هنر؛ تیغی دو لبه/هنرمندان مهارت‌های لازم را کسب کنند

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، آیت‌الله مصباح معتقد است هنر در زبان فارسی، کاربردی عام، تقریباً مترادف با «مهارت» دارد، مفهومی که در حرفه‌ها و صنعت کاربرد دارد اما استاد مصباح کاربرد اخصی نیز برای هنر سراغ می‎دهند که روح معنای «مهارت» لیکن با بار معنایی بیشتری در آن حضور دارد، هنر در همان معنای عام و مرادف با مهارت دو کاربرد نزدیک به هم دارد؛ کابردی شبیه مصدر و اسم مصدر، یا مانند کار و ملکه.
روح معنای هنر در این کابرد، عبارت است از این‌که فاعل با اراده‌ای، حرکات منظم و هدفداری را در نظر بگیرد و بکوشد با سرعت و کمال بیشتر آن‌ها را انجام دهد؛ به‌گونه‌ای که وقت و مصالح کمتری صرف کند و نتیجه بیشتری بگیرد.براین اساس، کسی‎که در انجام کاری، یا به‌طور کلی در حرفه‌ایف ویژگی‌های مزبور را دارد «ذوقن» یا «هنرمند» خوانده می‎شود، و این فرد ذوقن، بر اثر تمرین و ممارست، به قوه‌ای ویژه دست یافته است که به مدد آن می‎تواند این کارها را به سرعت، با ترتیب درست و به بهترین وجه انجام دهد.
درک زیبایی
هنگامی‎که خداوند معرفت شهودی و علم حضوری نسبت به مراتب عالی وجود را به بنده‌ای عطا می‎کند، زیبایی این مراتب، وی را مدهوش کرده و به اعجاب وامی‎دارد و در نتیجه وی به هوش می‎افتد و می‎فهمد که وجود به خودی خود زیباست و جان کلام الهی را درک می‎کند که در آیه هفتم سوره سجده با این مضمون «الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ وَبَدَأَ خَلْقَ الْإِنسَانِ مِن طِينٍ» می‎‌فرماید: «او کسی است که هر چیزی را آفریده، به نیکوترین وجه آفریده است».
درک زیبایی به‌طور کلی به دو عنصر اساسی وابسته است: نخست کیفیت مدرک و دیگری خود ادراک.درخصوص کیفیت مُدرک باید گفت صرف‌نظر از ادراک، می‌بابد کمالی وجودی در موضوع باشد تا نفس در مواجهه با آن کمال، به احساس لذت دست یابد.اما درباره ادراک، که عنصر اساسی دوم است، می‎باید به مَدرِک زیبایی پرداخت.بدیهی است که خود زیبایی به‌طور مستقیم دیده یا شنیده نمی‎شود، بلکه مَدرِک تمام مراتب زیبایی، نفس و ... است.نفس تا هنگامی‌که در مرتبه پایین قرار دارد، نمی‎تواند زیبایی موجود در مرتبه بالا را درک کند.بر این اساس، نفس مدرِک، هرچه قوی‎تر و پرورده باشد، مراتب افزون‌تری از زیبایی را درک می‎کند و در برابر هرچه ضعیف‌تر و بالقوه‌تر باشد از درک شکوه و زیبایی مراتب بالای هستی کم‌بهره‌تر خواهد بود.بر این اساس نفوسی که رد شهوات‌های حیوانی غرق شده‌اند به‌ندرت از معانی لطیف لذت می‎برند و برعکس، نفوس لطیفی که زیبایی‎های معنوی را درک می‎کنند، چندان به لذت‌های حیوانی اهتمام نمی‎ورزند.
هنر و هنرمند
نخستین یادگارهایی که آدمی در تاریخ برجای گذاشته، نشان از آن دارد که فطرت کمال‌پرست و جمال‌پسند او همیشه زنده بوده و هنر، تجلی و نمودی از این بُعد وجودی انسان است، لیکن هرچه ذهن و زندگی انسان پیشرفت کرده و گسترش یافته، درخت هنر نیز در حیات او پُرشاخ و برگ‌تر شده است؛ چنان‌که امروزه هنر در همه ساحت‌های فردی و اجتماعی زندگی بشر ریشه دوانیده است.برای نمونه، فیلم، عکس، موسیقی، تنها سه شاخه از شاخه‌های پرشمار هنرند که تقریباً در تمام حوزه‌های زندگی بشر وارد شده‌اند و امروزه در ساحت‌های دینی و فرهنگی و سیاسی و اجتماعی و به‌طور ویژه اسلامی، روشن می‎شود و بدیهی است که یکی‌از مهم‌ترین و اولویت‌دارترین مسائل در این حوزه، پرداختن به هنر متعهد است؛ چه، اگر هنرمند بخواهد میان حقیقت و مخاطب خویش واسطگی کند می‎باید ویژگی‎های و امکانات وجودی داشته باشد.اگر چنین شود و چنان کسی پرورش یابند، هنر متعهد نیز زاده خواهد شد و روشن است که زمینه‌ی کمال و تعالی فردی و اجتماعی انسان را فراهم می‎سازد.
تاثیر هنر
هنر تیغی دولبه است، تربیت هنرمندان متعهد و دین‌مدار موجب تغییر هنر کشور به‌سمت امور مذهبی خواهد شد.هنر ازجمله ساحاتی است که با قلب و روان آدمی سر و کار دارد، در این میان هنرمندان علاوه‌بر آشنایی کافی به قوانین و آداب هنرهای مختلف باید مهارت‌های لازم را هم کسب کنند کمااینکه تاثیر هنر در زندگی فردی و اجتماعی انسان بسیار عمیق و گسترده است.
یکی‌از امتیازات دین اسلام این است که کتاب آسمانی مسلمانان یک اثر هنری نیز هست، از این‌جا می‎توان درک کرد خداوند نقش هنر را در نزول قرآن در نظر داشته است به‌طوری‎که برخی افراد در طول تاریخ فقط با شنیدن صوت زیبای قرآن به اسلام گرویده‌اند.