احسان و نیکوکاری؛ کلیدی دو سویه جهت بازگشایی مشکلات
گروه اجتماعی: یک مدرس سطح عالی حوزه استان همدان عنوان گرد: احسان و نیکوکاری، کلیدی دو سویه است که مشکلات فرد نیازمند و عامل به این سنت حسنه را برطرف خواهد کرد.
آیتالله محمدی قایینی، مدرس سطح عالی حوزه علمیه استان همدان در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از همدان، اظهار کرد: احسان یکی از گلواژههای ارزشی و کرامتی انسان است خداوند در قرآن آیات بسیاری را در این مورد مطرح فرموده است و اهمیت آن را به همه زنان و مردان مومن گوشزد کرده است که از این میان میتوان به سوره بقره اشاره کرد که خداوند میفرماید:«وَأَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ وَأَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ؛ در راه خدا انفاق كنيد و خود را با دست خود به هلاكت ميفكنيد و نيكى كنيد كه خدا نيكوكاران را دوست دارد»(بقره/آیه 195).
وی افزود: این آیه نشان از آن دارد که احسان و نیکوکاری از ابزارهای نزدیکی و قرب انسان به خداوند و قرار گیری او در دایره محبت خداوند است، نیکوکاری یکی از امور ضروری و واجب و نه امری حاشیه ای است به گونهای که خداوند در سوره نحل میفرماید: «إِنَّ ﭐللَّهَ يَأْمُرُ بِـﭑلْعَدْلِ وَﭐلْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي ﭐلْقُرْبَىٰ وَيَنْهَىٰ عَنِ ﭐلْفَحْشَاءِ وَﭐلْمُنکَرِ وَﭐلْبَغْيِ يَعِظُکُمْ لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ؛ خدا به عدالت و نيکي کردن و بخشش به خويشان فرمان ميدهد و از کار بد و ناروا و ستمگري منع ميکند، پندتان ميدهد شايد اندرز گيريد»(نحل/آیه 90).
آیتالله قایینی اضافه کرد: خداوند در این آیه انسان را به دو امر مهم عدل و احسان فرمان میدهد و از او میخواهد در هر جایگاه و شرایطی به این دو امر مهم پایبند باشند، در سوره مبارکه یوسف، بیش از 50 بار این پیامبر را از زبان، خداوند، برادران، سلطان زمان، یاران زندانی و تمامی کسانی که با او در ارتباطند را از محسنین دانستهاند.
احسان و نیکوکاری، فضیلتی شاخص با تجمع همه خوبیها و کرامات
این مدرس حوزه ادامه داد: احسان و نیکوکاری، فضیلتی شاخص است که تمام خوبیها را در خود جای داده و به تمام کرامات گره خورده است، امام صادق(ع) میفرماید: « زینت علم، احسان است» و امام علی(ع) نیز در این خصوص میفرمایند: « غنیمت و اندوخته انسان در دنیا و آخرت انسان، احسان و نیکوکاری است» همچنین در کلامی دیگر میفرماید: «مومن واقعی کسی است که احسان و نیکوکاری در رأس کارهای او باشد».
وی بیان کرد: امام علی(ع) در کلامی زیبا میفرمایند: « کسی که اهل احسان باشد، همه گناهانش غلاف و پوشیده میشود» که این نشان از دوری انسان از گناه به واسطه انجام اعمال نیک و خداپسندانه دارد، یکی از امور تکوینی احسان، محبت است، احسان و نیکی، انسان را محبوب خلق و خالق میکند، فرعون با وجود شخصیتی متبکر و غاصب، فردی نیکوکار بود و مردمان بسیاری از جود و احسان او بهرهمند شده بودند که همین ویژگی او دلیلی شد بر طولانی شدن عمرش.
آیتالله قایینی گفت: احسان و نیکوکاری تنها به بعد مادی آن ختم نمیشود بلکه گاهی خارج کردن انسانی از جهل، تأمین سلامتی برای بندهای از بندگان خداوند و یا ترویج خداپرستی در یک جامعه میتواند احسان باشد، لذا هر عمل و فعالیتی که سبب نشر و حاکم شدن خیر، خوبی و نیکی در جامعه باشد احسان است و بالاترین مرتبه آن، انجام آن عمل برای رضای پروردگار است.
بازتاب احسان و نیکی به شخص عامل
این مدرس حوزه عنوان کرد: بدانید هر نیکی و احسانی که میکنید بازتاب آن به خود فرد باز خواهد گشت که این خود عاملی جهت عدم انحصار و محدودیت آن عمل خیر خواهد بود همانگونه که خداوند در قرآن میفرماید: إِنْ أَحْسَنتُمْ أَحْسَنتُمْ لِأَنفُسِکُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ ﭐلْئَاخِرَةِ لِيَسُوءُواْ وُجُوهَکُمْ وَلِيَدْخُلُواْ ﭐلْمَسْجِدَ کَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَلِيُتَبِّرُواْ مَا عَلَوْاْ تَتْبِيراً؛ اگر نيکي و احسان کرديد بخود کرده و اگر بدي و ستم کرديد باز بخود کردهايد...(اسرا/آیه 7)، احسان و نیکوکاری، کلیدی دو سویه، است که مشکلات فرد نیازمند و عامل به این سنت حسنه را برطرف خواهد کرد.
وی خاطر نشان کرد: انسان نیکوکار را همگان دوست دارند و در روایات بسیار داریم، کسی که اهل احسان باشد خدم و حشم و اطرافیانش افزایش مییابد و ناخودآگاه مخلوقات جذب و شیفته او میشوند و در کلامی دیگر از معصومین اینگونه در باب این چنین اشخاصی ذکر میشود: «شما اهل نیکویی باش تا مردم تابع و عبد تو باشند» و همچنین گفته شده است: این سنت حسنه آنچنان اثر تکوینی والایی دارد که سبب جذب و نزدیکی انسانهایی به تو خواهد شد که روزی تو را آزرده خاطر و حتی رنجاندهاند که نتیجه چنین عملی، رفع کدورتها و به تبع آن، رضایت و خشنودی پروردگار خواهد بود.
آیتالله قایینی اظهار کرد: عمل کردن به این سنت حسنه ثمرات بسیاری در پی خواهد داشت که از این میان میتوان به همراهی خداوند با انسان نیکوکار را عنوان کرد، احسان یکی از صفات ذاتی خداوند است و بیشک زمانی که یکی از بندگان خدا به این عمل نیکو و پسندیده پایبند بوده و جامه عمل بپوشاند به خالق خود وصل خواهد شد، همچنین آبادانی و رفع مشکلات مادی، روحی و روانی فرد نیکوکار و باز شدن گرههای زندگیش از دیگر نتایج عمل به این ارزش والای خدایی است.
این مدرس حوزه افزود: یکی از مسئولیتهای بزرگ، مهم، شرعی، عقلی و عرفی مسئولین، خدمت رسانی و آگاهی نسبت به مشکلات ارباب رجوع خود است، همانگونه خداوند فرموده است: « اگر انسانی مسئول و حاکم جامعهای باشد ولو کافر اما عادل، سلطنت او ادامه خواهد داشت، اما اگر آن مسئول و مجری اهل ایمان باشد اما حکومتش دور از عدل، دیری نخواهد گذشت که آن مقام را از دست میدهد.
وی ادامه داد: مسئولین و دستگاههای اجرایی بدانند که در پیشگاه پروردگار خود حاضر خواهند شد لذا موظفند مسئولیت خود را به نحو احسنت و برای رضایت او انجام دهند، بنابراین اگر شخصی به آنها مراجعه میکند آن را لطف و رحمت پروردگار جهت قرب خود با خالق تلقی کنند و رفتاری درست و متواضعانه نسبت به او داشته باشند و تمام تلاش خود را جهت برطرف کردن مشکل او به منصه ظهور بگذارد و جلب رضایت و خشنودی خداوند را نیز در این بین در نظر داشته باشد.
وی افزود: این آیه نشان از آن دارد که احسان و نیکوکاری از ابزارهای نزدیکی و قرب انسان به خداوند و قرار گیری او در دایره محبت خداوند است، نیکوکاری یکی از امور ضروری و واجب و نه امری حاشیه ای است به گونهای که خداوند در سوره نحل میفرماید: «إِنَّ ﭐللَّهَ يَأْمُرُ بِـﭑلْعَدْلِ وَﭐلْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي ﭐلْقُرْبَىٰ وَيَنْهَىٰ عَنِ ﭐلْفَحْشَاءِ وَﭐلْمُنکَرِ وَﭐلْبَغْيِ يَعِظُکُمْ لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ؛ خدا به عدالت و نيکي کردن و بخشش به خويشان فرمان ميدهد و از کار بد و ناروا و ستمگري منع ميکند، پندتان ميدهد شايد اندرز گيريد»(نحل/آیه 90).
آیتالله قایینی اضافه کرد: خداوند در این آیه انسان را به دو امر مهم عدل و احسان فرمان میدهد و از او میخواهد در هر جایگاه و شرایطی به این دو امر مهم پایبند باشند، در سوره مبارکه یوسف، بیش از 50 بار این پیامبر را از زبان، خداوند، برادران، سلطان زمان، یاران زندانی و تمامی کسانی که با او در ارتباطند را از محسنین دانستهاند.
احسان و نیکوکاری، فضیلتی شاخص با تجمع همه خوبیها و کرامات
این مدرس حوزه ادامه داد: احسان و نیکوکاری، فضیلتی شاخص است که تمام خوبیها را در خود جای داده و به تمام کرامات گره خورده است، امام صادق(ع) میفرماید: « زینت علم، احسان است» و امام علی(ع) نیز در این خصوص میفرمایند: « غنیمت و اندوخته انسان در دنیا و آخرت انسان، احسان و نیکوکاری است» همچنین در کلامی دیگر میفرماید: «مومن واقعی کسی است که احسان و نیکوکاری در رأس کارهای او باشد».
وی بیان کرد: امام علی(ع) در کلامی زیبا میفرمایند: « کسی که اهل احسان باشد، همه گناهانش غلاف و پوشیده میشود» که این نشان از دوری انسان از گناه به واسطه انجام اعمال نیک و خداپسندانه دارد، یکی از امور تکوینی احسان، محبت است، احسان و نیکی، انسان را محبوب خلق و خالق میکند، فرعون با وجود شخصیتی متبکر و غاصب، فردی نیکوکار بود و مردمان بسیاری از جود و احسان او بهرهمند شده بودند که همین ویژگی او دلیلی شد بر طولانی شدن عمرش.
آیتالله قایینی گفت: احسان و نیکوکاری تنها به بعد مادی آن ختم نمیشود بلکه گاهی خارج کردن انسانی از جهل، تأمین سلامتی برای بندهای از بندگان خداوند و یا ترویج خداپرستی در یک جامعه میتواند احسان باشد، لذا هر عمل و فعالیتی که سبب نشر و حاکم شدن خیر، خوبی و نیکی در جامعه باشد احسان است و بالاترین مرتبه آن، انجام آن عمل برای رضای پروردگار است.
بازتاب احسان و نیکی به شخص عامل
این مدرس حوزه عنوان کرد: بدانید هر نیکی و احسانی که میکنید بازتاب آن به خود فرد باز خواهد گشت که این خود عاملی جهت عدم انحصار و محدودیت آن عمل خیر خواهد بود همانگونه که خداوند در قرآن میفرماید: إِنْ أَحْسَنتُمْ أَحْسَنتُمْ لِأَنفُسِکُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ ﭐلْئَاخِرَةِ لِيَسُوءُواْ وُجُوهَکُمْ وَلِيَدْخُلُواْ ﭐلْمَسْجِدَ کَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَلِيُتَبِّرُواْ مَا عَلَوْاْ تَتْبِيراً؛ اگر نيکي و احسان کرديد بخود کرده و اگر بدي و ستم کرديد باز بخود کردهايد...(اسرا/آیه 7)، احسان و نیکوکاری، کلیدی دو سویه، است که مشکلات فرد نیازمند و عامل به این سنت حسنه را برطرف خواهد کرد.
وی خاطر نشان کرد: انسان نیکوکار را همگان دوست دارند و در روایات بسیار داریم، کسی که اهل احسان باشد خدم و حشم و اطرافیانش افزایش مییابد و ناخودآگاه مخلوقات جذب و شیفته او میشوند و در کلامی دیگر از معصومین اینگونه در باب این چنین اشخاصی ذکر میشود: «شما اهل نیکویی باش تا مردم تابع و عبد تو باشند» و همچنین گفته شده است: این سنت حسنه آنچنان اثر تکوینی والایی دارد که سبب جذب و نزدیکی انسانهایی به تو خواهد شد که روزی تو را آزرده خاطر و حتی رنجاندهاند که نتیجه چنین عملی، رفع کدورتها و به تبع آن، رضایت و خشنودی پروردگار خواهد بود.
آیتالله قایینی اظهار کرد: عمل کردن به این سنت حسنه ثمرات بسیاری در پی خواهد داشت که از این میان میتوان به همراهی خداوند با انسان نیکوکار را عنوان کرد، احسان یکی از صفات ذاتی خداوند است و بیشک زمانی که یکی از بندگان خدا به این عمل نیکو و پسندیده پایبند بوده و جامه عمل بپوشاند به خالق خود وصل خواهد شد، همچنین آبادانی و رفع مشکلات مادی، روحی و روانی فرد نیکوکار و باز شدن گرههای زندگیش از دیگر نتایج عمل به این ارزش والای خدایی است.
این مدرس حوزه افزود: یکی از مسئولیتهای بزرگ، مهم، شرعی، عقلی و عرفی مسئولین، خدمت رسانی و آگاهی نسبت به مشکلات ارباب رجوع خود است، همانگونه خداوند فرموده است: « اگر انسانی مسئول و حاکم جامعهای باشد ولو کافر اما عادل، سلطنت او ادامه خواهد داشت، اما اگر آن مسئول و مجری اهل ایمان باشد اما حکومتش دور از عدل، دیری نخواهد گذشت که آن مقام را از دست میدهد.
وی ادامه داد: مسئولین و دستگاههای اجرایی بدانند که در پیشگاه پروردگار خود حاضر خواهند شد لذا موظفند مسئولیت خود را به نحو احسنت و برای رضایت او انجام دهند، بنابراین اگر شخصی به آنها مراجعه میکند آن را لطف و رحمت پروردگار جهت قرب خود با خالق تلقی کنند و رفتاری درست و متواضعانه نسبت به او داشته باشند و تمام تلاش خود را جهت برطرف کردن مشکل او به منصه ظهور بگذارد و جلب رضایت و خشنودی خداوند را نیز در این بین در نظر داشته باشد.
