تفسیر موضوعی گردآوری آیات قرآن درباره موضوعی خاص است
گروه فعالیتهای قرآنی: یک استاد دانشگاه عنوان کرد: تفسیر موضوعی عبارتند از گردآوری آیات قرآن درباره موضوعی خاص و تحلیل آن و به دست آوردن نظریه قرآن درباره آن موضوع است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا) از همدان، سید حمید حسینی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی همدان یکشنبه، 29 فروردینماه در کارگاه آشنایی با «تفسیر موضوعی» قرآن کریم اظهار کرد: در علوم قرآن کریم شیوههای تفسیری به دو دسته تقسیم میشود.
وی افزود: یکی از شیوههای تفسیر، تفسیر «موضوعی» قرآن کریم است که در حول یک موضوع قرآنی مانند انسان، قیامت، اخلاق و ... تفسیر شکل میگیرد و مفسر مطالب مربوط به آن را گردآوری کرده و در اختیار مخاطب قرار میدهد.
حسینی عنوان کرد: به جز تفسیر موضوعی قرآن، شیوه دیگر تفسیر شامل تفسیر «ترتیبی» است که کار طاقتفرسایی بوده است، از جمله این تفاسیر، تفسیر المیزان از آیتالله طباطبایی است که بیش از 20 سال وقت برای تفسیر المیزان صرف کرد، زیرا این نوع تفسیر نیازمند مقدمات و علوم زیادی است.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی همدان ادامه داد: هر کدام از این روشهای تفسیر محسنات و سختیهایی دارد حسن روش تفسیری ترتیبی این است که فرد همه چیز را درباره قرآن یاد گرفته و سیر شکلگیری یک سوره و هر چیزی را به او بگویند میداند جایگاهش کجاست.
تفسیر ترتیبی بر اساس ترتیب مصحف است
این استاد دانشگاه با بیان اینکه تفسیر ترتیبی بین مسلمانان شهرت بیشتری دارد، اضافه کرد: تفسیر ترتیبی همانطور که از اسم آن پیداست بر اساس ترتیب مصحف انجام شده و اکنون نیز به این شیوه انجام میشود، اما تفسیر موضوعی برای کشف و شناخت موضوع با ملاحظه آیات مشترک و همموضوع صورت میگیرد.
حسینی بیان کرد: تفسیر موضوعی عبارتند از گردآوری آیات قرآن درباره موضوعی خاص و تحلیل آن و به دست آوردن نظریه قرآن درباره آن موضوع، در این نوع از تفسیر، مفسر به جای تفسیر آیات به ترتیبی که در قرآن ثبت شده است، موضوع خاصی را محور فعالیت تفسیری قرار میدهد.
وی با تأکید بر اینکه طراحی آیات در قالب تفسیر موضوعی نیازمند مهارت زیادی است و کار آسانی نیست، افزود: باید در تفسیر یک موضوع قرآنی آیات مربوطه را هم پیدا و روی آنها هم کار شود مانند آیه « مَنُواْ لاَ تَقْرَبُواْ الصَّلاَةَ؛ به نماز نزديك نشويد»( النساء/ آیه 43) این آیه یک برش از آیهای راجب نماز است، اما آیا باید به تنهایی به آن استناد بکنیم؟ یا به کل آیات راجب نماز بپردازیم.
برخی آیات قرآنی بر برخی دیگر ناظر هستند
وی اذعان کرد: آیات قرآن متناظر هستند یعنی برخی بر برخی دیگر ناظر هستند همانگونه که خداوند میفرمایند: «اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُّتَشَابِهًا مَّثَانِيَ؛ خداوند بهترين سخن را نازل كرده، كتابي كه آياتش (از نظر لطف و زيبائي و عمق محتوا) همانند يكديگر است» (الزمر/آیه 23) بنابراین یک فرد تنها نباید به یک آیه استناد نماید.
وی بیان کرد: در آیه ذکر شده کلمه «مَّثَانِيَ» آمده یعنی یک آیه شاهد و ناظر و ناطق دارد چه در بلاغت و چه در محتوا و هم روانی، سلیسی، لطائف و حقایق شبیه هستند، بنابرانی وقتی یک آیه را با آیه دیگر می بینیم مطلب برای ما حل میشود.
عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی همدان اذعان کرد: در قرآن باید آیه گواه را پیدا کرد و بدون آیه گواه خطا در تفسیر میشود تک آیه برای انسان خطا میآورد وقتی تفسیر موضوعی انجام میشود باید گواه آیه را هم بیاورد تا تفسیر درستی به مخاطب ارائه دهد
یادآور میشود، کارگاه آشنایی با «تفسیر موضوعی» قرآن کریم به همت کانون قرآن معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی استان همدان با حضور دانشجویان دانشگاه های استان برگزار شد.
وی افزود: یکی از شیوههای تفسیر، تفسیر «موضوعی» قرآن کریم است که در حول یک موضوع قرآنی مانند انسان، قیامت، اخلاق و ... تفسیر شکل میگیرد و مفسر مطالب مربوط به آن را گردآوری کرده و در اختیار مخاطب قرار میدهد.
حسینی عنوان کرد: به جز تفسیر موضوعی قرآن، شیوه دیگر تفسیر شامل تفسیر «ترتیبی» است که کار طاقتفرسایی بوده است، از جمله این تفاسیر، تفسیر المیزان از آیتالله طباطبایی است که بیش از 20 سال وقت برای تفسیر المیزان صرف کرد، زیرا این نوع تفسیر نیازمند مقدمات و علوم زیادی است.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی همدان ادامه داد: هر کدام از این روشهای تفسیر محسنات و سختیهایی دارد حسن روش تفسیری ترتیبی این است که فرد همه چیز را درباره قرآن یاد گرفته و سیر شکلگیری یک سوره و هر چیزی را به او بگویند میداند جایگاهش کجاست.
تفسیر ترتیبی بر اساس ترتیب مصحف است
این استاد دانشگاه با بیان اینکه تفسیر ترتیبی بین مسلمانان شهرت بیشتری دارد، اضافه کرد: تفسیر ترتیبی همانطور که از اسم آن پیداست بر اساس ترتیب مصحف انجام شده و اکنون نیز به این شیوه انجام میشود، اما تفسیر موضوعی برای کشف و شناخت موضوع با ملاحظه آیات مشترک و همموضوع صورت میگیرد.
حسینی بیان کرد: تفسیر موضوعی عبارتند از گردآوری آیات قرآن درباره موضوعی خاص و تحلیل آن و به دست آوردن نظریه قرآن درباره آن موضوع، در این نوع از تفسیر، مفسر به جای تفسیر آیات به ترتیبی که در قرآن ثبت شده است، موضوع خاصی را محور فعالیت تفسیری قرار میدهد.
وی با تأکید بر اینکه طراحی آیات در قالب تفسیر موضوعی نیازمند مهارت زیادی است و کار آسانی نیست، افزود: باید در تفسیر یک موضوع قرآنی آیات مربوطه را هم پیدا و روی آنها هم کار شود مانند آیه « مَنُواْ لاَ تَقْرَبُواْ الصَّلاَةَ؛ به نماز نزديك نشويد»( النساء/ آیه 43) این آیه یک برش از آیهای راجب نماز است، اما آیا باید به تنهایی به آن استناد بکنیم؟ یا به کل آیات راجب نماز بپردازیم.
برخی آیات قرآنی بر برخی دیگر ناظر هستند
وی اذعان کرد: آیات قرآن متناظر هستند یعنی برخی بر برخی دیگر ناظر هستند همانگونه که خداوند میفرمایند: «اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُّتَشَابِهًا مَّثَانِيَ؛ خداوند بهترين سخن را نازل كرده، كتابي كه آياتش (از نظر لطف و زيبائي و عمق محتوا) همانند يكديگر است» (الزمر/آیه 23) بنابراین یک فرد تنها نباید به یک آیه استناد نماید.
وی بیان کرد: در آیه ذکر شده کلمه «مَّثَانِيَ» آمده یعنی یک آیه شاهد و ناظر و ناطق دارد چه در بلاغت و چه در محتوا و هم روانی، سلیسی، لطائف و حقایق شبیه هستند، بنابرانی وقتی یک آیه را با آیه دیگر می بینیم مطلب برای ما حل میشود.
عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی همدان اذعان کرد: در قرآن باید آیه گواه را پیدا کرد و بدون آیه گواه خطا در تفسیر میشود تک آیه برای انسان خطا میآورد وقتی تفسیر موضوعی انجام میشود باید گواه آیه را هم بیاورد تا تفسیر درستی به مخاطب ارائه دهد
یادآور میشود، کارگاه آشنایی با «تفسیر موضوعی» قرآن کریم به همت کانون قرآن معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی استان همدان با حضور دانشجویان دانشگاه های استان برگزار شد.
