فرسنگها فاصله بین معنای تفریح در اسلام و نشاط در جامعه ما
کانون خبرنگاران نبأ: طی سالهای اخیر تفریح، شامل تعاریف جدیدی شده است! معنای نشاط با مفاهیم دیگری خلط شده و آنچه در پایان برای جوانان باقی مانده همراهی با ناهنجاریهایی است که در پارهای از مواقع به جسم و فیزیک بدنشان نیز آسیب میرساند؛ حضور در قهوهخانهها.
به گزارش کانون خبرنگاران ایکنا، نبأ، طی سالهای اخیر تفریح شامل تعاریف جدیدی شده است؛ معنای نشاط با مفاهیم دیگری خلط شده و آنچه در پایان برای جوانان از تفریح باقی مانده همراهی با ناهنجاریهایی است که در پارهای از مواقع به جسم و فیزیک بدنشان نیز آسیب میرساند؛ از جمله این مورد میتوان به حضور جوانان در قهوهخانهها اشاره کرد که این حضور منبعث از عدم پایبندی به هنجارهای اجتماعی و تعریف نامناسب از سرگرمی و شادی است که امیدواریم با به پایان رسیدن هفته بدون دخانیات دغدغه این موضوع از بین مردم و اهالی فن گم نشود.
اگر تعریف صحیح از ارتباطات انسانی داشته باشیم حتما این مورد را باید یادآور شد که مسائل مرتبط باانسانها در یک وجه نمیگنجد و تمام دارای چند بعد بوده و به صورت زنجیره، ارتباطات سلسلهوار با یکدیگر دارند؛ حال یک قدم به عقب برگردیم موضوعی به نام تفریح، که در حال حاضر در جامعه ما دچار تحریف در معنا شده و نه تنها به نشاط اجتماعی ختم نمیشود بلکه آغازی میشود بر ناهنجاریها. باید به این نکته توجه داشت نه تنها ضرر جسمی استعمال قلیان کاملا مشهود است بلکه علاوه بر آن آسیبهای شدید اخلاقی هم به فرد و هم به جامعه وارد میشود. طبق آیات قرآن، انسان از کاری که باعث هلاکت و نابودیش میشود منع شده است؛ «وَلاَ تُلْقُواْ بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ؛ و خود را با دست خود به هلاكت ميفكنيد»(آیه 195/ سوره مبارکه بقره).
قلیان پدیدهای است که در حال حاضر به یک معضل پنهان اجتماعی تبدیل شده است و از آن جهت، چهره منفوری به خود نگرفته است که اغلب آن را بیضرر و غیر قابل اعتیاد میدانند یا کم ضررتر از مصرف سیگار قلمداد میکنند. مصرف قلیان از گذشته بهعنوان يك هنجار شناخته شده است و افراد مسن و بزرگترها در محافل خود از آن استفاده میکردند و هنوز هم اين معضل شكل هنجار به خود دارد؛ در واقع قبح و زشتی آن شكسته شده و همين عامل موجب اشاعه آن در جامعه است.
در كشوری كه نيمی از جمعيت آن را جوانان تشكيل میدهند، استفاده درست از اوقات فراغت توسط جوانان علاوه بر اينكه برای خود فرد مثبت است، برای جامعه نيز مفید بوده و میتواند به سازندگی کشور کمک کند. بديهی است عدم استفاده صحیح از این اوقات باعث بروز مشكلات و خسارتهای جبرانناپزيری میشود، پس باید گفت اين موضوع برای جوانی كه آیندهاش با آينده جامعه گره خورده است بسيار حائز اهميت است؛ وقتی از مصرفكنندگان قليان چرايی حضور در اين مكانها سؤال میشود اغلب به نبود امكانات تفريحی و سرگرمی و نبود شغل مناسب با وجود تحصیلات عالیه اشاره میکنند؛ اما پاسخ مسئولان به جوانان این مرز و بوم برای این موضوع چیست؟
در بسیاری از نقاط کشور انگیزه جوانان برای رفتن به قهوهخانهها صرفا مصرف قلیان نیست، بلکه فضای حاکم بر قهوهخانهها و وجود برخی آزادیهای نامشروع در آن باعث شده تا قلیان به بهانهای برای دور هم جمع شدن طیف خاصی از جوانان تبدیل شود و با نگاهی اجمالی میتوان گفت قهوهخانهها دروازهای به سمت ناهنجاریها هستند. شاید بتوان گفت حضور جوانان در قهوهخانهها در مناطق بالای شهر بستر و مقدمهای برای ورود آنها به مصرف مواد مخدر و مفاسد اخلاقی و در مناطق پائین شهر فتح بابی برای ورود به انواع جرایم است؛ بهگونهای که بسیاری از جلسات هماهنگی سرقتها و خلافهای ریز و درشت دیگر در این اماکن صورت میگیرد.
یکی از دغدغههای منتقدان حکم ممنوعیت عرضه قلیان در قهوهخانهها این است که با اجرای آن نه تنها کاهشی در مصرف قلیان رخ نمیدهد بلکه موجب تمرکززدایی شده و پای قلیان بهصورت پراکنده به بسیاری از مکانهای عمومی و تفریحی مانند پارکها و از همه مهمتر محیطهای خانواده باز شده و زشتی مصرف آن بیش از پیش کمرنگ میشود. بنابراین، سياستگذاریها پيرامون اين مسئله باید بهصورت هماهنگ اجرا شود و همانطور که با قلیانسرا برخورد میشود، برای توزیع قلیان نیز محدودیت قانونی تعریف شود و در مقابل فضا و راههایی جهت استفاده صحیح از اوقات فراغت و حضور در اماکن مناسب برای جوانان ایجاد شود.
نکته آخر اینکه اگر عرضه قلیان به راحتی در دسترس نباشد قطعا از گسترش روزافزون آن بهویژه در سنین پایین کاسته شده و آسیبهای اجتماعی و بهداشتی آن کاهش پیدا میکند. اين طور نباشد كه در طول يك سال مجوز قهوهخانه صادر شود و تنها در هفته مبارزه با دخانيت با آن برخورد شود؛ صرفا برخورد با اين مكانها فقط در بازه زمانی يك هفته سود چندانی نخواهد داشت. به یاد داشته باشیم جوانی كه غروب روزهای خود را در قهوهخانه سپری میكند، جوان سالمی نخواهد بود.
ما باید به دنبال این باشیم که برای تفریحات ناسالم نسل حاضر، جایگزینی سالم و بر مبنای نشاطی که در دین مبین اسلام تعریف شده است، تبیین و تعریف کنیم؛ ورزشهای سوارکاری، تیراندازی و شنا، سه ورزش مورد تأکید اسلام است که فرح بخشی این سه، در میان رشتههای فراوان دیگر بر اهل فن پوشیده نیست.
*مهدی سعدی
اگر تعریف صحیح از ارتباطات انسانی داشته باشیم حتما این مورد را باید یادآور شد که مسائل مرتبط باانسانها در یک وجه نمیگنجد و تمام دارای چند بعد بوده و به صورت زنجیره، ارتباطات سلسلهوار با یکدیگر دارند؛ حال یک قدم به عقب برگردیم موضوعی به نام تفریح، که در حال حاضر در جامعه ما دچار تحریف در معنا شده و نه تنها به نشاط اجتماعی ختم نمیشود بلکه آغازی میشود بر ناهنجاریها. باید به این نکته توجه داشت نه تنها ضرر جسمی استعمال قلیان کاملا مشهود است بلکه علاوه بر آن آسیبهای شدید اخلاقی هم به فرد و هم به جامعه وارد میشود. طبق آیات قرآن، انسان از کاری که باعث هلاکت و نابودیش میشود منع شده است؛ «وَلاَ تُلْقُواْ بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ؛ و خود را با دست خود به هلاكت ميفكنيد»(آیه 195/ سوره مبارکه بقره).
قلیان پدیدهای است که در حال حاضر به یک معضل پنهان اجتماعی تبدیل شده است و از آن جهت، چهره منفوری به خود نگرفته است که اغلب آن را بیضرر و غیر قابل اعتیاد میدانند یا کم ضررتر از مصرف سیگار قلمداد میکنند. مصرف قلیان از گذشته بهعنوان يك هنجار شناخته شده است و افراد مسن و بزرگترها در محافل خود از آن استفاده میکردند و هنوز هم اين معضل شكل هنجار به خود دارد؛ در واقع قبح و زشتی آن شكسته شده و همين عامل موجب اشاعه آن در جامعه است.
در كشوری كه نيمی از جمعيت آن را جوانان تشكيل میدهند، استفاده درست از اوقات فراغت توسط جوانان علاوه بر اينكه برای خود فرد مثبت است، برای جامعه نيز مفید بوده و میتواند به سازندگی کشور کمک کند. بديهی است عدم استفاده صحیح از این اوقات باعث بروز مشكلات و خسارتهای جبرانناپزيری میشود، پس باید گفت اين موضوع برای جوانی كه آیندهاش با آينده جامعه گره خورده است بسيار حائز اهميت است؛ وقتی از مصرفكنندگان قليان چرايی حضور در اين مكانها سؤال میشود اغلب به نبود امكانات تفريحی و سرگرمی و نبود شغل مناسب با وجود تحصیلات عالیه اشاره میکنند؛ اما پاسخ مسئولان به جوانان این مرز و بوم برای این موضوع چیست؟
در بسیاری از نقاط کشور انگیزه جوانان برای رفتن به قهوهخانهها صرفا مصرف قلیان نیست، بلکه فضای حاکم بر قهوهخانهها و وجود برخی آزادیهای نامشروع در آن باعث شده تا قلیان به بهانهای برای دور هم جمع شدن طیف خاصی از جوانان تبدیل شود و با نگاهی اجمالی میتوان گفت قهوهخانهها دروازهای به سمت ناهنجاریها هستند. شاید بتوان گفت حضور جوانان در قهوهخانهها در مناطق بالای شهر بستر و مقدمهای برای ورود آنها به مصرف مواد مخدر و مفاسد اخلاقی و در مناطق پائین شهر فتح بابی برای ورود به انواع جرایم است؛ بهگونهای که بسیاری از جلسات هماهنگی سرقتها و خلافهای ریز و درشت دیگر در این اماکن صورت میگیرد.
یکی از دغدغههای منتقدان حکم ممنوعیت عرضه قلیان در قهوهخانهها این است که با اجرای آن نه تنها کاهشی در مصرف قلیان رخ نمیدهد بلکه موجب تمرکززدایی شده و پای قلیان بهصورت پراکنده به بسیاری از مکانهای عمومی و تفریحی مانند پارکها و از همه مهمتر محیطهای خانواده باز شده و زشتی مصرف آن بیش از پیش کمرنگ میشود. بنابراین، سياستگذاریها پيرامون اين مسئله باید بهصورت هماهنگ اجرا شود و همانطور که با قلیانسرا برخورد میشود، برای توزیع قلیان نیز محدودیت قانونی تعریف شود و در مقابل فضا و راههایی جهت استفاده صحیح از اوقات فراغت و حضور در اماکن مناسب برای جوانان ایجاد شود.
نکته آخر اینکه اگر عرضه قلیان به راحتی در دسترس نباشد قطعا از گسترش روزافزون آن بهویژه در سنین پایین کاسته شده و آسیبهای اجتماعی و بهداشتی آن کاهش پیدا میکند. اين طور نباشد كه در طول يك سال مجوز قهوهخانه صادر شود و تنها در هفته مبارزه با دخانيت با آن برخورد شود؛ صرفا برخورد با اين مكانها فقط در بازه زمانی يك هفته سود چندانی نخواهد داشت. به یاد داشته باشیم جوانی كه غروب روزهای خود را در قهوهخانه سپری میكند، جوان سالمی نخواهد بود.
ما باید به دنبال این باشیم که برای تفریحات ناسالم نسل حاضر، جایگزینی سالم و بر مبنای نشاطی که در دین مبین اسلام تعریف شده است، تبیین و تعریف کنیم؛ ورزشهای سوارکاری، تیراندازی و شنا، سه ورزش مورد تأکید اسلام است که فرح بخشی این سه، در میان رشتههای فراوان دیگر بر اهل فن پوشیده نیست.
*مهدی سعدی
