دانشگاه؛ امتداد حوزه یا جریانی مقابل آن

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا)، آیت‌الله سیدمصطفی محقق‌داماد در نشستی که صبح امروز، 29 آذرماه به مناسبت سالروز وحدت حوزه و دانشگاه در مدرسه عالی شهید مطهری برگزار شد با انتقاد از وضعیت وحدت حوزه و دانشگاه در زمان حاضر عنوان کرد: کنار گذاشتن حوزه علمیه مانند این است که فرزندی، منکر نسب خود بشود. تمدن ما ریشه در حوزه‌های سنتی شیعه دارد. با تأسیس دانشگاه این رابطه را قطع کردند.

وی افزود: وقتی دانشگاه تهران تأسیس شد، دانشگاه به معنای دنباله حوزه تلقی نشد. نمی‌دانم چرا معنای دانشگاه برآمده از درون حوزه تلقی نشد. در غرب، دانشگاه‌ها حرکت اشتدادی و تکامل یافته حوزه‌های سنتی به شمار می‌آیند. تا جایی که بنده تحقیق کرده‌ام سه دانشگاه کمبریج، آکسفورد و لیدن دنباله حوزه‌های سابق است اما در ایران اینطور نشد و دانشگاه، دقیقا به جریانی مقابل حوزه بدل شد و این موضوع، بازتاب بدی داشت.

وی ادامه داد: بازتاب این موضوع این بود که حوزه‌ها بر سنت خودشان پای فشردند وبر عدم تغییر اصرار کردند. حوزه نجف این طور نبود و افکار روشنفکری در آنجا زودتر از قم ظهور پیدا کرد. تفکر مشروطیت تحت تأثیر دموکراسی غربی در ذهن علمای نجف پدید آمد. نظریه اصل عدم ولایت شیخ انصاری که در مکاسب مطرح شده است برآمده از جان لاک است؛ لذا نجف از این جهت اَقدم از حوزه قم بوده است. شیخ فضل الله نوری علمدار سنت بود و نگذاشت تفکر روشنفکری در حوزه‌های سنتی ورود پیدا کند. حتی در آن زمان طلبه‌ها حق نداشتند کفش بپوشند و کفش پوشیدن فرنگی‌مآبی تلقی می‌شد.
استاد حوزه و دانشگاه تصریح کرد: این پافشاری بر سنت، عکس‌العمل همین تفکیک و جدایی حوزه و دانشگاه بود. واقعیت این است که وحدت میان حوزه و دانشگاه در زمان پیش از انقلاب روند بهتری نسبت به پس از انقلاب داشت. قبل از انقلاب، عده‌ای از طلاب که ما نسل آخر آن هستیم دانشگاهی شدند و از قم به تهران هجرت کردند. شهید صدر، شهید بهشتی و شهید مطهری نمونه‌هایی از آن گروهند. وقتی انقلاب در سال ۵۲ اوج گرفت، شهید مطهری از پیشروان انقلاب بود که به عنوان استاد دانشگاه الهیات شناخته می‌شد. بهشتی و مطهری و مفتح دانشگاهی بودند اما در عین حال، در جریان انقلاب پیشرو بودند. از این طریق، میان حوزه و دانشگاه وحدت ایجاد شد و اتفاقا همه به فضل حوزه علمیه اقرار داشتند.