امام علی(ع) در تعریف شهید صدر، امامی برای بشر بود نه تنها اسلام

به گزارش ایکنا از قم، محمد جواد صاحبی امروز 10 اسفندماه در نشست علمی جایگاه سیره و تاریخ در مطالعات امام موسی صدر در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی گفت: امام موسی صدر یک عالم دینی بود و طبیعتا پیرو اهل بیت بود و به همین دلیل از تاریخ استفاده می کردتا جایگاه فکری و اثباتی و الگویی اهل بیت(ع) را بیان کند.

وی افزود: تاریخ نگاران وقت چندان و یا انگیزه ای ندارند که به دنبال فهم این الگوها از تاریخ باشند و بیشترین هم و غم خود را صرف شناخت اسناد و... می کنند ولی امام موسی صدر به دنبال صرفا تاریخ نگاری نبود.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان کرد: اگر در برخی از اقوال ایشان در سخنرانی های ایشان برخی مطالب تاریخی که بتوان به اشکال فنی تاریخی کردرا بتوان به دلیل طبیعت تفاوت سخنرانی که در آن تراوشات ذهنی نیز دخیل است بیان کرد ولی ایشان در مقام نویسنده بالاترین دقت های تاریخی و سندی را ارایه می کنند.

نویسنده و پژوهشگر حوزه دین بیان کرد: اندیشه گمشده امام موسی صدر باعث حسرت ما است ولی امروز برخی در منابر مطالبی بیان می کنند که گویا در این عصر زندگی نمی کنند؛ امام موسی صدر دارای مخاطب متقاوت و شرایط متفاوت و بحران های فکری بسیار بزرگ و خطرناکی حس می کرد.

وی افزود: ایشان مثل همه مصلحان به دنبال دو برنامه مهم است؛ نخست اینکه برای نسل آن روز و عصر آن روز الگویی معرفی کند که به تربیت فردی و اجتماعی بپردازد.

صاحبی تصریح کرد: نکته دوم این است که ایشان به دنبال بیان معیارهای زندگی برای جوامع مختلف بودند؛ نسخه های مختلفی در دنیا مطرح است که بسیاری از این نسخه ها از مشارب دیگر آمده بود که برخی از آنها صورت اسلام داشت ولی از اسلام تهی بود.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان کرد: در آن زمان در کشورهای عربی و لبنان افرادی مثل قذافی و کاسترو الگوی بسیاری از جوانان بودند و حتی این افراد را در جایگاه الگویی مطرح می کنند؛ این افراد اجازه نمی دهند که جامعه به یک اصلاح تدریجی برسند.

وی گفت: امام موسی صدر به دنبال ارایه الگوی ناب پیامبر و اهل بیت(ع) بود؛ ایشان مخاطب و جامعه خویش را به خوبی می شناخت و از سیره اهل بیت(ع) به دنبال درمان دردهای جامعه است.

حسن سلیقه در انتخاب مضامین تاریخی

این پژوهشگر علمی حوزه بیان کرد: به همین دلیل ایشان با حسن سلیقه مطالبی از تاریخ و زندگی امام علی(ع) را در یک مقاله کوتاه بیان می کند که این مقاله محیرالعقول است و شاید کمتر کسی را بتوان مثل ایشان یافت که در بیان تاریخ دقیق و علمی به این خلاصه گویی و موجز نویسی سرآمد باشد.

صاحبی گفت: مطالبی که ایشان از تازیخ گزینش کردند بسیار دقیق است؛ مرحوم صدوق دارای کتب مختلفی است که کتب حدیثی ایشان مورد اعتبار است ولی باید بدانیم که امالی از کتب دیگر ایشان متفاوت است زیرا ایشان در مسیری که از ری تا مشهد سفر می کردند در هر کجا که می رسیدند، منبر می رفتند و ایشان نیز می پذیرفتند و برخی از علما و خطبا در منبر ایشان حضور می یافتند و این علما این مباحث را یادداشت می کردند وبخشی از آنها در مشهد است؛ یعنی سه منبر مرتبط به مشهد است و برخی دیگر مربوط به سیره ائمه و حوادث محرم است.

وی اظهار کرد: طبیعی است که در مقام سخن گویی تراوشات ذهنی و موقعیتی دخیل است که با یک متن تخصصی تاریخی متفاوت است؛ امالی یک کتاب قوی در تاریخ و سیره نیست ولی در عین حال کتابی است که حائر اهمیت است؛ اثری که مرتبط به قرن و سوم و چهارم است واثری که یک محدث مدقق فقیه ارایه کرده است برای ما دارای وزانت و اهمیت است.

وی بیان کرد: امام موسی صدر به ارایه تبیین همراهی امام علی(ع) و پیامبر(ص) می پردازند و با تکیه به مباحث دقیق تاریخی مطلبی می نویسندکه همگان چه شیعه و چه سنی و چه ادیان دیگر را به حضرت متوجه می کند.

صاحبی اظهارکرد: مهمتر از همه این نکات ،توجه ایشان به ظرف زمان و مکان و نوع مخاطبان آن روزگار است؛ به همین خاطر در برابر خیل مسلمانان اهل سنتی که معمولا مخاطب ایشان هستند بیان کرد که امام علی(ع) 30 سال پس از پیامبر زنده بود و برای امت نیز خیرخواهی کرد و خطرها را از جان امت دور کرد، تا جایی که خلیفه ابوبکر گفت که خدا مرا به هیچ مشکلی گرفتار نسازد که ابوالحسن برای حل آن حضور نداشته باشد.

وی گفت: این جمله در اسناد و منابع دیگران مطرح شده است و یا جمله معروف عمربن خطاب در خصوص نیازمندی به امام علی(ع)در حل مسایل را نیز ایشان مطرح کرد و همین نوع مواجهه ایشان با تاریخ بدون هیچ درگیری خاصی اذهان را به سیره و عظمت امام متوجه می کند.

وی اظهار کرد: ایشان در یک پاراگراف به زندگانی امام علی(ع) و شهادت ایشان اشاره می کند و در نهایت به جمله ای پیامبر استناد می کند؛ از اینجا به بعد ایشان به ارایه یک الگو برای جامعه می پردازد؛ زیرا همیشه مردم به علما و امرای خود نگاه می کنند و راه خود را می یابند.

وی گفت: ایشان در بیان این مطالب از مطالبی که حس و عقل آنها را قبول نمی کند و یا هضم آن مشکل است استفاده نمی کند؛ حتی مطالبی که سند آن نیز قوی است ولی پذیرش آن وجود ندارد در کلام ایشان بیان نشده است و به همین دلیل سعی می کند که اهل بیت و امام علی(ع) را الگویی فرافرقه ای و فرادینی معرفی کند.

وی افزود: ایشان در سال 50 در کاشان در مقدمه ای که در عظمت امام علی(ع) بیان می کند اظهار می کند که در دوسال پیش به بنده در لبنان ابلاغ شده که موسسه یونسکو تصمیم گرفته است که هفته ای را به نام تجلیل از امام علی(ع) برپا کند و از دانشمندان خواسته است کههر کدام در خصوص یک موضوع در خصوص دریای بیکران امام مقاله ای بنویسند؛ ایشان امام علی(ع) را به عنوان یک الگوی فرافرقه ای و فرادینی برای انسان امروز ترسیم می کند.

صاحبی عنوان کرد: سند جهانی عهدنامه مالک یک سند جهانی است که یونسکو نیز از آن استقبال کرد ولی متاسفانه حرکت چندانی در این عرصه انجام نشد ؛کشور ما باید از این میراث عظیم استفاده کند؛ او می خواهد از امام علی(ع) یک انسان معیار برای همه مردم حتی خردگرایان کلاسیک معرفی کند.

انتهای پیام