یک مدرس حوزههای علمیه:
دریافت معانی الفاظ در قرآن کریم در سایه علم تفسیر محقق میشود
گروه فعالیتهای قرآنی: یک مدرس حوزههای علمیه گفت: علم تفسیر، علمی است که بطنها را آشکار میکند و ظواهری که از نظر انسان پنهان است، توسط علم تفسیر برای انسان آشکار میشود.
حجتالاسلام والمسلمین جوادی، یک مدرس حوزههای علمیه در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از همدان، در خصوص فراگیری علوم اسلامی و تفسیر قرآن کریم، اظهار کرد: هدف از ایجاد حوزه علوم اسلامی دانشگاهیان وجود علاقه به این مباحث است اما در دانشگاه به صورت تخصصی دنبال نمیشود و این امر بسیار مهم است که دانشجویان و فارغالتحصیلان دانشگاه برای کسب نمره وارد این حوزه نمیشوند و صرف علاقه خود علوم اسلامی را فرامیگیرند.
وی با بیان اینکه این علاقه باعث ایجاد شور و نشاط بالایی در فضای حوزه علوم اسلامی دانشگاهیان میشود، ادامه داد: نتیجه این علاقه و شور و نشاط این است که افراد با علوم انسانی و مباحث آن میتوانند انس بگیرند؛ باید توجه کرد افرادی که وارد یک رشته میشوند ولی در حوزه دیگر مشغول به کار میشوند، در روز قیامت باید پاسخگو باشند چرا که موضوع علم برای کار نیست بلکه موضوع بر سر علم برای علم است.
جوادی خاطرنشان کرد: این علمی که فرد کسب میکند باید گرهای برای زندگی او و زندگی خلق خدا باز کند بنابراین انسان باید پاسخگوی این موضوع باشد نه اینکه به دنبال علم باشد تا شغلی نصیب او شود در صورتی که قرار نیست شغلی نصیب او شود چرا که علمی که آموزش میبیند برای تفکر او باید مفید بوده و ثمره تکثر علوم در زندگی انسان محسوس باشد پس این نکته باید مورد توجه دانشجویان و دین پژوهان قرار گیرد.
علاقه به درس، باعث نورانیت کلاس میشود
وی با تأکید بر اینکه دانشجویان باید با این رویکرد وارد کلاس درس شوند، گفت: موضوع مذکور باعث قداست و نورانیت کلاس میشود که هر درسی میتواند این نورانیت را داشته باشد مشروط بر اینکه بخواهیم از این اطلاعات چیزی برای خودمان نگهداریم و چیزی را به خورد جامعه بدهیم حتی اگر در رشته غیرمرتبط شاغل شد باید این علم را گسترش داد و در علوم انسانی وقتی وارد حوزه علوم الهیات میشویم این حوزه به شاخههای متعدد تقسیم میشود که یکی از گرایشهای الهیات، علوم قرآن و حدیث است.
وی افزود: قسمتی از شاخههای اصلی علوم قرآن و حدیث، تفسیر است و قرآن، قرآنشناسی و ادبیات قرآنی موضوعاتی است که در این رشته باید بر روی آن کار شود؛ باید این مباحث را به صورت مستقل دنبال کرده و توجه کرد که واژهشناسی قرآنی یکی از کلیدیترین مباحثی است که باید به آن پرداخته شود.
وی با بیان اینکه واژهها قرآنی و روایی هستند، اذعان کرد: واژه تفسیر، تأویل، تدبر، تعقل و تفکر، واژههایی هستند که هر کدام معنای جداگانه دارند و باید به تفیک مورد بررسی قرار گیرند؛ کتاب «المفردات» واژههای قرآنی را به صورت فرد فرد آورده و بر روی هر کدام کار کرده است و یکی از مرجعهای اصلی قرآنی است که مؤلف آن مرحوم راغب اصفهانی است.
این مدرس حوزههای علمیه بیان کرد: کتاب قاموس قرآن نیز در 7 جلد تألیف شده و نسبت به کتب دیگر در مرحله بالاتری قرار دارد و به این کتابها باید با دقت نگاه کرده و نوع کار بر روی قرآن کریم را در آنها بررسی کرد چرا که بسیاری از اوقات در هنگام قرائت قرآن کریم، در برخی از واژهها دچار ابهام میشویم بنابراین با مراجعه به این دو کتاب میتوان اصل مطلب را متوجه شد.
وی با بیان اینکه کتب دیگر نیز در این حوزه وجود دارد اما این دو کتاب ویژه قرآنی هستند، ادامه داد: باید توجه کرد کتاب «المنجد» در ادبیات عرب کتاب مرجع نیست و کتب مرجع مانند لسانالعرب و تاجالعروس از کتب مرجع در این زمینه هستند.
لفظ دارای بطنهای متعدد است
وی تأکید کرد: دلیل پرداختن به واژهها این است که واژگانی وجود دارند که یک معنای لغوی دارند و در اصطلاح به آن منطوق گفته میشود به این معنا که از یک لفظ مفهوم و موضوعی دریافت میشود که عباراتش در جمله وجود ندارد و به آن مفهوم لفظ گفته میشود.
وی تشریح کرد: لفظ میتواند دارای بطنهای متعدد باشد، برای اینکه از یک لفظ معانی مختلف استفاده میشود؛ گاهی «مفهوم» مترادف مصداق است یعنی چیزی كه فهمیده میشود، این معنای عرفی و روزمره است و گاهی مقابل منطوق است؛ «منطوق» یعنی مدلولی كه به طور مستقیم از لفظ و كلام فهمیده میشود و «مفهوم» مدلولی است كه در كلام نیست، ولی از كلام استنباط و فهمیده میشود.
جوادی افزود: علم تفسیر علمی است که بطنها را آشکار میکند و ظواهری که از نظر انسان پنهان است توسط علم تفسیر برای انسان آشکار میشود مانند فلزیاب که فلزی که در زمین پنهان است را بر انسان آشکار میکند ولی علم داریم و میدانیم که در زمین فلز وجود دارد و به این دلیل فلزیاب ساخته شده است؛ اگر بر وجود فلز در زمین یقین نداشتیم فلزیاب ساخته نمیشد و علم تفسیر هم اینگونه است.
وی عنوان کرد: در تفسیر قرآن کریم میدانیم لفظ معانی گسترهای در خود پنهان کرده است و به وسیله دستگاه علم تفسیر معانی از آن بیرون کشیده میشود؛ ابزار مفسرها در یک تراز قرار ندارد و دارای مرتبه ضعیف و قوی است؛ در تفسیر وقتی در روایت گفته شده است قرآن کریم دارای بطنی است و گفته شده دارای 70 بطن است و هر بطن دارای بطن دیگر است و همینطور ادامه دارد چراکه معجزه جاوید است و تاریخ مصرف ندارد.
وی با بیان اینکه قرآن معجزهای است که رو دست ندارد بنابراین معجزه جاوید است، گفت: مفسر نمیتواند بدون فراگیری ادبیات عرب مفسر شود لذا کلیه مفسران بر ادبیات و زبان عرب اشراف دارند و کسانی که این علم را ندارند و مدعی مفسر بودن دارند، مفسر نیستند و ضرورت پرداختن به تفسیر توجه به ظواهر قران کریم است.
وی با بیان اینکه این علاقه باعث ایجاد شور و نشاط بالایی در فضای حوزه علوم اسلامی دانشگاهیان میشود، ادامه داد: نتیجه این علاقه و شور و نشاط این است که افراد با علوم انسانی و مباحث آن میتوانند انس بگیرند؛ باید توجه کرد افرادی که وارد یک رشته میشوند ولی در حوزه دیگر مشغول به کار میشوند، در روز قیامت باید پاسخگو باشند چرا که موضوع علم برای کار نیست بلکه موضوع بر سر علم برای علم است.
جوادی خاطرنشان کرد: این علمی که فرد کسب میکند باید گرهای برای زندگی او و زندگی خلق خدا باز کند بنابراین انسان باید پاسخگوی این موضوع باشد نه اینکه به دنبال علم باشد تا شغلی نصیب او شود در صورتی که قرار نیست شغلی نصیب او شود چرا که علمی که آموزش میبیند برای تفکر او باید مفید بوده و ثمره تکثر علوم در زندگی انسان محسوس باشد پس این نکته باید مورد توجه دانشجویان و دین پژوهان قرار گیرد.
علاقه به درس، باعث نورانیت کلاس میشود
وی با تأکید بر اینکه دانشجویان باید با این رویکرد وارد کلاس درس شوند، گفت: موضوع مذکور باعث قداست و نورانیت کلاس میشود که هر درسی میتواند این نورانیت را داشته باشد مشروط بر اینکه بخواهیم از این اطلاعات چیزی برای خودمان نگهداریم و چیزی را به خورد جامعه بدهیم حتی اگر در رشته غیرمرتبط شاغل شد باید این علم را گسترش داد و در علوم انسانی وقتی وارد حوزه علوم الهیات میشویم این حوزه به شاخههای متعدد تقسیم میشود که یکی از گرایشهای الهیات، علوم قرآن و حدیث است.
وی افزود: قسمتی از شاخههای اصلی علوم قرآن و حدیث، تفسیر است و قرآن، قرآنشناسی و ادبیات قرآنی موضوعاتی است که در این رشته باید بر روی آن کار شود؛ باید این مباحث را به صورت مستقل دنبال کرده و توجه کرد که واژهشناسی قرآنی یکی از کلیدیترین مباحثی است که باید به آن پرداخته شود.
وی با بیان اینکه واژهها قرآنی و روایی هستند، اذعان کرد: واژه تفسیر، تأویل، تدبر، تعقل و تفکر، واژههایی هستند که هر کدام معنای جداگانه دارند و باید به تفیک مورد بررسی قرار گیرند؛ کتاب «المفردات» واژههای قرآنی را به صورت فرد فرد آورده و بر روی هر کدام کار کرده است و یکی از مرجعهای اصلی قرآنی است که مؤلف آن مرحوم راغب اصفهانی است.
این مدرس حوزههای علمیه بیان کرد: کتاب قاموس قرآن نیز در 7 جلد تألیف شده و نسبت به کتب دیگر در مرحله بالاتری قرار دارد و به این کتابها باید با دقت نگاه کرده و نوع کار بر روی قرآن کریم را در آنها بررسی کرد چرا که بسیاری از اوقات در هنگام قرائت قرآن کریم، در برخی از واژهها دچار ابهام میشویم بنابراین با مراجعه به این دو کتاب میتوان اصل مطلب را متوجه شد.
وی با بیان اینکه کتب دیگر نیز در این حوزه وجود دارد اما این دو کتاب ویژه قرآنی هستند، ادامه داد: باید توجه کرد کتاب «المنجد» در ادبیات عرب کتاب مرجع نیست و کتب مرجع مانند لسانالعرب و تاجالعروس از کتب مرجع در این زمینه هستند.
لفظ دارای بطنهای متعدد است
وی تأکید کرد: دلیل پرداختن به واژهها این است که واژگانی وجود دارند که یک معنای لغوی دارند و در اصطلاح به آن منطوق گفته میشود به این معنا که از یک لفظ مفهوم و موضوعی دریافت میشود که عباراتش در جمله وجود ندارد و به آن مفهوم لفظ گفته میشود.
وی تشریح کرد: لفظ میتواند دارای بطنهای متعدد باشد، برای اینکه از یک لفظ معانی مختلف استفاده میشود؛ گاهی «مفهوم» مترادف مصداق است یعنی چیزی كه فهمیده میشود، این معنای عرفی و روزمره است و گاهی مقابل منطوق است؛ «منطوق» یعنی مدلولی كه به طور مستقیم از لفظ و كلام فهمیده میشود و «مفهوم» مدلولی است كه در كلام نیست، ولی از كلام استنباط و فهمیده میشود.
جوادی افزود: علم تفسیر علمی است که بطنها را آشکار میکند و ظواهری که از نظر انسان پنهان است توسط علم تفسیر برای انسان آشکار میشود مانند فلزیاب که فلزی که در زمین پنهان است را بر انسان آشکار میکند ولی علم داریم و میدانیم که در زمین فلز وجود دارد و به این دلیل فلزیاب ساخته شده است؛ اگر بر وجود فلز در زمین یقین نداشتیم فلزیاب ساخته نمیشد و علم تفسیر هم اینگونه است.
وی عنوان کرد: در تفسیر قرآن کریم میدانیم لفظ معانی گسترهای در خود پنهان کرده است و به وسیله دستگاه علم تفسیر معانی از آن بیرون کشیده میشود؛ ابزار مفسرها در یک تراز قرار ندارد و دارای مرتبه ضعیف و قوی است؛ در تفسیر وقتی در روایت گفته شده است قرآن کریم دارای بطنی است و گفته شده دارای 70 بطن است و هر بطن دارای بطن دیگر است و همینطور ادامه دارد چراکه معجزه جاوید است و تاریخ مصرف ندارد.
وی با بیان اینکه قرآن معجزهای است که رو دست ندارد بنابراین معجزه جاوید است، گفت: مفسر نمیتواند بدون فراگیری ادبیات عرب مفسر شود لذا کلیه مفسران بر ادبیات و زبان عرب اشراف دارند و کسانی که این علم را ندارند و مدعی مفسر بودن دارند، مفسر نیستند و ضرورت پرداختن به تفسیر توجه به ظواهر قران کریم است.
