نیمنگاهی به اماکن مذهبی و تاریخی کاشان
گروه اجتماعی: کاشان از نخستین شهرهایی است که به دین مبین اسلام و مذهب تشیع گروید و از آن زمان تا کنون علما، دانشمندان و هنرمندان بسیاری را در عرصه فرهنگ اسلامی پرورش داده است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، در زمینه علوم الهیات میتوان به علمای طراز اولی همچون ملا محسن فیض کاشانی و ملا فتح الله کاشانی در فقه و تفسیر قرآن، ملا احمد و ملا مهدی نراقی در فقه و اصول و اخلاق و ملا حبیبالله شریف در فقه و روایات اشاره نمود.
در زمینه ادبیات، کاشان مهد مکاتب مختلف ادبی است، همچنین میتوان اشعار مذهبی را نیز توسط شعرایی چون محتشم که سرآمد مداحان اهل بیت(ع) است، نام برد.
اشعار اخلاقی و حماسی که شعرایی چون صباحی بیدگلی، قصاب کاشانی، کلیم کاشانی، ملامحسن فیض، ملا احمد نراقی، منشی، بیضائی و غیره را به خود اختصاص داده است. در رشتههای هنری مانند نقاشی، برجستهترین هنرمندان تاریخ هنر ایران را میتوان در کاشان جستجو نمود.
جایی که نقاشان برجستهای همچون رضا عباسی و خاندان غفاری و خاندان ابیطاهر را در صنعت کاشی سازی و خاندان شیبانی را در خوشنویسی پرورانده، در دیگر زمنیههای علمی نیز چهرههای برجستهای همچون غیاث الدین جمشید کاشانی ریاضیدان قرن نهم هجری و لسان سپهر مورخ بزرگ از همین شهر برخاستهاند.
حتی در زمینه سیاسی نیز رجال بزرگی چون آیتالله کاشانی که بنیانگذار نهضت اسلامی و مبارزه با رژیم طاغوت و ستم شاهی میباشد از جمله بزرگان شهر دارالمومنین کاشان هستند، همچنین در جریان پیروزی انقلاب و در دفاع مقدس مردم کاشان از پیشگامان تقدیم شهدای خود به نظام جمهوری اسلامی میباشند.
مسجد و مدرسه آقا بزرگ
بنای این اثر تاریخی که در خیابان فاضل نراقی کاشان واقع شده مربوط به دوره قاجاریه است که با سرمایه حاج محمد تقی خانبان در سال 1250 تا 1260 هجری قمری جهت برپایی نماز جماعت و برگزاری مجالس درس و بحث داماد خود ملا مهدی نراقی دوم برادر ملا احمد نراقی ملقب به «آقا بزرگ» بنا شد و این اثر تاریخی به نام آقا بزرگ معروف گردید، معمار این بنای تاریخی، استاد حاج شعبان بوده است.
تمامی بنا از جمله گنبد مسجد آقا بزرگ کاشان با آجر ساخته شده (گنبد این مسجد یکی از بزرگترین گنبدهای آجری است) تزئینات به کار رفته در این بنا کاشیکاری، آجرکاری، کتیبههای نفیس ترکیبی گچی و کاشی، مقرنس کاری، خطاطی ثلث، نستعلیق و نقاشی، کتیبههای خطوط مسجد توسط اساتید برجسته خوشنویس کاشان و طراحی مدرسه به صورت گودال باغچه و محرابهای متعدد از نکات قابل توجه معماری این اثر است.
مسجد جامع
یکی از قدیمیترین بناها و آثار تاریخی کاشان، مسجد جامع این شهر است که از قدمت بیشتری برخوردار است. این بنا دارای مناره آجری زیبایی است. این بنا با کتیبههای آجری که نشان از اهمیت و اعتبار مسجد در دوره سلجوقیان دارد به خط کوفی در تاریخ 466 هجری قمری بنا شده است.
در لایه برداریهای اخیر از گچ بریهای محراب عصر سلجوقی، آثار و تزئینات آن متعلق به دوره آلبویه بوده که کشف و شناسایی شدند.
شبستان تابستانی این بنا در زیر شبستان زمستانی قرار دارد که در این شبستانها طرحهای بسیار زیبای کاشیکاری به چشم میخورد و در کف این شبستان آثاری از کورههای پخت ظروف سفالی کشف شده است.
این بنا دارای گنبدی آجری است که احتمالا پس از زلزله معروف سال 1192 هـجری قمری که کاشان را لرزانده و باعث خرابیهای بسیار زیادی در این شهر شده است، مسجد نیز آسیب زیادی دیده که به وسیله «عبدالرزاق خان کاشی» تعمیر شده و این موضوع در کتیبه به خط ثلث در زیر گنبد مسجد به سال 1207 هـجری قمری نمایان است.
بقعه حبیب بن موسی(ع)
این بقعه در یکی از محلههای کاشان به نام «پشت مشهد» در خیابان امام خمینی(ره) این شهر واقع شده که به امامزاده حبیببن موسی(ع) معروف است، این بقعه دارای رواق، صحن و گنبد آجری باشکوهی است.
قدمت این بنا به دوران سلجوقی باز میگردد که در دورههای مختلف تعمیر و بازسازی شده است، محراب زیبایی اواسط قرن هفتم هجری توسط هنرمندان خاندان ابو طاهرکاشی برای این بقعه ساخته شده که در موزه دوران اسلامی نگهداری میشود.
در زمان صفویه به خصوص شاه عباس اول به علت این که دودمان خود را از اولاد این امامزاده میدانست به این بقعه توجه ویژهای داشت تا جایی که وصیت کرد وی را پس از مرگ در این مکان به خاک بسپارند.
شاهزاده ابراهیم(ع)
بقعه شاهزاده ابراهیم یکی از بناهایی است که از دوره قاجاریه به جا مانده است این بنا در جاده فین(سه کیلومتری جنوب کاشان) قرار دارد، بنای اولیه آن به وسیله «خاله بیگم» یکی از اهالی فین احداث شده است و سپس افراد دیگری تزئینات آن را تکمیل کردهاند.
این بنا دارای گنبد کاشی کاری فیروزهای رنگ، گلدستههای زیبا، صحن مفرح و ایوان آیینه کاری و دارای نقاشیهای جالب و جذاب است، در اطراف رواق و سقف ایوان، نقشهایی حاوی مجالس مذهبی بر روی گچ کشیده شده و داخل بقعه و ایوان نیز آیینه کاری مفصلی دارد و ستونها و دیوارهای اطراف آن با خشتهای کاشی تزئین شده است.
در سال 1308 هجری شمسی، محمدخان معروف به «انیس الدوله» حاکم کاشان ایوان و رواقهای حرم را به آیینه کاری زیبایی مزین ساخته است.
امامزاده هادی(ع)
بقعه امامزاده هادی (ع) یکی از فرزندان امام سجاد(ع) در کنار بقعه شاهزاده محمدبن شاه حمزه از نوادگان امام هفتم شیعیان در فین بزرگ کاشان نیز همه ایام پذیرای مشتاقان اهل بیت عصمت و طهارت (ع) است.
بقعه امامزاده هادی (ع) همراه با مسجد و دو صحن مجاور آن مجموعهای دیدنی است که کاشیهای رنگارنگ، طاق منبت، گنبد مدور و ضریح منقوش به آیات قرآن زیبایی خاصی به آن بخشیده است.
این بقعه در شش کیلومتری مرکز شهر کاشان در منطقه فین بزرگ قرار دارد و در دورههای مختلف تاریخی توسط حاکمان شیعه و مردم متدین منطقه مرمت و بازسازی شده و هم اکنون پذیرای زائرینی است که در ایام مختلف سال به این محل میآیند.
براساس این گزارش، 800 امامزاده در استان اصفهان وجود دارد که از این تعداد 456 امامزاده در شهرستان کاشان است و برهمین اساس کاشان را به لقب دارالمومنین متبرک کردهاند.
گزارش از فائزه صفری
در زمینه ادبیات، کاشان مهد مکاتب مختلف ادبی است، همچنین میتوان اشعار مذهبی را نیز توسط شعرایی چون محتشم که سرآمد مداحان اهل بیت(ع) است، نام برد.
اشعار اخلاقی و حماسی که شعرایی چون صباحی بیدگلی، قصاب کاشانی، کلیم کاشانی، ملامحسن فیض، ملا احمد نراقی، منشی، بیضائی و غیره را به خود اختصاص داده است. در رشتههای هنری مانند نقاشی، برجستهترین هنرمندان تاریخ هنر ایران را میتوان در کاشان جستجو نمود.
جایی که نقاشان برجستهای همچون رضا عباسی و خاندان غفاری و خاندان ابیطاهر را در صنعت کاشی سازی و خاندان شیبانی را در خوشنویسی پرورانده، در دیگر زمنیههای علمی نیز چهرههای برجستهای همچون غیاث الدین جمشید کاشانی ریاضیدان قرن نهم هجری و لسان سپهر مورخ بزرگ از همین شهر برخاستهاند.
حتی در زمینه سیاسی نیز رجال بزرگی چون آیتالله کاشانی که بنیانگذار نهضت اسلامی و مبارزه با رژیم طاغوت و ستم شاهی میباشد از جمله بزرگان شهر دارالمومنین کاشان هستند، همچنین در جریان پیروزی انقلاب و در دفاع مقدس مردم کاشان از پیشگامان تقدیم شهدای خود به نظام جمهوری اسلامی میباشند.
مسجد و مدرسه آقا بزرگ
بنای این اثر تاریخی که در خیابان فاضل نراقی کاشان واقع شده مربوط به دوره قاجاریه است که با سرمایه حاج محمد تقی خانبان در سال 1250 تا 1260 هجری قمری جهت برپایی نماز جماعت و برگزاری مجالس درس و بحث داماد خود ملا مهدی نراقی دوم برادر ملا احمد نراقی ملقب به «آقا بزرگ» بنا شد و این اثر تاریخی به نام آقا بزرگ معروف گردید، معمار این بنای تاریخی، استاد حاج شعبان بوده است.
تمامی بنا از جمله گنبد مسجد آقا بزرگ کاشان با آجر ساخته شده (گنبد این مسجد یکی از بزرگترین گنبدهای آجری است) تزئینات به کار رفته در این بنا کاشیکاری، آجرکاری، کتیبههای نفیس ترکیبی گچی و کاشی، مقرنس کاری، خطاطی ثلث، نستعلیق و نقاشی، کتیبههای خطوط مسجد توسط اساتید برجسته خوشنویس کاشان و طراحی مدرسه به صورت گودال باغچه و محرابهای متعدد از نکات قابل توجه معماری این اثر است.
مسجد جامع
یکی از قدیمیترین بناها و آثار تاریخی کاشان، مسجد جامع این شهر است که از قدمت بیشتری برخوردار است. این بنا دارای مناره آجری زیبایی است. این بنا با کتیبههای آجری که نشان از اهمیت و اعتبار مسجد در دوره سلجوقیان دارد به خط کوفی در تاریخ 466 هجری قمری بنا شده است.
در لایه برداریهای اخیر از گچ بریهای محراب عصر سلجوقی، آثار و تزئینات آن متعلق به دوره آلبویه بوده که کشف و شناسایی شدند.
شبستان تابستانی این بنا در زیر شبستان زمستانی قرار دارد که در این شبستانها طرحهای بسیار زیبای کاشیکاری به چشم میخورد و در کف این شبستان آثاری از کورههای پخت ظروف سفالی کشف شده است.
این بنا دارای گنبدی آجری است که احتمالا پس از زلزله معروف سال 1192 هـجری قمری که کاشان را لرزانده و باعث خرابیهای بسیار زیادی در این شهر شده است، مسجد نیز آسیب زیادی دیده که به وسیله «عبدالرزاق خان کاشی» تعمیر شده و این موضوع در کتیبه به خط ثلث در زیر گنبد مسجد به سال 1207 هـجری قمری نمایان است.
بقعه حبیب بن موسی(ع)
این بقعه در یکی از محلههای کاشان به نام «پشت مشهد» در خیابان امام خمینی(ره) این شهر واقع شده که به امامزاده حبیببن موسی(ع) معروف است، این بقعه دارای رواق، صحن و گنبد آجری باشکوهی است.
قدمت این بنا به دوران سلجوقی باز میگردد که در دورههای مختلف تعمیر و بازسازی شده است، محراب زیبایی اواسط قرن هفتم هجری توسط هنرمندان خاندان ابو طاهرکاشی برای این بقعه ساخته شده که در موزه دوران اسلامی نگهداری میشود.
در زمان صفویه به خصوص شاه عباس اول به علت این که دودمان خود را از اولاد این امامزاده میدانست به این بقعه توجه ویژهای داشت تا جایی که وصیت کرد وی را پس از مرگ در این مکان به خاک بسپارند.
شاهزاده ابراهیم(ع)
بقعه شاهزاده ابراهیم یکی از بناهایی است که از دوره قاجاریه به جا مانده است این بنا در جاده فین(سه کیلومتری جنوب کاشان) قرار دارد، بنای اولیه آن به وسیله «خاله بیگم» یکی از اهالی فین احداث شده است و سپس افراد دیگری تزئینات آن را تکمیل کردهاند.
این بنا دارای گنبد کاشی کاری فیروزهای رنگ، گلدستههای زیبا، صحن مفرح و ایوان آیینه کاری و دارای نقاشیهای جالب و جذاب است، در اطراف رواق و سقف ایوان، نقشهایی حاوی مجالس مذهبی بر روی گچ کشیده شده و داخل بقعه و ایوان نیز آیینه کاری مفصلی دارد و ستونها و دیوارهای اطراف آن با خشتهای کاشی تزئین شده است.
در سال 1308 هجری شمسی، محمدخان معروف به «انیس الدوله» حاکم کاشان ایوان و رواقهای حرم را به آیینه کاری زیبایی مزین ساخته است.
امامزاده هادی(ع)
بقعه امامزاده هادی (ع) یکی از فرزندان امام سجاد(ع) در کنار بقعه شاهزاده محمدبن شاه حمزه از نوادگان امام هفتم شیعیان در فین بزرگ کاشان نیز همه ایام پذیرای مشتاقان اهل بیت عصمت و طهارت (ع) است.
بقعه امامزاده هادی (ع) همراه با مسجد و دو صحن مجاور آن مجموعهای دیدنی است که کاشیهای رنگارنگ، طاق منبت، گنبد مدور و ضریح منقوش به آیات قرآن زیبایی خاصی به آن بخشیده است.
این بقعه در شش کیلومتری مرکز شهر کاشان در منطقه فین بزرگ قرار دارد و در دورههای مختلف تاریخی توسط حاکمان شیعه و مردم متدین منطقه مرمت و بازسازی شده و هم اکنون پذیرای زائرینی است که در ایام مختلف سال به این محل میآیند.
براساس این گزارش، 800 امامزاده در استان اصفهان وجود دارد که از این تعداد 456 امامزاده در شهرستان کاشان است و برهمین اساس کاشان را به لقب دارالمومنین متبرک کردهاند.
گزارش از فائزه صفری
