گزارش ایکنا به بهانه سالروز وفات پیامبر(ص)؛
دینی که بر گردن ادبیات معاصر سنگینی میکند/ توسعه شعر نبوی برنامه میخواهد
گروه ادب: به نظر میرسد از زمان پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون بیشتر توجه حوزه شعر و داستان دینی متوجه رویکردهای رضوی و عاشورایی بوده و در این میان ادبیات معاصر دین خود را به حوزه شعر نبوی ادا نکرده است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا)، ساحت مقدس پیامبر اسلام(ص) در طول تاریخ ادبیات فارسی مورد توجه و عنایت شاعران بزرگ بوده و میتوان ادعا کرد، زیباترین ستایش از حضرتش به زبان شیرین پارسی قطعه مشهور شیخ اجل سعدی است که تمام گفتار زیبای خویش را وامدار مراد و سرور و پیشوای عالمیان، حضرت محمد مصطفی (ص) میدارند:
ماه فــــــرو مانــد از جمال محمد
سرو نــبــــاشــد به اعتدال محمد
قدر فلک را کمال و مــنزلتی نیست
در نــظـر قــدر بـا کـمـــال محمد
وعده دیـــدار هرکسی به قــــیامت
لــیــلـه اســرا شــب وصال محمد
شاعران بزرگ دیگر نیز تا زمان معاصر هر یک به زبانی به ستایش و مدح پیامبر (ص) در قالب اشعار فاخر غزل، قصیده و مثنوی پرداختند. در عین حال با اینکه روند سرایش شعر نبوی و داستاننویسی با موضوع ایشان در زمان ما هم ادامه دارد، به اذعان کارشناسان و اصحاب قلم این توجه، کافی نیست و نسبت به گذشته کاهش یافته است.
رضا اسماعیلی، شاعر، محقق و استاد زبان و ادبیات فارسی در گفتوگو با ایکنا با بیان اینکه یکی از شاخههای مهم ادبیات دینی، شعر نبوی است، میگوید: اشعار نبوی شامل گفتارهای منظوم درباره شخصیت پیامبر اسلام(ص) و ستایش ایشان است.
اسماعیلی اضافه میکند: در گذشته بیشتر شاعران از جمله فردوسی، عطار، مولانا و سعدی اشعار نابی در ستایش پیامبر اسلام(ص) سرودهاند و به اذعان سعدی «عشق محمد بس است و آل محمد».
این محقق با بیان اینکه بیشتر اشعار نبوی ادبیات کلاسیک ما در قالبهای غزل، قصیده و مثنوی سروده شده است، میگوید: روند ادای دین شاعران فارسی به ساحت پیامبر اسلام(ص) ادامه یافت و در دوره محتشم کاشانی و دوره صفوی به اوج رسید. پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز شاعران معاصر به عرض ارادت به شخصیت بزرگ پیامبر اسلام(ص) میپردازند و در سالروز ولادت و شهادت ایشان اشعاری را میسرایند. با این حال هنوز حوزه شعر نبوی معاصر چندان بارور نشده و حجم اشعار نبوی بسیار کمتر از اشعار رضوی و عاشورایی است.
این استاد زبان و ادبیات فارسی ادامه میدهد: البته قرار داشتن مرقد امام رضا(ع) در ایران و نیز حجم گسترده برنامههای فرهنگی مناسبتی درباره عزاداری امام حسین(ع) در این امر بیتاثیر نبوده است.
وی تاکید میکند: در سالهای اخیر چندین کنگره شعر نبوی در کشور برگزار شده، ولی چندان جامع نبوده است. باید به دنبال برگزاری کنگرههای سراسری گسترده در حوزههای مختلف شعر، داستان، تئاتر، سینما و هنرهای تجسمی باشیم تا سیمای پیامبر اسلام(ص) به نحو شایسته در جهان منعکس شود.
ضرورت خلق آثار ادبی با استخراج نکات تربیتی احادیث نبوی
اسماعیلی همچنین میگوید: شعر نبوی نباید تنها به مدح و منقبت شخصیت پیامبر اسلام(ص) منحصر باشد، بلکه باید بتوانیم در راستای رسیدن به الگوی سبک زندگی اسلامی از متن احادیث نبوی، نکات اخلاقی و تربیتی را استخراج کنیم.
اختصاص یک روز به شعر نبوی
همچنین امیر اسماعیل آذر، شاعر و محقق زبان و ادبیات فارسی با اذعان به پیشی گرفتن حجم اشعار عاشورایی، علوی و رضوی از شعر نبوی در سالهای اخیر اظهار میکند: در طول تاریخ اشعار مرتبط با پیامبر اعظم(ص) تقریبا در تمام دواوین شعرای پیشین موجود بود و آنان پس از نعت خدای تعالی و حمد یزدان پاک به بیان ابیاتی در نعت پیامبر اسلام(ص) میپرداختند.
اسماعیل آذر میافزاید: اما دلیل اصلی غلبه سرایش اشعار رضوی، علوی و عاشورایی بر شعر نبوی در سالهای اخیر، فضاسازیهای موجود آیینی است. امامان علی، رضا و حسین علیهم السلام هر سه با نیرنگ و ناجوانمردانه به شهادت رسیدهاند و این نحوه شهادت مظلومانه آنان را در کانون توجه ادبا قرار داده است.
این شاعر تاکید میکند: از سوی دیگر وجود پیامبر اسلام(ص) مانند نور است و آن قدر روشن و جلوهگر است که دیگر در کانون توجه گروهی قرار نمیگیرد و نیز آن قدر صلابت دارد که کمتر کسی جرئت دارد به کشف و بیان صفاتش بپردازد.
این محقق زبان و ادبیات فارسی معتقد است که بهتر است در سال یک روز را با عنوان «شعر نبوی» نامگذاری و در آن روز شاعران را دعوت کنیم درباره مقام نبوت، جایگاه نبوت، صفات پیامبر اسلام(ص)، وقایع تاریخی دوران پیامبر(ص) و ... به سرایش اشعار بپردازند و این شعرها را مورد داوری و نقد قرار دهیم.
دغدغه، عامل ترغیب کننده نویسندگان برای نگارش اثر درباره پیامبر(ص) است
همچنین در این راستا ابراهیم حسنبیگی، نویسنده رمان «محمد» در سخنانی میگوید: برای افزایش رغبت نویسندگان به نگارش کتابهای نبوی باید مدیران فرهنگی برنامهریزی کنند. تاکنون کتابهایی که در حوزه پیامبر(ص) به نگارش درآمدهاند بر اساس دغدغه شخصی نویسندگان بوده نه برنامهریزی و جریانسازی فرهنگی.
وی تاکید میکند: برگزاری کنگرههای شعر و داستان نبوی میتواند به شاعران و نویسندگان انگیزه بدهد، به شرطی که دارای تنوع باشد و دچار مشکل تکرار نشود.
به نظر میرسد برای رشد شعر نبوی باید دغدغه سرایش این گونه شعر را با برنامهریزی منسجم فراهم کرد. بیشک خلق آثار ادبی فاخر با موضوع پیامبر رحمت در این دوران حساس که تکفیریها و داعشیها تلاش دارند چهرهای خشن از اسلام ارائه کنند، بسیار لازم و ضروری است.
