نشست علمی نوزدهمین همایش بین‌المللی یادروز حافظ در شیراز برگزار شد

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از فارس،  به‌مناسبت فرا رسیدن 20 مهرماه، نشست علمی نوزدهمین همایش بین‌المللی یادروز حافظ با حضور حافظ شناسان و حافظ پژوهان نقاط مختلف کشور و دنیا امروز، 20 مهر در محل سالن کتابخانه اسناد ملی فارس در شیراز برگزار شد.
این نشست در 3 بخش افتتاحیه، نشست اول و دوم برگزار شد که در دو نشست اول و دوم حافظ پژوهان و حافظ شناسان به بیان نکاتی راجع به انسان در اشعار حافظ پرداختند.
بهزاد مریدی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس در مراسم افتتاحیه این نشست با بیان اینکه عباراتی در نثر یا مصراعی در شعر ورد زبان مردم گشته است، بیان کرد: امروز از حافظ و کلام نغز وی، از اندیشه بلندش و از تعابیر بی مانندش سخنها می رود که به یقین جان افزاست.
وی سخن را بر بیت‌هایی استوار گرداند و گفت: حافظ به نیکویی از زبان مردم وام گرفته و در قالب بیتی زیبا آورده است، یا بیتی و مصراعی است از حافظ که مردم به نیکویی بر زبان می‌رانند.
مریدی با بیان اینکه در هم پیچیدگی شعر حافظ  با فرهنگ مردم در بسیاری از غزل های دیوان او به روشنی آشکار است، گفت: تا امروز چنان که باید در این مقوله تحقیق عمیق رخ نداده و جز پژوهش‌هایی مختصر اهتمامی نشده است. این امر چنان حائز اهمیت و درخور است که نه همت فردی، که برنامه‌ریزی گروهی می‌طلبد.
مدیرکل ارشاد فارس تاکید کرد: باید در جهت توسعه چنین پژوهش‌هایی، تمامی آثار کهن را واکاوی عالمانه کرد و آثاری را آفرید تا دلیل نشستن شعرهای نغز حافظ بر حافظه مردم حافظ دوست بیش از پیش نمایان و این دریای عشق مرید به مراد، نمایانتر شود.
بنا بر این گزارش، در این همایش، منیژه عبداللهی، دبیر علمی این همایش به ارائه گزارشی از نشست‌های علمی یادروز حافظ پرداخت و گفت: خوشبختانه در یکسال گذشته تلاش‌های جدی در موضوع حافظ روی داده است که برگزاری دهه فرهنگ مشتی نمونه خروار است.
وی، این رخداد و برنامه‌های پیوند یافته با این شاعر بلندمرتبه را مسرت بخش عنوان کرد و گفت: امسال در پیوند با حافظ پژوهی مقاله‌های فراوانی ارائه شده است.
عبداللهی به چاپ آثاری در باب حافظ اشاره کرد و گفت: چاپ 25 عنوان کتاب در زمینه حافظ شناسی موید این موضوع است که پانزده عنوان آن چاپ نخست و 10 عنوان نیز چاپ مجدد است.
وی از چاپ دوباره هشت عنوان کتاب در حوزه واژگان حافظ خبر داد و گفت:  در حوزه بررسی‌های تطبیقی دوازده عنوان کتاب چاپ شده و ناشران شهرستانی نیز در حوزه آثار تحقیقی در باب حافظ حضوری پررنگ داشته‌اند.
به گزارش ایکنا، در ادامه نیز بخش نخست نشست‌های علمی یادروز حافظ آغاز شد که محمدرضا خالصی در این نشست با موضوع «سمیولوژی عشق در اندیشه علاج و حافظ» نیز سخنرانی کرد.
جواد اعتمادی گلریز، نیز در این نشست به موضوع «کرانمندی و بیکرانگی انسان در نگاه حافظ» سخن به میان آورد و گفت: سخن درباره انسان‌شناسی حافظ در این نگاه برپایه آموزه‌های اخلاقی و معنوی او بنا می‌شود.
وی با تاکید بر شواهد شعری اندر شعر حافظ، گفت: انسان موجوی نسبی ساکن زمین است که خطا و گناه جزو جدایی‌ناپدیر زندگی اوست.
اعتمادی گلریز با تاکید بر اینکه داستان آدم در دیوان حافظ فراوان است و این مهم در انسان‌شناسی حافظ مشهود، عنوان کرد: صفحه نخست زیست انسان در زمین گناه است و حافظ بر این نکته تاکید دارد که انسان بر روی زمین همواره گناه می‌کند و این اندیشه که چرا از حافظ انتظار دارید عاری از خطا و گناه باشد.
این حافظ شناس ادامه داد: آدمی موجودی نیست که خطا نکند و تظاهر کرده و خطاپوشی و در خفا گناه می‌کند. لذا، در ترکیب مفهوم پیرمغان نیز این می‌گنجد. از این رو، ابیات حافظ نیز در این باب فراوان است. به نحوی که حافظ به سهو و خطا اعتبار بخشیده و آدمی در آثار او موجودی نیست که عاری از سهو وخطا باشد.
اعتمادی گلریز هرگونه تلاشی برای اینکه آدمی تبدیل به فرشته شود و زمین را به بهشت تبدیل کند در آثار حافظ محکوم به شکست دانست و گفت: اگر بتوان نگاه حافظ به انسان بر مبنای محق بودن او در خطا کردن عنوان کرد، نیکویی آموزه‌های خلاقی حافظ را متجلی می‌سازد. این در حالی است که اجتناب از داوری و پرهیز از قضاوت کردن از ویژگی‌ها و زیباترین آموزه‌های اخلاقی حافظ است.
وی تصریح کرد: جاهایی که حافظ از این نگاه زاهد بر خود می نالد بر مبنای نگاهی قضاوت مدارانه بر انسان است که زاهد دارد. در نظام اخلاقی حافظ هرکسی راه باش است و از نگاه خطانگر پرهیز می‌شود. عیب جویی از درویش و زاهد در ابیات حافظ فراوان است. از این رو، هرچه زاهد عیبجوست، پیرمغان عیب پوش است.
اعتمادی گلریز پذیرش مدارا توسط حافظ را برشمرد و گفت: رواداری از مکررات حافظ است و عطر این رواداری در سراسر دیوان او دیده می‌شود. بدین نحو اگرخطابخشی و جرم پوشی در اخلاقیات جامعه ما مغفول مانده است بدین خاطر است که به دور از تساهل و مداراست.
این حافظ پژوه در بخش دوم سخن خود، گفت: سویه دوم به آنسوی سکه حافظ می‌پردازد. حافظ با اطمیان تجربه معنوی داشته است به این معنا که او آموزه‌های معنوی خود را بر مبنای اینکه انسانی موجودی است بیکران بنا می‌نهد، زیرا که حافظ گوهری از صدف  کون و مکان بیرون آید و در سینه خود جام جم دارد.
وی انسان حافظ را بیکران عنوان کرد و افزود: در اندیشه حافظ انسان از آنچه می‌پندارد بیکران‌تر است. در فراسوی این تناقض ظاهری یک پیام معرفت آفرین است که برای هرکسی در هر دوره‌ای روشنایی فراوان می‌تواند در پی داشته باشد. درپایان سخن نیز باید اشاره کرد، انسان کران مند بیکران متناقض است.
این گزارش می‌افزاید، در ادامه این نشست میم پرهیزگاری، مدرس دانشگاه و حافظ پژوه در مقاله‌ای مشترک با عباس عاشوری‌نژاد در باب «از رند تا پیرمغان» به بررسی من واقعی و من آرمانی حافظ پرداخت و گفت: آگاهی از من های حافظ خودآگاهی از مهارتهای ده گانه زندگی است.
پرهیزگاری ابراز کرد: مهم‌ترین عناوین این مهارت‌ها بر مبنای آنچه سازمان بهداست جهانی تدوین کرده است باید مورد کنکاش قرار گیرد.
وی به وجوه مثبت و منفی وجودی در پیشگاه حافظ پرداخت و گفت: در مقابل مشکلات، انسان‌های حافظ مقاوم هستند، لذا، در زندگی داشتن هدف از ویژگی‌های حافظ است.
پرهیزگاری با تاکید بر اینکه معمولا تلاش شده برای شخصیت‌های حافظ معادل بیرونی یافته شود، در این راستا در اندیشه حافظ به رند و پیرمغان می‌رسیم.
این حافظ شناس به شواهدی نیز اشاره کرد وگفت: رند می‌تواند خود حافظ باشد زیرا، حافظ رند را به خوبی می‌شناسد و برای رند پنجاه ویژگی برشمرده شده است.
پرهیزگاری با تاکید بر اینکه محققان معتقدند منظور حافظ از رند خود اوست، ادامه داد: پیرمغان را نیز می‌توان خود واقعی حافظ دانست، زیرا تلاش کرده به آن برسد در حالیکه این معادل تاریخی و وجود بیرونی ندارد چراکه حافظ 25 بار از واژه پیرمغان استفاده کرده و حضوری پررنگ در دیوان او دارد.
وی، تاکید کرد: از بین غزل‌های حافظ به غزلهایی بر می‌خوریم که از یک سیر آفاقی به سیر انفسی رهنمون شده است.  پیرمغان آگاهی و بصیرتی است که در خود انسان وجود دارد یا به گفته روانشناسان خود آرمانی اوست.
به گزارش ایکنا، در نشست دوم همایش تخصصی یادروز حافظ که با حضور محققان و حافظ پژوهان ۲۰مهرماه برگزار شد، نکوداشت مقام علمی و فرهنگی استاد پرویز خائفی به اجرا درآمد. همچنین در ادامه نشست دوم یادروز حافظ نصرالله امامی در باب «عاطفه اندوه در شعر حافظ» سخنرانی کرد و در ادامه نیز رشید کاکاوند با موضوع «سرمستی و خشم» به حکایت ستایش عشق و مقابله با سرزنش در غزلهای حافظ پرداخت.
یادآور می‌شود، در نشست‌های علمی یادروز حافظ که با هدایت منصور اوجی، نصرالهم امامی و منیژه عبدالهی برگزار شد، دفتر هجدهم حافظ پژوهی نیز منتشر شد که در این دفتر مقالات و یادداشت‌هایی از محمود عابدی، محمدیوسف نیری، ابراهیم قیصری، منصور پایمرد، بهادر باقری، خدیجه حاجیان، علی رجایی، مجید بهره ور، ماندانا فیروزآبادی، سید محمود سجادی و فرشید سادات شریفی قرار گرفته است.