان قادر خواهند بود در زمان برگزاری کلاسها از امکانات رصدخانه بهره ببرند؛ در زمینه پژوهشی میتوان گفت که ستاد استهلال دفتر مقام معظم رهبری در این مکان مستقر است، همچنین سمینارها و کارگاههایی در زمینه مختلف نجوم در این مکان برگزار میشود؛ از جمله فعالیتهایی که در نجومکده صورت میگیرد تحقیق بر روی ستارگان دوتایی در آسمان است.
وی ادامه داد: اکثر ستارگانی که در آسمان قرار دارند ستارگان تک و منفرد همانند خورشید نیستند، بلکه اغلب ستارگان باینری (Binary Stars) هستند؛ یعنی دو ستاره تحت تأثیر جاذبه جرمی یکدیگر قرار میگیرند و به دور مرکز جرم خود، به گردش درمیآیند، این ستارهها در مرکز نجوم آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) مورد بررسی قرار میگیرند و از افت و خیز ستارهها میتوان مسائل مختلفی پیرامون ستارگان، ازجمله نسبت جرمی و دوره تناوب آنها به دست آورد.
ارائه پژوهشهای بکر در زمینه نجوم
رئیس پژوهش مرکز نجوم آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) بیان کرد: درسالهایی که در مرکز نجوم آستان مقدس حضرت عبدالعظیم(ع) در حال فعالیت هستیم موفق شدیم که کتابهایی را به زیور طبع درآوریم و در زمینه مختلف علم نجوم خصوصاً در زمینههایی که بسیار بکر هستند و کمتر روی آنها کاری صورت گرفته است فعالیتهایی را در این رابطه ارائه دهیم.
وی به ذکر برخی از کتابهای نگاشته شده در حیطه علم نجوم در مرکز نجوم آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) پرداخت و گفت: از جمله این کتابها میتوان به کتاب فیزیک هستهای و کاربرد آن در علم ستارهشناسی اشاره کرد، این کتاب به مطالعه و بررسی کاربردهای علم هستهای در حیطه علم ستارهشناسی پرداخته است؛ کتاب دیگر، مقدمهای بر اختر شیمی است، اختر شیمی یکی از رشتههایی است که اخیراً مورد توجه قرار گرفته است؛ کتابی که هماکنون در دست تدوین داریم اختر زیست است که جنبههای کاربردهای ستارهشناسی در زیستشناسی را مورد مطالعه قرار میدهد.
دانشیار با بیان اینکه کتاب دیگری نیز در این مجموعه با عنوان «مقدمهای بر رمزنگاری کوآنتومی» به قلم تحریر درآمده است، ادامه داد: این کتاب به مقدمات ظهور کامپیوترهای کوآنتومی میپردازد و هماکنون نیز این موضوع در جهان در حال بررسی است و خانم شیری یکی از پژوهشگران نجومکده در این زمینه به تحقیق و مطالعه پرداخته است؛ کتاب دیگر که اخیراً منتشر شده است «مکانیک سماوی» نام دارد که پیرامون حرکت سیارات و ستارگان از دوران بطلمیوس تا عصر حاضر که اندیشمند بزرگی همانند نیوتن در آن میزیسته است مورد بررسی قرار میدهد، همچنین در این کتاب، گزارهها نه بر مبنای گزارش علمی بلکه روند علمی که سیر تحولی را طی کرده است مورد بررسی قرار میگیرد.
کتاب «نگاه علمی قرآن به طبیعت»، مجموعه مقالههای اساتید برجسته
وی در رابطه با حیطه فعالیتهای قرآنی این مرکز تصریح کرد: در حوزه قرآنی نیز تألیفاتی صورت گرفته است، از جمله این کتب میتوان به کتاب «تاریخ قرآن کریم» توسط مرحوم آیتالله ابوعبدالله زنجانی اشاره کرد که ترجمه آن توسط لاله اسلامیراد صورت گرفته است؛ کتاب دیگری با عنوان «نگاه علمی قرآن به طبیعت» درحال انتشار است که دکتر جعفر آقایانی چاوشی، نظارت بر تنظیم و تکمیل آن را به عهده گرفته است.
رئیس پژوهش مرکز نجوم آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) ادامه داد: این کتاب حاوی مجموعه مقالههایی است که در کنگره طبیعت از نگاه قرآن و دانشمندان اسلامی مطرح شد و بخشی از آن که به نگرش و رویکرد علمی قرآن کریم به طببیعت میپردازد در این کتاب جمعآوری شده است؛ استاد چاوشی، دکتر مهدی گلشنی با ارائه مقالهای تحت عنوان «قرآن و مطالعه علمی طبیعت»، دکتر علیرضا موحدنژاد مؤلف مقاله «ماه و سال قمری در قرآن کریم»، دکتر علی نصیری با ارائه مقالهای با عنوان «آسمانهای هفتگانه درقرآن و نقد شبهات» و علی مولایی که مقاله «تحلیل نظری سرعت نور در قرآن و بررسی برخی از ابعاد آن» را به قلم تحریر درآورده است از جمله افرادی هستند که پژوهشهای علمی خود را در این کتاب به چاپ رساندهاند.
وی با بیان اینکه کتابهای دیگری نیز در دست انتشار است، عنوان کرد: کتابی نیز به اهتمام و کوشش الهام افشار در رابطه با فعالیتهای علمی خواجه نصیرالدین طوسی در دست چاپ قرار دارد؛ یکی دیگر از اثرهای علمی این مجموعه، کتاب «گذر سیاره زهره از مقابل خورشید در عصر قاجار» است که انتشار این اثر به همراه ارائه مدارک علمی، سندی بر صحت این ادعا است که در زمینه برخی از مباحث نجومی در قرون گذشته، برخی از اندیشمندان ایرانی به بررسی و مطالعه پرداختهاند، زیرا رصد ستارگان توسط ابنسینا مؤید اثبات این مدعا است.
دانشیار در پایان عنوان کرد: کتاب شفای ابنسینا در این زمینه حاوی مطالبی است؛ همچنین فردی بهنام «عبدالغفار نجم الدوله اصفهانی» که از مدرسان دارالفنون در دوره ناصرالدین شاه است رصدهای بسیاری در این زمینه توسط وی به ثبت رسیده است، «کیهان شناسی» کتاب دیگری است که هماکنون درحال تدوین است و همچنین کتابهایی که کاربرد نجوم در طب سنتی را مورد اشاره قرار میدهد؛ این آثار، مجموعه کتابهایی هستند که یا به چاپ رسیدهاند یا اینکه در حال چاپ هستند.
