چگونه میتوان کودکانی مسئولیتپذیر تربیت کرد؟
گروه اجتماعی: کودک با انجام کارهای ساده منزل میآموزد که مسئولیت بپذیرد، ضمن اینکه به مرور زمان این مسئله برای وی یک امر عادی و معمولی میشود و بدون اینکه نیازی به تذکر باشد یا وحشتی از انجام آنها داشته باشد، کارهایی را که از عهده انجام آنها برآید انجام میدهد، اما باید دقت داشته باشیم نیاز آنها به تشویق را فراموش نکنیم.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، بهنقل از معاونت اجتماعی نیروی انتظامی لرستان، همیشه کارهای سادهای در منزل وجود دارند که بتوان انجام آنها را به کودکان محول کرد. با اینکار شما پیام بسیار مهمی به فرزند خود میدهید، به او میگویید که عضوی مفید از خانواده است و در کارها مشارکت دارد.
وقتی کودکان انجام کارهای ساده را بهعهده میگیرند، این احساس را دارند که در انجام کاری مفید برای خانواده مشارکت میکنند. وقتی کودک خردسال شما میز غذا را میچیند و اعضای خانواده برای صرف غذا دور میز مینشینند، او احساس میکند که برای این وعده غذا کار مهمی انجام داده است. یا وقتیکه کودک شما جورابها را مرتب کند و مثلاً پدر یکی از همان جورابها را میپوشد کودک درمییابد که کمک وی مهم و مؤثر بوده است.
کودک با انجام کارهای ساده منزل میآموزد که مسئولیت بپذیرد و به کارهایی که انجام میدهد افتخار کند، ضمن اینکه به مرور زمان این مسئله برای وی یک امر عادی و معمول میشود و بدون اینکه نیازی به تذکر باشد یا وحشتی از انجام آنها داشته باشد، کارهایی را که از عهده انجام آنها برآید انجام میدهد. اما باید دقت داشته باشیم با افزایش دامنه کارهایی که انجام میدهند نیاز آنها به تشویق را فراموش نکنیم.
واگذاری وظایف به کودکان چگونه باید انجام شود
باید با کارهای کوچک و ساده شروع کنیم. طبیعی است که اگر مثلاً کودک با یک اتاق کاملاً به هم ریخته و شلوغ مواجه شود، دست پاچه شده و نتواند از عهده مرتب کردن آن برآید. اغلب در این مواقع کودک نمیداند از کجا باید شروع کند و در نتیجه تسلیم شده و از انجام آن منصرف میشود. حتی ممکن است عصبانی شود و شروع به غرو لند کند. شما بهجای اینکه به او بگویید «این اتاق را تمیز کن» به او مسیرها و کارهای معینی را واگذار کنید. مثلاً بگویید «لطفاً ماشینهات رو جمع کن» و وقتی یک کار تمام شد سراغ کار بعدی بروید. «مثلاً حالا نوبت جمع کردن مداد رنگیهاست» به این ترتیب کارها یکی پس از دیگری به پایان میرسند. بهخاطر داشته باشید که کلید کار «سادگی کار» است. کودکان خردسال عادت دارند به محدوده کوچکی توجه کنند بنا بر این شما باید انجام کارهایی را به او بسپارید که در یک محدوده کوچک باشد تا وی را خسته نکنید.
اگر کاری را که بالاتر از توانایی کودک است به او بسپارید، ممکن است او احساس ناامیدی و بیهودگی کند. اما اگر کارها طوری باشند که کودک از عهده انجام آنها بهخوبی برآید، این احتمال وجود دارد که کودک تشویق شده و بخواهد کارهای بیشتری انجام بدهد.
یا اگر کاری که به کودک واگذار میکنید، مثل تمیز کردن خانه بزرگ است، حتماً به او کمک کنید. صرفنظر از تمام مواردی که گفته شد، کودک شما تمایل دارد که با شما باشد. ضمناً بچهها دوست دارند با یک نفر دیگر کار کنند تا کارها زودتر تمام شود.
همینطور که مشغول انجام کارها هستید درباره آنها با کودک صحبت کنید مثلاً در حال غذا دادن به حیوانات بگویید «ما به حیوانات غذا میدهیم تا بزرگ و قوی بشوند».
با وجود اینکه کودکان خردسال از عهده انجام خیلی کارها بر میآیند اما بهخاطر داشته باشید که در این مراحل مهم تلاشی است که کودک برای انجام کار میکند نه نتیجه کار. هدف شما این نیست که از او یک خانهدار کوچک بسازید بلکه هدف فهماندن عادتهای خوب و درست به کودک است. کودک کمکم که بزرگ میشود خود به اهمیت سعی و جدیت در انجام کارها پی میبرد.
گرچه ممکن است دشوار باشد اما کارهای کودک را تصحیح نکنید مثلاً اگر او تختخوابش را درست کرد و کج و ناصاف بود هرگز آنرا صاف و مرتب نکنید که اگر اینکار را بکنید به او پیام میدهید که تلاشش به اندازه کافی خوب نبوده است. در عوض تلاش او را ستایش کنید. با گذشت زمان و همینطور که بزرگ و بزرگتر میشود و در کارهایش تکرار و تمرین پیدا میکند، تکنیکهایش را بهبود بخشیده و از عهده انجام کارها بهتر برمیآید.
یک روش خوب برای اینکه کودک شما بتواند کارهای روزانهاش را خودش پیگیری کند و نیاز به تکرار هر روزه و یادآوری آنها نباشد، ایجاد یک چارت است که وظایف وی را نشان دهد. اگر کودک شما خیلی کوچک است میتوانید در این چارت بهجای کلمات، از تصاویر استفاده کنید. مثلاً اگر آبیاری باغچه را میخواهید به وی محول کنید از تصویر یک آبپاش یا شیلنگ استفاده کنید.
بعد از انجام هر کار، به شیوهای او را تشویق کنید. مثلاً برچسبهایی روی چارت نمودار بچسبانید یا اینکه ظرفی بگذارید و برای انجام هر کار صحیح یک لوبیا داخل آن بیندازید تا مثلاً به یک تعدادی که رسید برای او هدیهای بخرید. اگر کودکان آنقدر بزرگ هستند که مفهوم پول را بدانند میتوانید با افزایش میزان پول توجیبی، تشویق و توجه خود را نشان دهید.
مهم نیست که به چه روشی قدردانی خود را نسبت به عملکرد مثبت او نشان میدهید. البته مواظب باشید که تشویقهای شما همیشه جنبه مالی نداشته باشد که ممکن است جنبه رشوه داشته باشد نه تشویق، گاهی وقتها حتی در آغوش کشیدن کودک و بوسیدن وی نیز میتواند روشی برای نشان دادن قدرشناسی شما باشد.
وقتی کودکان انجام کارهای ساده را بهعهده میگیرند، این احساس را دارند که در انجام کاری مفید برای خانواده مشارکت میکنند. وقتی کودک خردسال شما میز غذا را میچیند و اعضای خانواده برای صرف غذا دور میز مینشینند، او احساس میکند که برای این وعده غذا کار مهمی انجام داده است. یا وقتیکه کودک شما جورابها را مرتب کند و مثلاً پدر یکی از همان جورابها را میپوشد کودک درمییابد که کمک وی مهم و مؤثر بوده است.
کودک با انجام کارهای ساده منزل میآموزد که مسئولیت بپذیرد و به کارهایی که انجام میدهد افتخار کند، ضمن اینکه به مرور زمان این مسئله برای وی یک امر عادی و معمول میشود و بدون اینکه نیازی به تذکر باشد یا وحشتی از انجام آنها داشته باشد، کارهایی را که از عهده انجام آنها برآید انجام میدهد. اما باید دقت داشته باشیم با افزایش دامنه کارهایی که انجام میدهند نیاز آنها به تشویق را فراموش نکنیم.
واگذاری وظایف به کودکان چگونه باید انجام شود
باید با کارهای کوچک و ساده شروع کنیم. طبیعی است که اگر مثلاً کودک با یک اتاق کاملاً به هم ریخته و شلوغ مواجه شود، دست پاچه شده و نتواند از عهده مرتب کردن آن برآید. اغلب در این مواقع کودک نمیداند از کجا باید شروع کند و در نتیجه تسلیم شده و از انجام آن منصرف میشود. حتی ممکن است عصبانی شود و شروع به غرو لند کند. شما بهجای اینکه به او بگویید «این اتاق را تمیز کن» به او مسیرها و کارهای معینی را واگذار کنید. مثلاً بگویید «لطفاً ماشینهات رو جمع کن» و وقتی یک کار تمام شد سراغ کار بعدی بروید. «مثلاً حالا نوبت جمع کردن مداد رنگیهاست» به این ترتیب کارها یکی پس از دیگری به پایان میرسند. بهخاطر داشته باشید که کلید کار «سادگی کار» است. کودکان خردسال عادت دارند به محدوده کوچکی توجه کنند بنا بر این شما باید انجام کارهایی را به او بسپارید که در یک محدوده کوچک باشد تا وی را خسته نکنید.
اگر کاری را که بالاتر از توانایی کودک است به او بسپارید، ممکن است او احساس ناامیدی و بیهودگی کند. اما اگر کارها طوری باشند که کودک از عهده انجام آنها بهخوبی برآید، این احتمال وجود دارد که کودک تشویق شده و بخواهد کارهای بیشتری انجام بدهد.
یا اگر کاری که به کودک واگذار میکنید، مثل تمیز کردن خانه بزرگ است، حتماً به او کمک کنید. صرفنظر از تمام مواردی که گفته شد، کودک شما تمایل دارد که با شما باشد. ضمناً بچهها دوست دارند با یک نفر دیگر کار کنند تا کارها زودتر تمام شود.
همینطور که مشغول انجام کارها هستید درباره آنها با کودک صحبت کنید مثلاً در حال غذا دادن به حیوانات بگویید «ما به حیوانات غذا میدهیم تا بزرگ و قوی بشوند».
با وجود اینکه کودکان خردسال از عهده انجام خیلی کارها بر میآیند اما بهخاطر داشته باشید که در این مراحل مهم تلاشی است که کودک برای انجام کار میکند نه نتیجه کار. هدف شما این نیست که از او یک خانهدار کوچک بسازید بلکه هدف فهماندن عادتهای خوب و درست به کودک است. کودک کمکم که بزرگ میشود خود به اهمیت سعی و جدیت در انجام کارها پی میبرد.
گرچه ممکن است دشوار باشد اما کارهای کودک را تصحیح نکنید مثلاً اگر او تختخوابش را درست کرد و کج و ناصاف بود هرگز آنرا صاف و مرتب نکنید که اگر اینکار را بکنید به او پیام میدهید که تلاشش به اندازه کافی خوب نبوده است. در عوض تلاش او را ستایش کنید. با گذشت زمان و همینطور که بزرگ و بزرگتر میشود و در کارهایش تکرار و تمرین پیدا میکند، تکنیکهایش را بهبود بخشیده و از عهده انجام کارها بهتر برمیآید.
یک روش خوب برای اینکه کودک شما بتواند کارهای روزانهاش را خودش پیگیری کند و نیاز به تکرار هر روزه و یادآوری آنها نباشد، ایجاد یک چارت است که وظایف وی را نشان دهد. اگر کودک شما خیلی کوچک است میتوانید در این چارت بهجای کلمات، از تصاویر استفاده کنید. مثلاً اگر آبیاری باغچه را میخواهید به وی محول کنید از تصویر یک آبپاش یا شیلنگ استفاده کنید.
بعد از انجام هر کار، به شیوهای او را تشویق کنید. مثلاً برچسبهایی روی چارت نمودار بچسبانید یا اینکه ظرفی بگذارید و برای انجام هر کار صحیح یک لوبیا داخل آن بیندازید تا مثلاً به یک تعدادی که رسید برای او هدیهای بخرید. اگر کودکان آنقدر بزرگ هستند که مفهوم پول را بدانند میتوانید با افزایش میزان پول توجیبی، تشویق و توجه خود را نشان دهید.
مهم نیست که به چه روشی قدردانی خود را نسبت به عملکرد مثبت او نشان میدهید. البته مواظب باشید که تشویقهای شما همیشه جنبه مالی نداشته باشد که ممکن است جنبه رشوه داشته باشد نه تشویق، گاهی وقتها حتی در آغوش کشیدن کودک و بوسیدن وی نیز میتواند روشی برای نشان دادن قدرشناسی شما باشد.
