آسیب فرآیند تربیت اسلامی؛ دوگانگی رفتار و گفتار مربی

مصطفی عباسی مقدم، دکترای علوم قرآن و حدیث در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، به رفتارهایی که باید در فرآیند تربیت اسلامی مورد توجه قرار گیرد اشاره و عنوان کرد: یکی از اهداف تربیت اسلامی این است که افراد از کودکی در مسیر کمال قرار گیرند و به دانش و فضائل آنان افزوده شود در این راستا والدین و دست اندرکاران امور تربیتی وظیفه دارند زمینه افزایش دانش را برای کودکان مهیا کنند.

وی با بیان اینکه یک بعد تربیت اسلامی به افزایش دانش باز می‌گردد گفت: حضور در طبیعت و اجتماع و برقراری ارتباط با سایرین، حضور در جمع‌های اجتماعی و عبادی می‌تواند تجربیاتی را برای کودک رقم بزند که به افزایش دانش وی بیافزاید.

عباسی مقدم از دیگر مؤلفه‌هایی که بر روند تربیت اثرگذار است را دریافت رفتارها و ویژگی‌ها از انسان‌های پیرامون خود خواند و اظهار کرد: پیش‌تر نحوه عملکرد همسالان در مدرسه و افراد مختلف جامعه القا کننده و منبعی برای تکرار رفتار از سوی کودکان بود اما امروز به این محیط‌ها، فضای مجازی نیز افزوده شده است که در سطح وسیع بر روند تکرار رفتار افراد مؤثر عمل می‌کند.

وی یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های تربیت را پاکسازی فرد از رفتارهای نامطلوب و رهایی از محیط‌های آسیب زا خواند و گفت: به وجود نیامدن عارضه در بدن انسان غیر قابل تصور است اما بدن انسان باید به حدی از توانایی و مقاومت برسد که بتواند در مقابل بیماری مقاومت و در کمترین زمان ممکن به بازسازی وضعیت بپردازد. البته نقش طبیب نیز در این میان بسیار حائز اهمیت است.

رسیدن به درجه خودمراقبتی

این استاد دانشگاه ادامه داد: در فرآیند تربیت نیز گاهی ممکن است فرد در محیط‌هایی قرار گیرد که به لحاظ اخلاقی خطرساز باشد بنابراین باید فرد در فرآیند تربیت به نوعی مهارت‌های خود اصلاحی، خود مراقبتی و اصلاح نفس را آموخته باشد تا در مواجهه با شرایط مختلف بتواند بهترین عملکرد را از خود بروز دهد. در این میان نقش والدین و مربی نیز همچون طبیب عمل می‌کند.

این دکترای علوم قرآن و حدیث تصریح کرد: اگر فرد در فرآیند تربیت به چنین خود مراقبتی و اصلاح نفسی نرسیده باشد باید مراجعه به متخصین امور اخلاقی را دنبال کند چرا که آموزش نحوه برخورد با خطر و آسیب در فضای حقیقی و مجازی از لوازم تربیت محسوب می‌شود.

عباسی مقدم مزین بودن والدین و مربیان به صفات برجسته اخلاقی را از لوازم اثرگذاری تربیت خواند و گفت: برآیند شخصیت و عمل فرد الگو باید به نحوی باشد که با گفتار وی سنخیت داشته باشد. یکی از رفتارهای آسیب زا در حوزه تربیت اسلامی دوگانه بودن عمل و گفتار فردی است که قصد تربیت کودک را دارد.

وی در ادامه افزود: صداقت باید به عنوان عامل واسطی بین اعتقاد و عمل بروز یابد تا گفتار فرد به رفتار بیانجامد به نحوی که در روایات دینی نیز آمده است که فردی که قصد تربیت سایرین را دارد ابتدا باید به تربیت نفس خود بپردازد و پس از اطمینان از اینکه می‌تواند به عنوان الگو برای سایرین مؤثر عمل کند در فرآیند تربیت ورود یابد.