نگهداری از نسخ خطی و چاپ سنگی «صدرالمتألهین» در کتابخانه آستان قدس
گروه اجتماعی: افزون بر 850 نسخه خطی و چاپ سنگی ارزشمند از ملاصدرای شیرازی در گنجینۀ کتب خطی کتابخانۀ مرکزی آستان قدس رضوی نگهداری میشود که شامل تألیف، شرح و حاشيه بر آثار وی، و شروح وی بر آثار علماست.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، به نقل از روابط عمومی و امور بینالملل سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، سید محمدرضا فاضلهاشمی، کارشناس مسئول اداره مخطوطات آستان قدس رضوی اعلام کرد: در گنجینه کتب خطی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی، بالغ بر 850 نسخه نفیس از آثار «صدرالدین محمد بن ابراهیم قوام شیرازی» معروف به ملاصدرا و صدرالمتألهین (در گذشته 1045 قمری)، متأله و فيلسوف شيعه ايراني سده يازدهم هجری قمری و بنيانگذار حکمت متعاليه و آثار مرتبط با وی نگهداری میشود.
فاضلهاشمی با بیان اینکه بیشتر آثار وی در حکمت، کلام، فلسفه، عرفان، منطق، اخبار و تفسیر قرآن است، به چند نمونه اشاره کرد و گفت: نسخهای از شرح «هدايه الحکمه» موجود است که در سال 1071 قمری به خط نستعليق به قلم «هادی بن عبدالواحد شافی رضاقلی» کتابت شده و به دست «ميرزا رضاخان نائينی» وقف آستان قدس شده است.
وی برخی از نسخهها را دارای تزيينات هنري ارزشمندی دانست و افزود: نسخه نفیسی از «الحکمه المتعالیه» در سال 1077 قمری تصحیح شده که دارای جلد تیماج ضربی است و ترنج و سرترنج و حواشی زنجیرهای دارد.
کارشناس مسئول اداره مخطوطات آستان قدس رضوی تصريح کرد: در حکمت و فلسفه اثری با نام «رساله في الواردات القلبيه فی معرفه الربوبيه» (التسبيحات القلبيه) در سال 1088 قمری به خط نستعليق کتابت و به دست ميرزارضا خان نائيني وقف کتابخانه آستان قدس شده است.
وي با بيان اينکه ملاصدرا علاوه بر تأليف، بر آثار علمای ديگر نيز شرح و حاشيه زده، به نسخه ارزشمندی به کتابت قرن دوازدهم اشاره و یادآور شد: حاشيه در شرح رساله شمسيه در منطق به خط زيباي نسخ ممتاز 19 سطری در اين گنجينه نگهداری میشود که محشی دوم آن، ملاصدرا است که در قرن يازدهم بر کتاب حاشيه زده است، متن اثر از «کاتبی قزوينی» است که «قطبالدين راضی» در قرن هفتم بر آن شرح نوشته و محشی اول آن، «ميرسيد شريف جرجانی» در قرن نهم است.
فاضل هاشمی از نسخهای در الهيات و معاد با نام «المبدأ و المعاد» ياد و اظهار کرد: اين کتاب به زبان عربی نوشته شده و مشتمل بر مباحث کلامی است، نسخه نفيسی از اين اثر به خط نستعليق در سال 1309 قمری به دست «سيد محمد شوشتری» وقف آستان قدس شده است.
وی در پايان، آثار مهم صدرالمتألهين را، «الاسفار الاربعه» و «شواهد الربوبيه» دانست که حاج ملاهادی سبزواری بر آن شرح و حاشيه نوشته و اضافه کرد: «از ديگر آثار وی، «اسرار الآيات و انوار البينات» در موضوع تفسير، «مفاتيح الغيب»، «اجوبه المسائل»، شرح اصول کافی، تفسير سورههای يس، نور، واقعه، حديد و ... است که در اين ميان، از شرح ملاصدرا بر هدايه الحکمه اثيرالدين ابهری چندين نسخه در آستان قدس موجود است.
یادآور میشود، از مهمترين اساتيد ملاصدرا، «شيخ بهاءالدين عاملی» مشهور به شيخ بهايی، «ميرداماد» و «مير ابوالقاسم فندرسکی» است، وی شاگردان بسياری تربيت کرد که از مشهورترين آنها، «ملامحسن فيض کاشانی» و «مولا عبدالرزاق لاهيجی» بودند که هر دو داماد وی نيز بودند، يکم خردادماه روز بزرگداشت ملاصدرای شيرازی است.
فاضلهاشمی با بیان اینکه بیشتر آثار وی در حکمت، کلام، فلسفه، عرفان، منطق، اخبار و تفسیر قرآن است، به چند نمونه اشاره کرد و گفت: نسخهای از شرح «هدايه الحکمه» موجود است که در سال 1071 قمری به خط نستعليق به قلم «هادی بن عبدالواحد شافی رضاقلی» کتابت شده و به دست «ميرزا رضاخان نائينی» وقف آستان قدس شده است.
وی برخی از نسخهها را دارای تزيينات هنري ارزشمندی دانست و افزود: نسخه نفیسی از «الحکمه المتعالیه» در سال 1077 قمری تصحیح شده که دارای جلد تیماج ضربی است و ترنج و سرترنج و حواشی زنجیرهای دارد.
کارشناس مسئول اداره مخطوطات آستان قدس رضوی تصريح کرد: در حکمت و فلسفه اثری با نام «رساله في الواردات القلبيه فی معرفه الربوبيه» (التسبيحات القلبيه) در سال 1088 قمری به خط نستعليق کتابت و به دست ميرزارضا خان نائيني وقف کتابخانه آستان قدس شده است.
وي با بيان اينکه ملاصدرا علاوه بر تأليف، بر آثار علمای ديگر نيز شرح و حاشيه زده، به نسخه ارزشمندی به کتابت قرن دوازدهم اشاره و یادآور شد: حاشيه در شرح رساله شمسيه در منطق به خط زيباي نسخ ممتاز 19 سطری در اين گنجينه نگهداری میشود که محشی دوم آن، ملاصدرا است که در قرن يازدهم بر کتاب حاشيه زده است، متن اثر از «کاتبی قزوينی» است که «قطبالدين راضی» در قرن هفتم بر آن شرح نوشته و محشی اول آن، «ميرسيد شريف جرجانی» در قرن نهم است.
فاضل هاشمی از نسخهای در الهيات و معاد با نام «المبدأ و المعاد» ياد و اظهار کرد: اين کتاب به زبان عربی نوشته شده و مشتمل بر مباحث کلامی است، نسخه نفيسی از اين اثر به خط نستعليق در سال 1309 قمری به دست «سيد محمد شوشتری» وقف آستان قدس شده است.
وی در پايان، آثار مهم صدرالمتألهين را، «الاسفار الاربعه» و «شواهد الربوبيه» دانست که حاج ملاهادی سبزواری بر آن شرح و حاشيه نوشته و اضافه کرد: «از ديگر آثار وی، «اسرار الآيات و انوار البينات» در موضوع تفسير، «مفاتيح الغيب»، «اجوبه المسائل»، شرح اصول کافی، تفسير سورههای يس، نور، واقعه، حديد و ... است که در اين ميان، از شرح ملاصدرا بر هدايه الحکمه اثيرالدين ابهری چندين نسخه در آستان قدس موجود است.
یادآور میشود، از مهمترين اساتيد ملاصدرا، «شيخ بهاءالدين عاملی» مشهور به شيخ بهايی، «ميرداماد» و «مير ابوالقاسم فندرسکی» است، وی شاگردان بسياری تربيت کرد که از مشهورترين آنها، «ملامحسن فيض کاشانی» و «مولا عبدالرزاق لاهيجی» بودند که هر دو داماد وی نيز بودند، يکم خردادماه روز بزرگداشت ملاصدرای شيرازی است.
