ارتباط از طریق فضای مجازی در سالهای اخیر جایگاه قابل توجهی در بین نسل جوان جامعه پیدا کرده است. شبکههای اجتماعی در ابعاد مختلف فردی و اجتماعی زندگی افراد تأثیرگذار هستند، در شکلدهی به هویت نقش دارند و حتی روی ابعاد اقتصادی و اجتماعی و سیاسی جوامع هم تأثیرگذارند.
امروزه با توجه به نقشی که فضای مجازی تاکنون در ابعاد مختلف زندگی داشته، نمیتوان آن را نادیده گرفت. در حال حاضر اینترنت ابزاری مناسب برای توسعه افکار و اندیشههای بشری محسوب میشود به شرط آن که در راه صحیح استفاده شود. افراد باید برای ورود به دنیای مجازی اطلاعات کافی در اختیار داشته باشند تا دچار مشکلات مالی و اجتماعی نشوند.
به گزارش
خبرگزاری بین المللی قرآن (ایکنا) از همدان، نخستین نشست «مدرنیته، هویت و فضای مجازی» در دفتر ایسنا به همت خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) و مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران(ایسپا) برگزار شد. محورهای این نشست سیاست فرهنگی و هویت، فضای مجازی و هویت سیال، دو جهانی شدن و اضطراب اجتماعی، جستجوی هویت در فضای مجازی، امنیت هستی شناختی و فضای مجازی و ناپایداری پیوندهای انسانی در فضای مجازی بود.
این نشست با حضور یک پوهشگر اجتماعی، معاون پیشگیری از وقوع جرم دادگستری ، معاون فرهنگی و امور جوانان ادارهکل ورزش و جوانان و جانشین رئیس پلیس فتای استان همدان برگزار شد.
خوب فهمیده نشدن فضای مجازی از دغدغههای پژوهشگران استیک پژوهشگر مسائل اجتماعی در همدان با بیان اینکه یکی از نگرانیها و دغدغههای پژوهشگران خوب فهمیده نشدن فضای مجازی در ایران است، گفت: فضای مجازی به تنهایی آسیبزا نیست بلکه با قرار گرفتن در بسترهای مختلف باعث تسهیل مسیر مشکلات میشود که پایه آن به فرهنگ برمیگردد.
مرتضی پرویزن اظهار کرد: برای شناخت بهتر نیازها و مشکلات امروزه لازم است انسان کنونی را با توجه به تاریخ و فرهنگ گذشتهاش بشناسیم.
وی ادامه داد: جامعه متشکل از نهادهای مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و ... است که وظیفه دارند مصادیقی را برای انسان فراهم آورند و افراد انرژی درونی خود را معطوف بر آن مصادیق کنند.
پرویزن یادآور شد: یکی از مباحث مهم در مطالعات فرهنگی معنا دادن انسان به خود، سپس به هستی و در نهایت به زندگی است که این مهم به واسطه نهادها انجام میشود در واقع ارتباط بین افراد نمادین است و این نماد به آگاهی یافتن بر خود و دیگران کمک میکند.
چرا افراد به دنبال هویت میگردند؟وی با طرح این سوال که چرا افراد به دنبال هویت میگردند؟ تصریح کرد: با توجه به اینکه هویت سیال است بنابراین افرادی که نسبت به هویت خود دچار اضطراب هستند با هویتی دیگر در فضای مجازی ظاهر میشوند.
این پژوهشگر با تأکید بر اینکه فضای مجازی آسیبی ایجاد نکرده و مسیر مشکلات را تسهیل میکند، ادامه داد: مشکلات این تکنولوژی یکطرفه نبوده به طوریکه ریشه بسیاری از مشکلات در جامعه خود ما هستیم.
وی بیان کرد: یکی از نگرانیها آشنایی افراد با سبکهای مختلف زندگی یکدیگر و بدهبستانهای فرهنگی در فضای مجازی است که بعضی از آنها با فرهنگ جامعه ما مغایرت دارند و موجب آسیبهای اجتماعی نو پدید میشوند که نمودهای اجتماعی حاصل از آن رفتارها نگرانکننده است.
وی خاطرنشان کرد: درباره فضای مجازی یک نظریه کلی مثبت و منفی وجود دارد که نظریه مثبت آن ادعا از مفید بودن و رهایی از محدودیتها و گسترش ارتباطات و اطلاعات و آشنایی با زندگیهای مختلف است و نظریه منفی بیشتر آسیبهای این تکنولوژی را مطرح میکند.
پرویزن ادامه داد: در کشورهای در حال توسعه بُعد منفی بیشتر از مثبت وجود دارد چرا که این کشورها با سبک زندگی پیشرفتهتر آشنا شده و دچار بحران هویت و ناپایداری شده و همزادپنداری با آن جایگاه پیدا میکنند.
وی در بخش دیگری از سخنانش به مبحث جهانی شدن و فشردگی زمان و مکان اشاره کرد و گفت: در گذشته مکان را با زمان اندازهگیری میکردند اما در فضای مجازی افراد به صورت آنلاین و در آن واحد میتوانند با فرهنگهای دیگر آشنا شده و ارتباط بگیرند.
وی با بیان اینکه در جهانی شدن، مبحث قلمروزدایی مطرح است، گفت: در واقع دو جهانی شدن در فضای مجازی از دیگر مشکلات این فضا است.
این پژوهشگر افزود: در زندگی روزمره خود شاهد گونههای زیادی از آسیبهای اجتماعی هستیم و برای رفع این مشکلات نهادهای متفاوتی نیز وجود دارد اما متأسفانه در حل و برطرف کردن آن موفق عمل نکردهایم.
وی یادآور شد: در کشور خود دچار مشکلات اساسی هستیم که اگر برنامهریزی فرهنگی واقعبینانه و متناسب با نیازهای جوان امروز نداشته باشیم در آینده باید شاهد شکاف نسلها باشیم.
فضای مجازی، چاقویی دو لبه
وی فضای مجازی را چاقوی دو لبه عنوان و اعلام کرد: میتوان بر روی فرصتهای مفید این تکنولوژی برنامهریزی کرد.
این پژوهشگر درباره تاریخچه فضای مجازی اعلام کرد: در ابتدا استفاده از اینترنت به سادگی اکنون نبوده و فقط ارتش آمریکا برای دسترسیهای اطلاعاتی با سرورهای مختلف از وب یک بهره میبردند.
وی افزود: با وارد شدن وب یک به حوزه تبلیغات و تجارت، وب دو ظهور یافت که از طریق آن افراد میتوانند در فضای مجازی وارد گفتوگو شوند.
پرویزن با اشاره به اینکه در دنیای امروز بیشترین بحث و استفاده از وب دو است، اضافه کرد: نسل جدیدی از شبکههای اجتماعی با نام وب سه نیز وجود دارد که هنوز در جامعه شایع نشده است.
وی خاطرنشان کرد: با وب سه افراد در فضای مجازی به قدری غرق میشوند که دنیای واقعی خود را فراموش کرده و در آنجا دنیای دیگری میسازند به طوریکه میتوانند در آنجا ازدواج کرده و شغل داشته باشند. در این وب فراواقعیت شکل میگیرد و افراد از واقعیت اجتماعی خود کنده میشوند.
وی در بخش پایانی سخنانش گفت: در مجموع ورود تکنولوژیهای ارتباطی به ایران از اینترنت گرفته تا شبکههای اجتماعی سایبری به خودی خود آسیب تلقی نمیشوند و کارکرد اصلی آنها میتواند باعث تقویت حوزه عمومی و افزایش سرمایه اجتماعی در جامعه شود. از طرفی آنچه استفاده نابجا و سوءاستفاده از شبکههای اجتماعی سایبری نامیده میشود، به علت فاکتورهای روانشناختی محصور در این افراد نیست بلکه به علت بستر فرهنگی و مراجع معناساز جامعه است که سبب بروز بسیاری از نیازها و خواستههای نامرتبط در این فضاها میشود.
بسیاری از آسیبهای اجتماعی در بستر جامعه ریشه دوانده استپرویزن عنوان کرد: بسیاری از آسیبهای اجتماعی که امروزه در فضاهای شبکههای اجتماعی خود را نشان میدهند در مناسبات اجتماعی و بستر جامعه ریشه دوانده است و فضای این شبکههای سبب برونریزی و آشکار شدن این کنشها میشود بنابراین آسیبهای اجتماعی در زیر پوست جامعه ما وجود دارد و حضور شبکههای اجتماعی سایبری فقط باعث اشکار شدن این کنشها شدهاند به طوریکه به راحتی در این فضاها شاهد شایع شدن بسیاری از رفتارهای ضداجتماعی هستیم.
وی خاطرنشان کرد: فضاهای مجازی فرصت خوبی را برای فهم بستر اجتماع و زندگی روزمره ایرانی فراهم آورده و میتوان از این طریق مطالعات بسیاری را در بافتهای پنهان جامعه انجام داد و الگوی روانکاوی لاکانی روانکاوی میتواند الگوی بسیار مناسبی برای جامعهشناسی و آسیبشناسی اجتماعی در زمنیه فهم شکلگیری ساخت ذهنی افراد در فضای مجازی و فهم بهتر نمودهای آسیبهای اجتماعی در جامعه فراهم کند.
بشر امروزه از منظر هویتی گمگشتههایی داردمعاون پیشگیری از وقوع جرم دادگستری همدان نیز در این نشست با بیان اینکه دو جریان هویتساز در اسلام مورد توجه خداوند بوده است، عنوان کرد: تعالیم انبیاء و هویت شیطانی این دو جریان فکری را تشکیل میدهند.
سعید گلستانی با اشاره به اینکه بشر امروزه از منظر هویتی گمگشتههایی دارد، یادآور شد: جهانیان همواره در راستای رسیدن به هویت شیطانی و برخی نیز در راستای رسیدن به هویت الهی جنگیدهاند.
وی ادامه داد: رهبران جریان الهی همواره همه چیز را برای همه میخواستند و در اقلیت بودند اما رهبران شیطانی در فکر انحصار همه چیز برای خودشان بودند.
وی تصریح کرد: این رهبران جریان شیطانی همواره در پی برجستهکردن هویت حیوانی پیش رفتهاند و متأسفانه امروز با ابزارهای مختلفی همچون ماهواره و اینترنت موفقشدهاند جوانان را از فرهنگ دینی و هویت انسانی خارج کنند.
وی با اشاره به رواج همجنس گرائی در غرب که نشات گرفته از هویت شیطانی افراد است خاطرنشان کرد: به قانون تبدیل شدن ازدواج سپید و همجنسگرائی و و برگشت به زمان حضرت لوط (ع) پرورش هویت حیوانی است که قرآن در مورد چنین افرادی میگوید« أُوْلَـئِكَ كَالأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلّ ؛ آنها مانند چهارپایان اند،بلکه گمراه تر( 179/اعراف) ».
وی با بیان اینکه امروزه دشمن مفهوم محرم و نامحرم بودن را از ذهن جوانان ما پاک کرده است، یادآور شد: کسی که ارزشهای دینی و انسانی در ذهنش برجسته نشده هیچگاه برای مفاهیم دینی ارزش قائل نخواهد شد.
وی ادامه داد: جوانی که ارزشهای معنوی در زندگیاش تأکید نشده باشد در برابر دشمن همچون فردی است که اسلحه را از دستش گرفتهایم و او تابع خواسته ما شده است.
گلستانی خاطرنشان کرد: در تقابل مفاهیم و ارزشهای انسانی و مفاهیم شیطانی و سلطه مفاهیم شیطانی مفهوم ازدواج و فرزندپروری، وفای به عهد و احترام و محبت از بین میرود و فرد به جای فرزندپروری به سگ روی میآورد.
وی با اشاره به اینکه جهان به سمت حکومت جهانی پیش میرود، یادآور شد: سبک زندگی اسلامی نسخهای برای رهایی از این فضا است.
معاون پیشگیری از وقوع جرم دادگستری همدان با بیان اینکه بیشترین جرم در کشورهای اروپایی، تجاوز به عنف است، افزود: تولد نوزادان نامشروع، نشانگر از بین رفتن مفهوم خانواده و انسان است.
سبک زندگی اسلامی باید در برابر فرهنگ غرب قرار گیردگلستانی با تأکید بر اینکه سبک زندگی اسلامی باید در برابر فرهنگ غرب قرار گیرد، افزود: در صورتیکه در فرهنگ دینی تلاشی برای تغییر شرایط نشود زمینه برای انحرافات بسیاری فراهم است بنابراین اگر بخواهیم در جنگ فرهنگی پیروز شویم باید به سمت مفاهیم و ارزشهای دینی خود برویم.
گلستانی در پایان یادآور شد: در سال گذشته هزار زن و شوهر قصد جدایی و طلاق داشتند که با تبیین سبک زندگی اسلامی در بینشان آشتی داده شدند.
کمرنگ شدن هویت در میان جوانانمعاون فرهنگی و امور جوانان ادارهکل ورزش و جوانان استان همدان هم با بیان اینکه کمرنگ شدن هویت در میان جوانان یک مسأله اساسی در دنیای امروز است، گفت: حوادث و اتفاقاتی که امروزه در فضای مجازی رخ میدهد، همگی از کمتوجهی به هویت اشخاص اجتماع نشأت میگیرد.
اسدالله ربانیمهر با تأکید بر اینکه جوانان عنصر تأثیرگذار در خانواده هستند، ادامه داد: تمامی آسیبهای اجتماعی امروز همچون طلاق، فرار مغزها و بدحجابی همگی ریشه در بیتوجهی به مسأله هویت است.
وی با اشاره به اینکه مشکلات جوانان در حوزه خودباوری و خودشناسی به عدم توجه به هویت برمیگردد، یادآور شد: در یک جامعه اسلامی زندگی میکنیم که برخی ارزشها و هنجارها به ما هویت میبخشند اما متأسفانه به علت اینکه نتوانستهایم الگوهای خوب را معرفی کنیم، جوانان به سمت الگوهای ناموفق میروند.
وی افزود: فضای مجازی برگرفته از فضای فعلی جامعه است بنابراین آسیبهای موجود در جامعه در فضای مجازی نیز در سطح وسیعتری دیده میشود.
ربانیمهر با بیان اینکه در حال حاضر 73 درصد افراد 15 تا 29 ساله کاربر فضای مجازی هستند، تأکید کرد: متأسفانه کاربران نمیتوانند در فضای مجازی تأثیرگذار باشند این در حالیست که فضای مجازی بر آنها تأثیر بسیاری گذاشته است و با مسدود و فیلتر کردن این فضاها هم نمیتوان از آثار سوء آن جلوگیری کرد.
در حوزه نرمافزارهای بومی ضعیف عمل کردهایموی با بیان اینکه در حوزه نرمافزارهای بومی ضعیف عمل کرده و نتوانستهایم جایگزین مناسبی برای تلگرام با 24 میلیون کاربر تعریف کنیم، عنوان کرد: با وجود اینکه تمامی اهداف همچون از بین بردن فرهنگ و هویت را از طریق دشمنان خود قبول داریم اما کمکاری دستگاههای فرهنگی را هم باید قبول کنیم.
ربانیمهر با تأکید بر اینکه در تولید محتوا کمکاری شده است، افزود: در صورتیکه صداوسیما برنامههای خاص تعریف کرده باشد، ورود به فضای مجازی و آسیبهای آن نیز کمتر خواهد شد.
وی با بیان اینکه در فضای مجازی همواره شاهد افزایش روزافزون مخاطبان هستیم، اظهار کرد: فرهنگسازی و آگاهیبخشی به افراد جامعه دو رویکرد مهم برای کاهش آسیبهای فضای مجازی است به طوریکه امروزه دانشآموزان مدارس در صف مقدم آسیب این فضا هستند که باید نسبت به معایب آن آشنا شوند.
کارآفرینی در فضای مجازیربانیمهر به کارآفرینی در فضای مجازی اشاره کرد و گفت: با ساخت نرمافزارهای مفید میتوان تأثیر مثبتی در این فضا گذاشت بنابراین این ادارهکل از طرحها و پژوهشهای صورت گرفته در زمینه فضای مجازی حمایت میکند.
وی در پایان گفت: به زودی دوره آموزشی توانمندسازی در حوزه فضای مجازی با موضوع کارآفرینی در فضای مجازی با مشارکت 150 نفر از جوانان نخبه کشور برگزار میشود.
امروز مخاطبان اصلی فضای مجازی زنان خانهدار هستندجانشین رئیس پلیس فتای استان همدان هم با اشاره به فرمایش مقام معظم رهبری به اینکه فضای را قتلگاه خواندند بیان کرد:ما شاهد این قتلگاه هستیم و میبینیم که دشمن خانواده ها و بخصوص زنان را مورد هدف خود قرار داده است و متأسفانه از این طریق موفق هم شده است.
سرهنگ فیروز سرخوشنهاد با طرح سوالی مبنی بر اینکه چرا آمریکاییها نیازهای اولیه همچون دارو را تحریم میکنند اما اینترنت بدون فیلتر و رایگان را در اختیار ما میگذارند؟ اظهار کرد: آمریکاهاییها از این طریق میخواهند افکارمان را تغییر داده و ما را مصرفگرای اجناس خودشان قرار دهند و از این طریق بر ما مسطولی شوند.
سالیانه پروندههای پلیس فتا دو و یا سه برابر میشودوی با تأکید بر اینکه سالیانه پروندههای پلیس فتا دو و یا سه برابر میشود، افزود: یکی از مهمترین مشکلات در این زمینه جعل هویت و ایجاد ارتباطات جعلی است.
وی با اشاره به اینکه 90 درصد جرائم در فضای مجازی به علت عدم وجود هویت واقعی رخ میدهد، تصریح کرد: ساختار فضای مجازی مستعد جعل هویت است و به راحتی میتوان دروغ گفت چراکه بر اساس تفکر لیبرالیست شکل گرفته است.
دانشگاهها بهترین فضا برای مقابله با جنگ نرم هستندوی با بیان اینکه برای نجات از آسیبهای این فضا باید به هویت مذهبی و یا به هویت فرهنگی تکیه داشته باشیم، افزود: تنها مسائل دینی و فرهنگی قابل تکیه کردن هستند از این رو دانشگاهها بهترین فضا برای مقابله با جنگ نرم و تقویت این تکیه گاه است.
سرخوشنهاد با بیان اینکه در میان دانشگاهیان، سیاسیون و سایر خواص جامعه کسی نبوده که در زمینه فضای مجازی به وی تأکید کنیم، عنوان کرد: در این بین فقط مقام معظم رهبری شخصیتی بوده که پیش از بروز آسیبهای فضای مجازی، این آسیبها را تأکید کردهاند.
وی خاطرنشان کرد: باید در جامعه قربانیان خاموش را مدنظر قرار دهیم چرا که فقط بخشی از این افراد که حقوقشان ضایع میشود، به ما مراجعه میکنند.
تلگرام ناموس مردم را در تیررس افراد لاابالی قرار میدهدوی با تأکید بر اینکه تلگرام ناموس مردم را در تیررس افراد لاابالی قرار میدهد، افزود: در تلگرام آرام آرام عزیزانمان از ما دور میشوند و غریبهها به سرعت به این عزیزان نزدیک میشوند.
سرخوشنهاد عدم وجود نظارت همگانی در فضای مجازی را عاملی برای آسیب زدن این فضا به بنیان خانواده عنوان کرد و گفت: متأسفانه مؤلفههای شرم و حیا در فضای مجازی وجود ندارد.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: تنها در صورتیکه فرد سواد رسانهای و اطلاعات عمیقی از این فضا در اختیار داشته باشد و قدرت تحلیل این فضا را پیدا کند، در فضای مجازی مصون خواهد بود.
وی در پایان تأکید کرد: فضای مجازی همچون باتلاق است و کسی که تصور میکند اگر خانوادهاش در این فضا قرار بگیرد، سالم خواهند ماند یه قطع و یقین اشتباه میک ند.
ارتباطات سالم در فضای مجازی و لزوم هوشیاری جوانان و خانوادهها نسبت به تهدیدات فضای سایبری در درجه نخست اولویت قرار دارد. پیشگیری از آسیبهای اجتماعی و توجه والدین به رفتار فرزندان بسیار مهم است و برای جلوگیری از همپاشیدگی خانوادهها، والدین باید تا حدودی به فناوریهای روز دنیا مسلط بوده و آگاه باشند که تغییر در رفتار فرزندان به معنای ایجاد تغییر در طرز فکر آنهاست و هنگامیکه بنیان فکری و شخصیت آنها به صورت ناصحیح شکل گیرد، راه نفوذ شیادان به حریم خصوصی افراد و محیط امن خانواده باز میشود بنابراین چنانچه خانوادهها نسبت به شیوههای جدید ارتباط فرزندان خود آگاهی و شناخت کافی و لازم را داشته باشند، از انجام بسیاری از جرائم و ارتباطات پنهانی آنان جلوگیری به عمل میآید.
منبع: خبرگزاری ایسنا