معیار سبک زندگی معصوم؛ تولید بالا و مصرف پایین
گروه اجتماعی: معاون پژوهش حوزه علمیه استان همدان گفت: در سیره اهل بیت(ع) مشاهده میکنیم که تمام تلاش آنها بر تولید بود و در تمام مدتی که حق حکومتداری از آنها سلب شده بود برای تولید تلاش میکردند ولی مصرفشان بسیار پایین بود به گونهای که حتی از دسترنج خودشان نیز استفاده حداقلی را داشتند و این امر باید مورد توجه جامعه مسلمین و شیعیان باشد.
حجتالاسلام والمسلمین سعید کاظمی، معاون پژوهش حوزه علمیه استان همدان در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از همدان درباره درآمد اهل بیت(ع) و انبیای الهی، اظهار کرد: امامان معصوم(ع) اگر چه امام و رهبر مردم بودند و میتوانستند از حق و حقوقی كه خداوند برای آنان قرار داده استفاده كنند ولی با این وجود، كار میكردند و ثروت به دست میآوردند و زندگی را از این راه اداره میكردند و از همین ثروتها در راه خدا خرج می كردند.
وی ادامه داد: پیامبر گرامی اسلام(ص) پیش از هجرت و به خصوص در زمان قبل از بعثت به چوپانی و تجارت مشغول بوده است، در سیره ابن هشام حدیثى نقل شده كه پیامبر(ص) فرمود: من هم گوسفند مىچراندم، اما پس از هجرت، پیامبر اسلام(ص) كشاورزى و باغبانى داشتند و پس از آنكه حضرت از مكه به مدینه هجرت كردند، مردم مدینه زمینهایى را به ایشان اهداء كردند و رسول خدا(ص) در آن زمینها كشاورزى و باغبانى مىكردند.
حجتالاسلام کاظمی با بیان اینکه پس از آن كه مسلمانان در دفاع از اسلام، با دشمنان درگیر شدند، ثروتهاى زیادى به دست مسلمانان افتاد، گفت: این ثروتها دو قسم بودند برخى از آنها بدون این كه جنگى صورت بگیرد در اختیار مسلمانان قرار مىگرفت که اینگونه ثروتها به نص قرآن، حقّ خاص پیامبر(ص) بود مانند فدك، سرزمینهاى بنى نضیر و دو قلعه از قلعههاى خیبر به نام وطیح و سلالم که در اختیار آن حضرت قرار مىگرفت.
بخشش 7 باغ توسط عالم یهودی به پیامبر اکرم(ص)
معاون پژوهش حوزه علمیه استان همدان بیان کرد: پیامبر اسلام(ص) در این باغها و زمینها به كشاورزى مىپرداخت و با درآمد آنها، زندگى خود و خاندان خود را اداره مىكرد و با بقیه درآمد آن باغها و زمینها براى مسلمانان تداركات جنگى تهیه مىكرد، همچنین به علاوه این زمینها و قلعهها، یكى از عالمان یهودى به نام مُخَیریق هفت باغ خود را به پیامبر(ص) بخشید و به جنگ احد رفت و در دفاع از اسلام و پیامبر به شهادت رسید که این هفت باغ كه به عنوان «عوالى» معروف بودند، در اختیار پیامبر(ص) قرار گرفت و آن حضرت در این باغها هم كار مىكردند.
معاون پژوهش حوزه علمیه استان همدان گفت: در باب 10 سیره ابن هشام، در حدیث سوم آمده است: «چیزی براى خدا محبوبتر از كشاورزى نیست و خداوند جز ادریس كه خیاط بود، همه پیامبران را كشاورز مبعوث ساخته است»، این حدیث هم مىرساند كه همه پیامبران كشاورزى مىكردهاند و البته توجه داشته باشیم كه پیامبر(ص) و حضرت على(ع) با این كه كار مىكردند و درآمد به دست مىآوردند، خودشان از این درآمدها بسیار كم استفاده مىكردند، بلكه در راه خدا مصرف مىكردند.
وی ابراز کرد: همچنین در مورد امیرالمؤمنین(ع) نقل شده كه با دسترنج خود یك هزار نفر برده خرید و آزاد كرد، خرید این همه برده و آزاد كردن آنها نشان میدهد كه حضرت علی(ع) خودش كار میكرده و در آمد داشته است، البته باید توجه داشت که حضرت علی(ع) میتوانست از بیتالمال بخورد و از حقوقی كه خداوند برای او قرار داده بود استفاده كند ولی آن حضرت با درآمد شخصی خود زندگی میكرد.
پولدار شدن حضرت داوود توسط فروش 360 زره
وی عنوان کرد: حضرت داوود 360 زره بافت و به 36 هزار درهم فروخت و در نتیجه از بیتالمال بی نیاز شد، حضرت علی(ع) نیز با تلاش و كوشش خود، نخلستانهایی احداث کرد و چاههایی كند، قناتهایی راه انداخت که همه آنها را وقف کرد و از درآمد حاصل از آن زندگی بنیهاشم را اداره میكرد كه هم اكنون نیز بعضی از این چاهها و نخلستانها بعد از گذشت قرنها باقی مانده است.
حجتالاسلام کاظمی با تأکید بر اینکه در روایاتی دیگر آمده است كه «حضرت علی(ع) بیل میزد و زمینها را آباد میساخت و نعمتهای نهفته در دل زمینها را بیرون می آورد»، گفت: حضرت علی(ع) فرمود: «هر كس آب و خاك داشته باشد و فقیر باشد خداوند او را از درگاه خود دور میكند»، امام باقر(ع) فرمود: مردی حضرت علی(ع) را دید و گفت: یا علی! این بار، چه باری است؟ علی(ع) فرمود: اینها یكصد هزار نهال خرما است و میروم تا بكارم. و آن حضرت همه آنها را كاشت و همه آنها نهال شدند.
وی تأکید کرد: باید توجه به این نكته داشته باشیم كه پس از وفات پیامبر اسلام(ص)، مخالفان حضرت علی و دستگاه خلافت تلاش كردند تا بنیهاشم و در رأس آنان حضرت علی(ع) و حضرت فاطمه زهرا(س) را در تنگنای شدید اقتصادی قرار دهند تا بتوانند بر ضد آنان كار كنند برای این منظور فدك و بسیاری از ثروتهایی را كه متعلق به حضرت فاطمه(س) بود گرفتند، حضرت علی(ع) وقتی با این محاصره اقتصادی مواجه شد، دست به كار شد و باغها و مزارعی را احداث كرد و بنیهاشم از محاصره اقتصادی نجات یافتند، حضرت علی(ع) پس از خود، ثروتهای خود را وقف بنیهاشم كرد و پسرش امام حسن(ع) را سرپرست و متولی موقوفات قرار داد.
وی بیان کرد: امام صادق(ع) هم مانند امام باقر(ع) گرچه متولی و مسئول موقوفات پیامبر(ص)، علی(ع) و فاطمه(س) بود ولی با این حال شخصا بیل به دست میگرفت و كشاورزی میكرد و گاهی هم از طریق مضاربه ثروت به دست میآورد، در مورد امام موسی بن جعفر(ع) هم علیبن ابی حمزه میگوید: امام موسی بن جعفر در یكی از زمینهایش كار میکرد و عرق میریخت؛ گفتم: فدایت شوم پس مردها كجا هستند؟ امام فرمود: ای علی! بهتر از من در زمینهای خود شخصا كار كردهاند. گفتم: بهتر از تو چه كسانی هستند؟ فرمود: پیامبر، حضرت علی و همه اجدادم و كار روی زمین، از سنتهای پیامبران، اوصیای آنان و صالحان است و این رویه در دیگر امامان معصوم ما هم ادامه داشته است.
حجتالاسلام کاظمی تأکید کرد: بنابراین یكی از منابع تأمین هزینه زندگی امامان معصوم(ع)، كار شخصی آنان به خصوص بر روی زمین بوده و گاهی هم از طریق تجارت ثروت حلال به دست میآورند، البته درآمدهای زكات، خمس و انفال نیز در اختیار پیامبر(ص) و امام علی(ع) بوده و امامان نیز كه حكومت را در اختیار نداشتند درآمدهای خمس به آنان میرسید كه در مصارف عمومی و تقویت مكتب اهل بیت(ع) از آن استفاده میكردند.
مهمترین شغل انبیا و اهل بیت(ع) کشاورزی و دامداری است
معاون پژوهش حوزه علمیه استان همدان بیان کرد: با بررسی تاریخ به خوبی میتوان فهمید که مهمترین شغل انبیا و اهل بیت(ع) کشاورزی و دامداری است به گونهای که بیان شده است هیچ پیامبری مبعوث نشد مگر اینکه کشاورزی کرد، شغلهای دیگر از جمله آهنگری برای حضرت داوود و تجارت و شعبانی برای پیغمبر خاتم(ص) بیان شده است.
این مقام مسئول افزود: امیرالمؤمنین(ع) آن هنگام که عهدهدار حکومت مسلمین بودند، هیچگاه از بیتالمال استفاده نکرد و برای کسب روزی تلاش میکردند، حاکمان اسلامی و مسئولان در نظام جمهوری اسلامی نیز باید به تأسی از اهل بیت(ع) به کشاورزی و تجارت جهت کسب درآمد و امرار معاش روی آورند و از حقوق غیر متعارف دولت بهرهمند نشوند.
وی با اشاره به حقوق نجومی برخی از مسئولین، اظهار کرد: باید زندگی مسئولان رنگ و بوی زندگی اهل بیت(ع) را به خود بگیرد، چراکه حاکم جامعه اسلامی نباید از بیتالمال بهرهمند شود، این امر در زندگی شهدای هشت سال دفاع مقدس نیز نمود دارد مشاهده میکنیم که آنها در دریافت حقوق از دولت درخواست کاهش آن را داشتند.
تولید بالا و مصرف پایین، سبک زندگی اهل بیت(ع) است
حجتالاسلام کاظمی ابراز کرد: در سیره اهل بیت(ع) مشاهده میکنیم که تمام تلاش آنها بر تولید بود و در تمام مدتی که حق حکومتداری از آنها سلب شده بود برای تولید تلاش میکردند ولی مصرفشان بسیار پایین بود به گونهای که حتی از دسترنج خودشان نیز استفاده حداقلی را داشتند و این امر باید مورد توجه جامعه مسلمین و شیعیان باشد.
وی با بیان اینکه ما باید از سیره اهل بیت(ع) تولید ثروت، تولید سرمایه و تولیداتی مانند محصولات کشاورزی را بیاموزیم، اظهار کرد: باید توجه کرد که این تصورصحیح نیست که با افزایش تولید و ثروتی که با عرق پیشانی به دست میآید انسان حق اسراف دارد چراکه حضرت علی(ع) به سختی کار میکردند ولی درآمد حاصل از آن را صرف معاش فقرا میکردند.
معاون پژوهش حوزه علمیه استان همدان ادامه داد: ایشان در بخشهای فراوان به بهانههای مختلف میبخشیدند، خرید برده و آزاد کردن آنها، کمک کردن به کسانی که نیاز به سرمایه برای تجارت داشتند، از جمله بخشش های حضرت است؛ خود تنگدستانه زندگی میکرد و بسیار با سخاوت بخشش میکرد.
وی گفت: هماکنون شکاف طبقاتی در جامعه باعث شده است تا برخی از حداقلهای امکانات رفاهی هم محروم باشند بنابراین باید این فاصلهها از بین برود و در جامعه مسلمین به گونهای باشد که فردی که دارای موفقیت اقتصادی است، دیگر افراد جامعه نیز از آن بهرهمند شوند و در فعال نگه داشتن اقتصاد جامعه کوشا باشد.
افراد متمول در معرض امتحان الهی قرار دارند
حجتالاسلام کاظمی توجه به زکات و خمس را از دیگر موارد مهم برای بهرهگیری از الگوی اقتصادی اهل بیت(ع) بر شمرد و افزود: دوری از تجملگرایی از دیگر موضوعاتی است که امروزه باید مورد توجه قرار گیرد، چراکه تجملگرایی آسیب بزرگی برای مسلمانان وشیعیان است و خلاف سیره اهل بیت(ع) است، نکته حائز اهمیت دیگر این است که فردی که از نعمت بیشتری برخوردار است، دارای مسئولیت بیشتری است.
وی اظهار کرد: فرد متمول در معرض امتحان الهی است و نباید دچار خود برتربینی شود و آنچه که در دست ثروتمند است، تعلق به او ندارد بلکه امانت الهی است که به دست او سپرده شده و باید امانتدار خوبی باشد و خود را نسبت به دیگران برتر نبیند به فقرا توجه داشته باشد علاوه بر تلاش باید مصرف خود را مدیریت کند.
وی ادامه داد: پیامبر گرامی اسلام(ص) پیش از هجرت و به خصوص در زمان قبل از بعثت به چوپانی و تجارت مشغول بوده است، در سیره ابن هشام حدیثى نقل شده كه پیامبر(ص) فرمود: من هم گوسفند مىچراندم، اما پس از هجرت، پیامبر اسلام(ص) كشاورزى و باغبانى داشتند و پس از آنكه حضرت از مكه به مدینه هجرت كردند، مردم مدینه زمینهایى را به ایشان اهداء كردند و رسول خدا(ص) در آن زمینها كشاورزى و باغبانى مىكردند.
حجتالاسلام کاظمی با بیان اینکه پس از آن كه مسلمانان در دفاع از اسلام، با دشمنان درگیر شدند، ثروتهاى زیادى به دست مسلمانان افتاد، گفت: این ثروتها دو قسم بودند برخى از آنها بدون این كه جنگى صورت بگیرد در اختیار مسلمانان قرار مىگرفت که اینگونه ثروتها به نص قرآن، حقّ خاص پیامبر(ص) بود مانند فدك، سرزمینهاى بنى نضیر و دو قلعه از قلعههاى خیبر به نام وطیح و سلالم که در اختیار آن حضرت قرار مىگرفت.
بخشش 7 باغ توسط عالم یهودی به پیامبر اکرم(ص)
معاون پژوهش حوزه علمیه استان همدان بیان کرد: پیامبر اسلام(ص) در این باغها و زمینها به كشاورزى مىپرداخت و با درآمد آنها، زندگى خود و خاندان خود را اداره مىكرد و با بقیه درآمد آن باغها و زمینها براى مسلمانان تداركات جنگى تهیه مىكرد، همچنین به علاوه این زمینها و قلعهها، یكى از عالمان یهودى به نام مُخَیریق هفت باغ خود را به پیامبر(ص) بخشید و به جنگ احد رفت و در دفاع از اسلام و پیامبر به شهادت رسید که این هفت باغ كه به عنوان «عوالى» معروف بودند، در اختیار پیامبر(ص) قرار گرفت و آن حضرت در این باغها هم كار مىكردند.
معاون پژوهش حوزه علمیه استان همدان گفت: در باب 10 سیره ابن هشام، در حدیث سوم آمده است: «چیزی براى خدا محبوبتر از كشاورزى نیست و خداوند جز ادریس كه خیاط بود، همه پیامبران را كشاورز مبعوث ساخته است»، این حدیث هم مىرساند كه همه پیامبران كشاورزى مىكردهاند و البته توجه داشته باشیم كه پیامبر(ص) و حضرت على(ع) با این كه كار مىكردند و درآمد به دست مىآوردند، خودشان از این درآمدها بسیار كم استفاده مىكردند، بلكه در راه خدا مصرف مىكردند.
وی ابراز کرد: همچنین در مورد امیرالمؤمنین(ع) نقل شده كه با دسترنج خود یك هزار نفر برده خرید و آزاد كرد، خرید این همه برده و آزاد كردن آنها نشان میدهد كه حضرت علی(ع) خودش كار میكرده و در آمد داشته است، البته باید توجه داشت که حضرت علی(ع) میتوانست از بیتالمال بخورد و از حقوقی كه خداوند برای او قرار داده بود استفاده كند ولی آن حضرت با درآمد شخصی خود زندگی میكرد.
پولدار شدن حضرت داوود توسط فروش 360 زره
وی عنوان کرد: حضرت داوود 360 زره بافت و به 36 هزار درهم فروخت و در نتیجه از بیتالمال بی نیاز شد، حضرت علی(ع) نیز با تلاش و كوشش خود، نخلستانهایی احداث کرد و چاههایی كند، قناتهایی راه انداخت که همه آنها را وقف کرد و از درآمد حاصل از آن زندگی بنیهاشم را اداره میكرد كه هم اكنون نیز بعضی از این چاهها و نخلستانها بعد از گذشت قرنها باقی مانده است.
حجتالاسلام کاظمی با تأکید بر اینکه در روایاتی دیگر آمده است كه «حضرت علی(ع) بیل میزد و زمینها را آباد میساخت و نعمتهای نهفته در دل زمینها را بیرون می آورد»، گفت: حضرت علی(ع) فرمود: «هر كس آب و خاك داشته باشد و فقیر باشد خداوند او را از درگاه خود دور میكند»، امام باقر(ع) فرمود: مردی حضرت علی(ع) را دید و گفت: یا علی! این بار، چه باری است؟ علی(ع) فرمود: اینها یكصد هزار نهال خرما است و میروم تا بكارم. و آن حضرت همه آنها را كاشت و همه آنها نهال شدند.
وی تأکید کرد: باید توجه به این نكته داشته باشیم كه پس از وفات پیامبر اسلام(ص)، مخالفان حضرت علی و دستگاه خلافت تلاش كردند تا بنیهاشم و در رأس آنان حضرت علی(ع) و حضرت فاطمه زهرا(س) را در تنگنای شدید اقتصادی قرار دهند تا بتوانند بر ضد آنان كار كنند برای این منظور فدك و بسیاری از ثروتهایی را كه متعلق به حضرت فاطمه(س) بود گرفتند، حضرت علی(ع) وقتی با این محاصره اقتصادی مواجه شد، دست به كار شد و باغها و مزارعی را احداث كرد و بنیهاشم از محاصره اقتصادی نجات یافتند، حضرت علی(ع) پس از خود، ثروتهای خود را وقف بنیهاشم كرد و پسرش امام حسن(ع) را سرپرست و متولی موقوفات قرار داد.
وی بیان کرد: امام صادق(ع) هم مانند امام باقر(ع) گرچه متولی و مسئول موقوفات پیامبر(ص)، علی(ع) و فاطمه(س) بود ولی با این حال شخصا بیل به دست میگرفت و كشاورزی میكرد و گاهی هم از طریق مضاربه ثروت به دست میآورد، در مورد امام موسی بن جعفر(ع) هم علیبن ابی حمزه میگوید: امام موسی بن جعفر در یكی از زمینهایش كار میکرد و عرق میریخت؛ گفتم: فدایت شوم پس مردها كجا هستند؟ امام فرمود: ای علی! بهتر از من در زمینهای خود شخصا كار كردهاند. گفتم: بهتر از تو چه كسانی هستند؟ فرمود: پیامبر، حضرت علی و همه اجدادم و كار روی زمین، از سنتهای پیامبران، اوصیای آنان و صالحان است و این رویه در دیگر امامان معصوم ما هم ادامه داشته است.
حجتالاسلام کاظمی تأکید کرد: بنابراین یكی از منابع تأمین هزینه زندگی امامان معصوم(ع)، كار شخصی آنان به خصوص بر روی زمین بوده و گاهی هم از طریق تجارت ثروت حلال به دست میآورند، البته درآمدهای زكات، خمس و انفال نیز در اختیار پیامبر(ص) و امام علی(ع) بوده و امامان نیز كه حكومت را در اختیار نداشتند درآمدهای خمس به آنان میرسید كه در مصارف عمومی و تقویت مكتب اهل بیت(ع) از آن استفاده میكردند.
مهمترین شغل انبیا و اهل بیت(ع) کشاورزی و دامداری است
معاون پژوهش حوزه علمیه استان همدان بیان کرد: با بررسی تاریخ به خوبی میتوان فهمید که مهمترین شغل انبیا و اهل بیت(ع) کشاورزی و دامداری است به گونهای که بیان شده است هیچ پیامبری مبعوث نشد مگر اینکه کشاورزی کرد، شغلهای دیگر از جمله آهنگری برای حضرت داوود و تجارت و شعبانی برای پیغمبر خاتم(ص) بیان شده است.
این مقام مسئول افزود: امیرالمؤمنین(ع) آن هنگام که عهدهدار حکومت مسلمین بودند، هیچگاه از بیتالمال استفاده نکرد و برای کسب روزی تلاش میکردند، حاکمان اسلامی و مسئولان در نظام جمهوری اسلامی نیز باید به تأسی از اهل بیت(ع) به کشاورزی و تجارت جهت کسب درآمد و امرار معاش روی آورند و از حقوق غیر متعارف دولت بهرهمند نشوند.
وی با اشاره به حقوق نجومی برخی از مسئولین، اظهار کرد: باید زندگی مسئولان رنگ و بوی زندگی اهل بیت(ع) را به خود بگیرد، چراکه حاکم جامعه اسلامی نباید از بیتالمال بهرهمند شود، این امر در زندگی شهدای هشت سال دفاع مقدس نیز نمود دارد مشاهده میکنیم که آنها در دریافت حقوق از دولت درخواست کاهش آن را داشتند.
تولید بالا و مصرف پایین، سبک زندگی اهل بیت(ع) است
حجتالاسلام کاظمی ابراز کرد: در سیره اهل بیت(ع) مشاهده میکنیم که تمام تلاش آنها بر تولید بود و در تمام مدتی که حق حکومتداری از آنها سلب شده بود برای تولید تلاش میکردند ولی مصرفشان بسیار پایین بود به گونهای که حتی از دسترنج خودشان نیز استفاده حداقلی را داشتند و این امر باید مورد توجه جامعه مسلمین و شیعیان باشد.
وی با بیان اینکه ما باید از سیره اهل بیت(ع) تولید ثروت، تولید سرمایه و تولیداتی مانند محصولات کشاورزی را بیاموزیم، اظهار کرد: باید توجه کرد که این تصورصحیح نیست که با افزایش تولید و ثروتی که با عرق پیشانی به دست میآید انسان حق اسراف دارد چراکه حضرت علی(ع) به سختی کار میکردند ولی درآمد حاصل از آن را صرف معاش فقرا میکردند.
معاون پژوهش حوزه علمیه استان همدان ادامه داد: ایشان در بخشهای فراوان به بهانههای مختلف میبخشیدند، خرید برده و آزاد کردن آنها، کمک کردن به کسانی که نیاز به سرمایه برای تجارت داشتند، از جمله بخشش های حضرت است؛ خود تنگدستانه زندگی میکرد و بسیار با سخاوت بخشش میکرد.
وی گفت: هماکنون شکاف طبقاتی در جامعه باعث شده است تا برخی از حداقلهای امکانات رفاهی هم محروم باشند بنابراین باید این فاصلهها از بین برود و در جامعه مسلمین به گونهای باشد که فردی که دارای موفقیت اقتصادی است، دیگر افراد جامعه نیز از آن بهرهمند شوند و در فعال نگه داشتن اقتصاد جامعه کوشا باشد.
افراد متمول در معرض امتحان الهی قرار دارند
حجتالاسلام کاظمی توجه به زکات و خمس را از دیگر موارد مهم برای بهرهگیری از الگوی اقتصادی اهل بیت(ع) بر شمرد و افزود: دوری از تجملگرایی از دیگر موضوعاتی است که امروزه باید مورد توجه قرار گیرد، چراکه تجملگرایی آسیب بزرگی برای مسلمانان وشیعیان است و خلاف سیره اهل بیت(ع) است، نکته حائز اهمیت دیگر این است که فردی که از نعمت بیشتری برخوردار است، دارای مسئولیت بیشتری است.
وی اظهار کرد: فرد متمول در معرض امتحان الهی است و نباید دچار خود برتربینی شود و آنچه که در دست ثروتمند است، تعلق به او ندارد بلکه امانت الهی است که به دست او سپرده شده و باید امانتدار خوبی باشد و خود را نسبت به دیگران برتر نبیند به فقرا توجه داشته باشد علاوه بر تلاش باید مصرف خود را مدیریت کند.
