لزوم تشکیل کمیته‌ای با حضور صاحبنظران موسیقی و فقها برای تولید موسیقی پاک

 به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) آیت‌الله محسن اراکی، دبیرکل مجمع جهاني تقریب مذاهب اسلامی در مراسم اختتامیه دومین جشنواره بین‌المللی موسیقی «پیامبر مهربانی» که شامگاه پنجشنبه 25 آذر در تالار شهید آوینی فرهنگسرای بهمن برگزار شد در سخنانی با اشاره به اهمیت هنر موسیقی در ترویج فرهنگ اسلامی گفت: امشب قصد دارم نکاتی را در مورد موسیقی و آواز از نگاه علوم اسلامی بیان کنم که شاید بتواند سرنخی باشد برای پژوهش‌های اساسی در این زمینه و به نظر می‌رسد حداقل در این باب از ساحت هنر ما از نقطه نظر علوم انسانی چندان ورودی برای پرداختن به مباحث نظری نداشته‌ایم.

وی ادامه داد: در باب موسیقی و آواز از نگاه علوم اسلامی می‌توان از منظر سه دانش رشته‌ای به مسئله پرداخت که یکی از آنها جهان‌بینی موسیقی و آواز است به این معنی که رابطه این فن و هنر را با آفرینش، مبدأ و معاد دریابیم که در این زمینه توجه شما را به آیه‌ای از سوره مبارکه «زمر» جلب می‌کنم که اشاره به این موضوع می‌نماید که پایان این جهان و آغاز جهان دیگر که در انتظار ماست هر دو با نفح صور همراه است و ما در این زمینه منابع فراوانی داریم که بیان می‌دارد از نظر جهان‌بینی و ایدئولوژی اسلامی، موسیقی نوایی است که انسان را به ماوراء و مبدأ و معاد نزدیک می‌سازد.

دبیرکل مجمع تقریب مذاهب اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: منظر دیگر دانشی که به موضوع موسیقی و آواز می‌پردازد اشاره به عمل فلسفه دارد به این معنا که در هر آواز و آهنگی انرژی و نیرویی مستتر است که در مواجهه با نهاد انسانی موجب انرژی‌زایی نیز می‌شود اما این انرژی می‌تواند منفی باشد و یا مثبت، در حقیقت صدا ، آواز و موسیقی ایجاد شده رابطه مستقیمی با استعدادی دارد که در نهاد هر انسانی موجود است و اگر با نهاد مثبت انسانی برخورد داشته باشد انسان را به اوج می‌برد و در صورتیکه محرک نهاد منفی و امور شهوانی انسان باشد منجر به سقوط او می‌شود.

آیت‌الله اراکی تصریح کرد: در واقع در وجود انسان دو استعداد عروج و هبوط وجود دارد که موسیقی با ماهیت درست و یا نادرست آن می‌تواند یکی از این دو استعداد را برانگیزد و فلاح و رستگاری انسان و یا فلاکت و نگون‌ساری او را رقم بزند و چه خوب است بدانید که موسیقی سالم با مؤلفه‌هایی که مورد نظر اسلام از همه جوانب فقهی و فلسفی آن مطرح است نشاط‌آور بوده، موجب بهجت شنوده می‌شود و حتی بالاتر از آن ذکر و توجه به پروردگار و مخلوقات و مواهب الهی را نیز در نهاد انسان به وجود می‌آورد.

وی افزود: چنین بهجت و سروری نه تنها در نهاد آدمی که در وجود هر جانداری و حتی علم به اثبات رسانده است که در جماد نیز موجب ایجاد پویایی و طراوت  شده همانطور که در روایات آمده است زمانی که داوود نبی(ع) به صحرا می‌رفت و با صدای خوش آواز می‌خواند، در لحن و طنین صدای او موجی ایجاد می‌شد که حتی جامدات را نیز به هم‌نوایی و همصدایی ترغیب می‌کرد.

دبیرکل مجمع تقریب مذاب اسلامی در ادامه گفت: حتی بر پایه روایات دینی نقل است که چون ابراهیم(ع) در دشتی مشغول چوپانی بود  آواز خوشی را شنید که تسبیح خدا می‌گوید و او را چنان به هیچان آورد که به خدا عرضه داشت که اگر یکبار دیگر این صدا را بشنوم یک سوم تمام دارایی‌های خود را به صاحب صدا خواهم بخشید و این در حالیست که تا سه نوبت دیگر این صدا به گوش ابراهیم(ع) رسید و او همه دارایی‌های خود را بخشش کرد  در صورتی‌که صاحب آن صدا جبرئیل امین بود و ابراهیم(ع) به این واسطه مورد امتحان و آزمایش الهی در مورد دارایی‌ها و ثروتش قرار گرفت.

وی با اشاره به اینکه  کارشناسان و متخصصان فن و هنر موسیقی باید برای پرداختن به مباحث جدی و کاربردی‌تر در زمینه موسیقی با حوزه‌های علمیه وارد مشورت و تبادل‌نظر شوند تأکید کرد: علاوه بر جهان‌بینی و فلسفه اسلامی که به موضوع موسیقی و آواز نگاه جامعی دارد ، سومین دانش رشته‌ای در این زمینه، فقه اسلامی است که به نظر می‌رسد مباحث مربوط به این شاخه و رشته آنچنان دارای موارد بیشماری است که می‌توان آنها را در قالب چندین مجلد تدوین کرد و من همانند سال گذشته امسال هم تأکید می‌کنم که می‌توان کمیته اي با حضور صاحبنظران و کارشناسان موسیقی و علمای مسلط به امور فقهی ایجاد کرد تا به الگویی برسیم که در پی آن موسیقی پاک تولید و به مردم عرضه شود که در این صورت من به شما این وعده را می‌دهم با ارائه موسیقی پاک سلامت روانی جامعه ایران اسلامی را تضمین کرده‌ایم.

آیت‌الله اراکی در ادامه گفت: از نقطه نظر علوم فقهی سه رکن و سه شاخه برای داشتن یک اثر موسیقایی پاک به عنوان پیش شرط لازم است که نخستین آن محتوای موسیقی است که باید محتوایی سعادتمند و ارشادی باشد و موجب تکامل جامعه شده و به اندوخته‌های مخاطب چیزی اضافه نماید نه اینکه همانند مبحثی که پیشتر به آن اشاره شد تنها شهوت برانگیز باشد و نهاد و استعداد منفی انسان را تحریک نماید.

وی اظهار داشت: شاخه پیش‌شرط دیگر مضمون قطعه موسیقی است اینکه معنای الفاظ و واژگان به کار رفته در آن چه باشد ، اشعاری با معانی غني در آن به کار رود که موجب تقرب بیشتر انسان به خدا و مظاهر قدرتی او شود که متأسفانه اخیراً در جریان تولیدات موسیقایی اتفاقاً جوان‌پسند شاهد هستیم که خوانندگان از الفاظی استفاده می‌کنند که زیاد شایسته نیست و وقتی به عمق معنای آنها دقیق می‌شویم مشاهده می‌شود که چیزی برای عرضه ندارند و این دون شأن جامعه فرهنگ دوست ایران اسلامی است.

وی در ادامه گفت: شاخه سوم در فقه اسلامی به عنوان پیش‌شرط دارا بودن یک قطعه موسیقی پاک، فضایی است که در آن این موسیقی تولید و عرضه می‌شود که باید سالم باشد، نیت افراد حاضر در آن بدون غرض‌ورزی و لهو و لعب و برای رسیدن به هنر فاخر و متعهد باشد، اینکه اخیراً با برگزاری کنسرت‌هایی در برخی از شهرها مخالفت می‌شود دلیلش این است که فضای مناسبی در آن حکمفرما نیست والا که هیچ یک از مسئولان با ترویج فرهنگ ایرانی و اسلامی مخالف نیستند، شما مدیران و بانیان محافل موسیقی، فضا را برای تولید و اجرای یک اثر موسیقی موجه و سالم کنید آنگاه ببینید که چه افزایش کمی در زمینه اجرای آثار موسیقی و کنسرت در جامعه فرهنگی و هنری رواج پیدا خواهد کرد.

امیرسجاد دبیریان