حجتالاسلام اعرافی عنوان کرد:
با تحول در علوم انسانی برخورد شعاری شده است
گروه حوزههای علمیه: رئیس جامعه المصطفی(ص) با بیان اینکه کار کمی در حوزه و دانشگاه درباره اسلامیسازی علوم انسانی صورت گرفته تاکید کرد: عمدتا با این مسئله برخورد شعاری شده است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) حجتالاسلام والمسلمین علیرضا اعرافی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی امروز 15 اردیبهشت ماه در مراسم اختتامیه جشنواره بانوامین در جامعه الزهراء گفت: اسلام از دید ما دین تمدنی است و تمدنی بودن آن مضامینی دارد و آئینی میتواند تمدنی باشد که از یک عقلانیت منظومهوار برخوردار باشد و همه ساحات زندگی بشر را مستقیم و غیر مستقیم متاثر کرده و از جامعیت و شمول برخوردار بوده و در جهت مشخصی به حرکت در بیاید.
وی اظهار کرد: اسلام دینی للعالمین و جهانی است و حلال و حرامش همیشگی و ناس مخاطب این اندیشه هستند و هر چه در سعادت بشر مورد نیاز است واجد است.
اعرافی با بیان اینکه منظور ما از اجتهاد تمدنی در اینجا اجتهاد مورد نظر در فقه نیست بیان کرد: استنباط دینی اگر بخواهد معطوف به تمدن جهانی باشد دارای اقتضائاتی است که باید به آن توجه داشته و در پژوهشها به کار ببریم.
رئیس جامعه المصطفی(ص) عنوان کرد: در روش تحقیق اجتهادی و قواعد فهم یک اصول عامه مشترکه داریم که باید آن را لحاظ کنیم و چند روش تحقیق هم در باب توصیفات دینی و کلام به معنای عام است.
اصول متورم نیست
وی با بیان اینکه علم اصول در حوزه متورم نیست و باید مواردی به آن افزوده شود ادامه داد: یکی از شاهکارهای حوزه، اصول فقه بسیار پیشرفته و عمیق است ولی اگر بخواهیم گامی به جلو برداریم باید اصول مشترک تحقیق در همه علوم اسلامی از کلام و فلسفه و تفسیر گرفته تا فقه و اصول ایجاد کنیم.
وی با تقسیم اجتهاد به عام و خاص(فقهی) افزود: برای اجتهاد عام یک متد تحقیق لازم داریم که دو الگوی ناظر به مسئله و ناظر به منابع دینی در این بخش قابل بحث است.
اعرافی عنوان کرد: اجتهاد به معنای سوم، اجتهاد تمدنی است و از سطح و لایه این استنباطات عبور کرده و به سمت نظامات و فلسفههای مضاف و امتدادات معارف پیش میرود یعنی مراحل قبلی گرفته و عناصر دیگر را در خود دارد.
وی ادامه داد: وقتی سراغ منابع برای اجتهاد میرویم چهار مرحله متصور است یا به صورت تک گزاره میخواهیم نظر دین را در آن مورد بیابیم؛ یا اجتهاد منظومه ای است که مثلا در بحث کلام مباحث امامت شکل میگیرد و به شکل علم ارایه میشود که در این اجتهاد باید تلاشهای بیشتری صورت بگیرد.
رئیس المصطفی(ص) اظهار کرد: استاندارد قبلی قطعی در اجتهاد منظومهای وجود ندارد و می تواند قبض و بسط پیدا کند همچنین قابل تولید ابواب جدیدی برای آن است مثلا زینت بحثی است که در باب های مختلف فقهی آمده است ولی میتوان برش زده و بحث «تزین» را به عنوان بابی جدید ایجاد کنیم.
اهمیت تفسیر موضوعی
وی افزود: تفسیر موضوعی که مرحوم شهید صدر بر آن تاکید زیادی داشتند نمونه ای از همین نوع اجتهاد است یعنی هم عرضه برش های جدید و مقوله های کلان جدید و هم عرضه موضوعات جدید به قرآن کریم که بی نهایت است و نقش زمان و مکان که امام فرمودند هم در داین مسئله قابل تحلیل است.
اعرافی با بیان اینکه بعد از شهید صدر کار منظومهای بر روی تفسیر قرآن صورت نگرفته است ادامه داد: در نظامسازی طبق تعبیر خود ایشان ما از مجموعه گزارهها روح حاکم را استخراج و تبدیل به نظامات میکنیم همان طور که در اقتصادنا به بحث مالکیت پرداخته است.
وی با اشاره به امتداد منظومهها و معارف مستنبط اسلامی اظهار کرد: این منظومه بر چهار حوزه از جمله معرفت و دانش بشر که امروز از آن به عنوان علوم انسانی اسلامی یاد میشود تاثیر می گذارد همان مسئلهای که رهبری فرمودند و عمدتا هم شعاری با آن برخورد میشود و کارهایی که در حوزه و دانشگاه درباره آن صورت گرفته است کم است.
رئیس جامعه المصطفی بیان کرد: تاثیر دوم بر هنر است و قطعا معماری و شهرسازی و هنرهای بشر قطعا تحت تاثیر اندیشههای دینی قرار می گیرد.
وی افزود: در چنین اجتهادی، سبک زندگی و فناوریها تحت تاثیر این منظومه قرار میگیرد البته من معقتد به نگاه تفریطی و افراطی در این عرصه نیستم و معتقدم قاعده خود را دارد .
اعرافی بیان کرد: هم کل مسایل اسلامی و هم مسایل ویژه زن و خانواده نیاز دارد تا منطبق بر این الگو طراحی شود که نیازمند صدها مجتهد و متکلم و فقیه هستیم تا بتوانند در این زمینه تولید نظریه و نظریه پردازی کنند.
استاد حوزه علمیه تاکید کرد: حوزه بعد از انقلاب در پژوهش گامهای بزرگی برداشته است همانطور که در دانشگاهها هم این طور بوده است اما باز هم در عمق دچار خلاهای بزرگی هستیم و جشنوارهها باید به سوی اجتهاد جامع و تمدنساز پیش بروند و البته در حوزه مسایل خانواده و زن و هنرهای مرتبط با آن خلاهای زیادی داریم.
مبعث؛ تلاقی تجلی تشریع و تکوین
وی با اشاره به عید مبعث و تبریک آن عنوان کرد: عالم تجلی اسماء و صفات خداست و زیباترین تجلی در قرآن و پیامبر و در امتداد آن، اهل بیت(ع) است و این بالاترین تجلی دو عنصر متوازی و متناظر هستند و این تجلی وقتی است که این دو با هم جمع شوند.
وی افزود: یک تجلی در عالم تکوین پیامبر و یکی هم در کتاب تشریع یعنی قرآن، اجتماع این دو تجلی اعظم در شب مبعث شده است و مجمع تجلی اعظم است هنگامی که سقف اسمان طبیعت شکافته و اشعه وحی بر پیامبر(ص) نازل شد و اینجاست که خدا بر بشر منت نهاده است.
انقلاب می تواند شعاع این تجلی را به جهان منعکس کند و این نهاد حوزوی نیز می تواند در این مسیر گام بردارد.
وی اظهار کرد: اسلام دینی للعالمین و جهانی است و حلال و حرامش همیشگی و ناس مخاطب این اندیشه هستند و هر چه در سعادت بشر مورد نیاز است واجد است.
اعرافی با بیان اینکه منظور ما از اجتهاد تمدنی در اینجا اجتهاد مورد نظر در فقه نیست بیان کرد: استنباط دینی اگر بخواهد معطوف به تمدن جهانی باشد دارای اقتضائاتی است که باید به آن توجه داشته و در پژوهشها به کار ببریم.
رئیس جامعه المصطفی(ص) عنوان کرد: در روش تحقیق اجتهادی و قواعد فهم یک اصول عامه مشترکه داریم که باید آن را لحاظ کنیم و چند روش تحقیق هم در باب توصیفات دینی و کلام به معنای عام است.
اصول متورم نیست
وی با بیان اینکه علم اصول در حوزه متورم نیست و باید مواردی به آن افزوده شود ادامه داد: یکی از شاهکارهای حوزه، اصول فقه بسیار پیشرفته و عمیق است ولی اگر بخواهیم گامی به جلو برداریم باید اصول مشترک تحقیق در همه علوم اسلامی از کلام و فلسفه و تفسیر گرفته تا فقه و اصول ایجاد کنیم.
وی با تقسیم اجتهاد به عام و خاص(فقهی) افزود: برای اجتهاد عام یک متد تحقیق لازم داریم که دو الگوی ناظر به مسئله و ناظر به منابع دینی در این بخش قابل بحث است.
اعرافی عنوان کرد: اجتهاد به معنای سوم، اجتهاد تمدنی است و از سطح و لایه این استنباطات عبور کرده و به سمت نظامات و فلسفههای مضاف و امتدادات معارف پیش میرود یعنی مراحل قبلی گرفته و عناصر دیگر را در خود دارد.
وی ادامه داد: وقتی سراغ منابع برای اجتهاد میرویم چهار مرحله متصور است یا به صورت تک گزاره میخواهیم نظر دین را در آن مورد بیابیم؛ یا اجتهاد منظومه ای است که مثلا در بحث کلام مباحث امامت شکل میگیرد و به شکل علم ارایه میشود که در این اجتهاد باید تلاشهای بیشتری صورت بگیرد.
رئیس المصطفی(ص) اظهار کرد: استاندارد قبلی قطعی در اجتهاد منظومهای وجود ندارد و می تواند قبض و بسط پیدا کند همچنین قابل تولید ابواب جدیدی برای آن است مثلا زینت بحثی است که در باب های مختلف فقهی آمده است ولی میتوان برش زده و بحث «تزین» را به عنوان بابی جدید ایجاد کنیم.
اهمیت تفسیر موضوعی
وی افزود: تفسیر موضوعی که مرحوم شهید صدر بر آن تاکید زیادی داشتند نمونه ای از همین نوع اجتهاد است یعنی هم عرضه برش های جدید و مقوله های کلان جدید و هم عرضه موضوعات جدید به قرآن کریم که بی نهایت است و نقش زمان و مکان که امام فرمودند هم در داین مسئله قابل تحلیل است.
اعرافی با بیان اینکه بعد از شهید صدر کار منظومهای بر روی تفسیر قرآن صورت نگرفته است ادامه داد: در نظامسازی طبق تعبیر خود ایشان ما از مجموعه گزارهها روح حاکم را استخراج و تبدیل به نظامات میکنیم همان طور که در اقتصادنا به بحث مالکیت پرداخته است.
وی با اشاره به امتداد منظومهها و معارف مستنبط اسلامی اظهار کرد: این منظومه بر چهار حوزه از جمله معرفت و دانش بشر که امروز از آن به عنوان علوم انسانی اسلامی یاد میشود تاثیر می گذارد همان مسئلهای که رهبری فرمودند و عمدتا هم شعاری با آن برخورد میشود و کارهایی که در حوزه و دانشگاه درباره آن صورت گرفته است کم است.
رئیس جامعه المصطفی بیان کرد: تاثیر دوم بر هنر است و قطعا معماری و شهرسازی و هنرهای بشر قطعا تحت تاثیر اندیشههای دینی قرار می گیرد.
وی افزود: در چنین اجتهادی، سبک زندگی و فناوریها تحت تاثیر این منظومه قرار میگیرد البته من معقتد به نگاه تفریطی و افراطی در این عرصه نیستم و معتقدم قاعده خود را دارد .
اعرافی بیان کرد: هم کل مسایل اسلامی و هم مسایل ویژه زن و خانواده نیاز دارد تا منطبق بر این الگو طراحی شود که نیازمند صدها مجتهد و متکلم و فقیه هستیم تا بتوانند در این زمینه تولید نظریه و نظریه پردازی کنند.
استاد حوزه علمیه تاکید کرد: حوزه بعد از انقلاب در پژوهش گامهای بزرگی برداشته است همانطور که در دانشگاهها هم این طور بوده است اما باز هم در عمق دچار خلاهای بزرگی هستیم و جشنوارهها باید به سوی اجتهاد جامع و تمدنساز پیش بروند و البته در حوزه مسایل خانواده و زن و هنرهای مرتبط با آن خلاهای زیادی داریم.
مبعث؛ تلاقی تجلی تشریع و تکوین
وی با اشاره به عید مبعث و تبریک آن عنوان کرد: عالم تجلی اسماء و صفات خداست و زیباترین تجلی در قرآن و پیامبر و در امتداد آن، اهل بیت(ع) است و این بالاترین تجلی دو عنصر متوازی و متناظر هستند و این تجلی وقتی است که این دو با هم جمع شوند.
وی افزود: یک تجلی در عالم تکوین پیامبر و یکی هم در کتاب تشریع یعنی قرآن، اجتماع این دو تجلی اعظم در شب مبعث شده است و مجمع تجلی اعظم است هنگامی که سقف اسمان طبیعت شکافته و اشعه وحی بر پیامبر(ص) نازل شد و اینجاست که خدا بر بشر منت نهاده است.
انقلاب می تواند شعاع این تجلی را به جهان منعکس کند و این نهاد حوزوی نیز می تواند در این مسیر گام بردارد.
