اهل نجات تنها مسلمانان و شیعیان نیستند
گروه معارف: استاد فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان با بیان اینکه مسئله نجات انسانها در قیامت را باید از مقوله حقانیت ادیان جدا کرد، گفت: اهل نجات لزوما مسلمانان و شیعیان دوازده امامی نیستند.
مجید صادقی حسن آبادی، عضو هیئت علمی گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان، در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان با توضیح صفات رحمان و رحیم در خداوند اظهار کرد: صفات رحمان و رحیم از جمله صفات خداوند است که مفسرین دو تعبیر از آنها ارائه دادهاند، به این نحو که رحمان بر کثرت دلالت میکند و صفت عام محسوب میشود، ولی رحیم صفت خاص است.
وی افزود: رحمان از صیغه مبادله است و بر کثرت دلالت دارد، ولی رحیم صفت مشبهه است و بر ثبوت دلالت میکند وگفته میشود دوام رحمت الهی بیشتر است.
استاد دانشگاه اصفهان با بیان آیه «الرّحْمنُ عَلَی الْعَرْشِ اسْتَوی» گفت: خداوند رحمان بر عرش نشسته است، عرش بالاترین نقطه عالم هستی بوده و بر هیمنه و تسلط بر کل امور دلالت دارد.
وی با اشاره به آیه «قُلْ مَنْ كَانَ فِي الضَّلَالَةِ فَلْيَمْدُدْ لَهُ الرَّحْمَنُ مَدًّا حَتَّى إِذَا رَأَوْا مَا يُوعَدُونَ إِمَّا الْعَذَابَ وَإِمَّا السَّاعَةَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ شَرٌّ مَكَانًا وَأَضْعَفُ جُنْدًا» و با توجه به معنای آن که میگوید:«کسی که در ضلالت است، باید از رحمان کمک بگیرد»؛ تصریح کرد: از آیه مذکور این نتیجه حاصل میشود که صفت رحمان همه موجودات و انسانها از جمله کافر و مؤمن را دربرمیگیرد. خداوند با صفت رحمانیت خود تمام موجودات را آفریده و راه را به آنها نشان میدهد.
صادقی ادامه داد: رحمت خداوند در مرحله بعدی قرار دارد و مخصوص انسانهایی است که قابلیتهایی را در زمینه هدایت و سایر کمالات از خود بروز میدهند. آیه «هدی اللمتقین» به نوعی هدایت اشاره دارد که مخصوص افراد با تقوا است. قرآن زمانی که از رحیم بودن خداوند صحبت میکند، میفرماید: «...وَكَانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيمًا»: خداوند نسبت به مؤمنین همواره مهربان است.
وی اضافه کرد: صفت رحمان شامل تمام موجودات میشود، ولی سطوح خاصی از عنایات الهی وجود دارد که شرایط ویژهای را میطلبد و اگر این زمینهها در انسان ایجاد شود، مشمول رحمت الهی خواهد شد. بنابراین در رحمت عامه، اگر هر انسانی قابلیت خود را نشان داده و این زمینهها را در خود فراهم کند، عنایات الهی چه در اعطای عطیهها و چه در هدایتهای خاص مشمول او خواهد شد.
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان در رابطه با اهل نجات و کسانی که مشمول نجات هستند، گفت: بعد از رنسانس و فروپاشی اقتدار کلیسا، مسئله نجات در حوزههای دینپژوهی مورد توجه قرار گرفت و این موضوع را دربرمیگیرد که خداوند در قیامت با انسانها چگونه برخورد خواهد کرد.
وی افزود: بسیاری از متکلمین مسیحی و مسلمان معتقدند که نجات فقط مخصوص مسیحیان یا مسلمانان نیست. کارل رانر متکلم مسیحی قرن بیستم از یک سری انسانها به نام مسیحیان بی نام اسم میبرد؛ به این معنا که اگر انسانهای حقجویی وجود داشته باشند که به اقتضای فطرت خود عمل کرده و فضائل اخلاقی را رعایت کنند، ولی در عین حال به مسیحیت اعتقاد نداشته باشند، اینها از اهل نجات هستند.
صادقی بیان کرد: مرحوم مطهری نیز از افرادی سخن میگوید که از آنها با عنوان مسلمانان فطری تعبیر میکند. اینها کسانی هستند که به اسم، مسلمان نیستند، ولی انسانهایی حق جو بوده، معتقد به فضائل اخلاقی، وجدان کاری و رعایت حقوق دیگران هستند و به چیزی که مورد نظر اسلام است، ناخواسته عمل میکنند؛ بنابراین اهل نجات هستند.
وی تصریح کرد: مسئله نجات مربوط به خداوند است و انسان نمیتواند تکلیف دیگران را در آخرت مشخص کند. دو موضوع باید از یکدیگر تفکیک شود که یکی مسئله حقانیت و دیگری نجات است؛ در واقع از آیات و روایات و کلام متکلمین و فلاسفه اینگونه برداشت میشود که این دو موضوع باید از هم تفکیک شود.
استاد فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان اظهار کرد: اهل نجات لزوما مسلمانان و شیعیان دوازده امامی نیستند و ما معتقدیم در آخرت سه دسته اهل نجات هستند که عبارتند از پیروان هر یک از انبیاء در عصر و زمانه خود به شرط ایمان و عمل صالح، پیروان پیامبر اکرم(ص) تا انقراض عالم، و افراد قاصر غیر مقصر که در عین قصور، در واقع مقصر نبوده و به دلایلی نظیر بیخردی و کمخردی نتوانستهاند پیام اسلام را دریافت کنند؛ لذا مقوله نجات را باید از مسئله حقانیت جدا کرد.
مطالب مرتبط
