برتری علم بر مال در کلام امیر

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، مولای متقیان امام علی(ع) در یک حدیث زیبا به وجه اشتراک مال و علم می‎پردازند و می‎فرمایند: «دو گرسنه هرگز سیر نشوند: جوینده علم و جوینده مال» و در احادیث دیگری از آن امام همام از علم به‌عنوان یک «عطیه الهی» یاد می‎شود و فرموده است: «خداوند سبحان مال را به کسانی‌که دوست دارد و یا دشمن دارد می‌بخشد؛ ولی دانش را جز به کسی که دوست دارد نمی‎بخشد» و نیز فرموده است: «هرگاه خدا بخواهد بنده‌ای را خوار کند، دانش را از او دور سازد» همچنین امام علی(ع) خطاب به کمیل فرموده است: «دانش بهتر از ثروت است؛ چون دانش از تو نگهبانی می‎کند ولی تو، مال را نگهبانی می‎کنی».
آن حضرت در یک حدیث جامع بر عوامل برتری علم بر مال اشاره دارد و می‌فرماید: «دانش در هفت چیز بر مال برتری دارد: نخست این‌که دانش میراث پیامبران است و مال میراث فراغنه. دوم این‌که دانش به بخشش کاستی نپذیرد و مال بدان کاستی گیرد.سوم این‌که مال به نگهبان نیاز دارد و دانش صاحبش (دارنده‌اش) را نگه می‌دارد.چهارم این‌که دانش همراه مرده می‌رود و مال می‌ماند.پنجم این‌که مال به چنگ مؤمن و کافر می‌آید، ولی دانش تنها نصیب مؤمن می‌شود.ششم این‌که همه مردم در کار دین خود به عالم نیاز دارند، ولی به صاحب مال نیازی ندارند.هفتم این‌که دانش در گذشتن از صراط، آدمی را نیرو می‎بخشد، ولی مال مانع اوست».
ارزش‌گذاری علم توأم با عمل
از دید امام علی(ع) ارزش فراگیری علوم نافع در نحوه بهره‌برداری از آن است، به‌‍‌گونه‌ای که در منظر ایشان یقین در عمل به علم از ارزشی والا برخوردار است؛ پس می‎فرمایند: «عمل اندک همراه با دانش، از عمل بسیار با دانش اندک و همراه با شک و شبهه بهتر است» و در احادیث متعدد به دستاوردهای عمل به علم اشاره کرده و فرموده است: «به دانش عمل کنید، تا سعادت‌مند شوید» و نیز فرموده است: «به دانش عمل کن تا سرمایه به دست آوری».
در سرتاسر احادیث ناب مولای متقیان علی(ع) به آثار و نتایج دانش‌اندوزی حقیقی در زندگی انسان اشاره شده است.با کمی تامل در سخنان امام به وجود ارتباطی تنگاتنگ بین آنها برمی‌خوریم ازجمله در حدیثی می‌فرمایند: «دانش بدون عمل، مایه‌ی تباهی است» و نیز فرموده است: «علم و عمل پیوندی نزدیک دارند و کسی‌که دانست باید به آن عمل کند، چراکه علم، عمل را فراخواند، اگر پاسخش داد می‎ماند وگرنه کوچ می‌کند» و نیز بالاترین و پست‌ترین علم در نگاه امام علی(ع) این‌گونه تعریف شده است: «بی‌ارزش‌ترین دانش، دانشی است که بر سر زبان است و برترین علم، علمی است که در اعضا و جوارح آشکار است» کمااینکه از نظر امام علی(ع) نخستین ثمره علم‌آموزی از میان رفتن نادانی است که خود سرچشمه رسیدن به همه فضیلت‌هاست و در این رابطه می‎فرماید: «اندکی دانش نادانی را می‌زداید» و یا «دانش، زنده کننده جان آدمی، نوربخش خرد و کشنده جهل است» و نیز فرمود: «هر کس به‌وسیله دانش خویش با نادانی خود مبارزه کند، به سود بهتری دست می‎یابد».