تقوا؛ پلیس باطنی انسان عصر مدرن
گروه معارف ــ یک محقق و پژوهشگر قرآن گفت: تقوا موضوعی فرازمانی و فرامکانی است که برای همه اعصار و افراد بشر، چه بشر عصر حجر و چه بشر عصر مدرن و فضا، یک مسئله کلیدی و بنیادی است و در واقع نوعی پلیس باطنی است.
حجتالاسلام حمید الهیدوست، مدیر گروه تفسیر و علوم قرآنی مرکز آموزشهای تخصصی حوزه علمیه اصفهان در گفتوگو با ایکنا با اشاره به اینکه ریشه کلمه «تقوا» به معنای حفظ کردن خود از چیزی است، اظهار کرد: کلمه تقوا از ریشه «وقایه» به معنای حفظ کردن چیزی از خطر و شری که به آن آزار و اذیت میرساند، است.
وی افزود: معنای دیگر واژه تقوا خویشتنداری و خود نگهداری است و به همین دلیل تقوا را ترس از خدا معنا کردهاند، چون ترسیدن لازمه خویشتنداری و نگهداری میباشد. وقتی انسان میخواهد خودش را حفظ کند، نگرانی دارد و به همین علت میگویند تقوا به معنای ترس از عقاب خداوند است.
این پژوهشگر قرآن با اشاره به آیه 3 سوره بقره که میفرماید: «اَلَّذینَ یُؤمِنونَ بِالغَیبِ وَ یُقیمونَ الصَّلوةَ وَ مِمّا رَزَقنهُم یُنفِقون» گفت: در این سوره اوصاف متقین همراه با دو رکن عملی و اعتقادی بیان شده است، در درجه اول متقین کسانی هستند که ایمان به غیب دارند، یعنی ایمان به خداوند، قیامت و معاد، و بعد از آن دو رکن عملی تقوا مطرح میشود که برپا داشتن نماز و انفاق به خلق خدا است.
الهیدوست با بیان اینکه معنای دیگر تقوا، خود را حفظ کردن و تن دادن به فرامین و وظایف الهی است، بیان کرد: شخص با تقوا به مرحلهای میرسد که بر اثر تقویت ایمان، تکرار و تمرین، خود را از قانونشکنی و ضایع کردن حقالهی و حقوق مردم دور میکند.
مدیر گروه تفسیر و علوم قرآنی مرکز آموزشهای تخصصی حوزه علمیه اصفهان گفت: در عصر حاضر بشر نیاز بیشتری به ویژگی نفسانی تقوا دارد، زیرا انسان مدرن با بهرهگیری از امکانات و تکنولوژی بیشتر میتواند ظلم زیادی در سطح گسترده انجام دهد و یک ملت را به استثمار بکشاند، و به همین دلیل تقویت ایمان و تمرینکردنهای مکرر و توجه به برکات تقوا در زندگی افراد پرهیزکار و توجه به خطرات بیتقوایی، به مثابه «پلیس باطنی» است که به انسان عصر مدرن کمک میکند تا حقوق دیگران را رعایت کند.
وی با اشاره به آیه 155 انعام «وَهَـذَا كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ فَاتَّبِعُوهُ وَاتَّقُواْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُون» افزود: خداوند در این آیه رعایت تقوای الهی را مقرون به رحمت خداوند در دنیا و آخرت یاد کرده است، همچنین در آیه96 سوره مبارکه اعراف آمده: «وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَی ءَامَنُواْ وَاتَّقَوْاْ لَفَتَحْنَا عَلَیْهِم بَرَکَتٍ مِّنَ السَّمَآءِ وَالْأَرْضِ وَلَکِن کَذَّبُواْ فَأَخَذْنَهُم بِمَا کَانُواْ یَکْسِبُونَ»؛ در واقع در آیه اشاره شده که با رعایت تقوای الهی خداوند برکاتی از آسمان و زمین برای برای افراد با تقوا نازل میکند و با وفور نعمت روبهرو میشوند و درصورت بیتقوایی، ظلم و تعدی به حقوق دیگران، این برکات از بین میرود و قحطی و مشکلات اجتماعی به وجود میآید.
الهیدوست افزود: خداوند در آیات 2 تا 5 سوره مبارکه طلاق از متقیان و وعدههایی که به آنان میدهد نام برده است: «وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا»؛ «وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ وَمَن يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْرًا»؛ «وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مِنْ أَمْرِهِ يُسْرًا » « ذَٰلِكَ أَمْرُ اللَّهِ أَنزَلَهُ إِلَيْكُمْ وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يُكَفِّرْ عَنْهُ سَيِّئَاتِهِ وَيُعْظِمْ لَهُ أَجْرًا»؛ در این آیات اجر متقیان را روزی خوردن از جایی است که گمانی به آن ندارند، همچنین از آسان شدن امور و آمرزش گناهان برای افراد باتقوا یاد کرده است.
تقوا امری فرازمانی و فرامکانی است
وی با اشاره به آیه 29 سوره مبارکه انفال «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً وَ يُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ؛ اى كسانى که ا يمان آوردهايد! اگر تقواى الهى پيشه كنيد، خداوند برايتان فرقانى (قوّهى شناخت حقّ از باطلى) قرار مىدهد و بدىهايتان را از شما مىپوشاند و شما را مىآمرزد و خداوند صاحب فضل وبخشش بزرگ است»، ادامه داد: خداوند در این آیه پاداش تقوا را قدرت بینش قوی و تمیز و تشخیص بین حق و باطل به عنوان یک ویژگی ممتاز و برتر ذکرکرده است.
این پژوهشگر قرآن با بیان این گزیده از شعر سعدی (ببری مال مسلمان و چو مالت ببرند/ بانگ و فریاد برآری که مسلمانی نیست)، افزود: مجالست و همنشینی با افراد با تقوا، بستر مناسبی برای پرورش روحیه پرهیزکاری است، لذا تقویت ایمان، تکرار و داشتن معاشرت با اساتید و انسانهای با تقوا، تربیت خانوادگی خوب، توجه به برکات تقوا و خطرات بیتقوایی عواملی هستند که کمک میکند یک انسان در مسیر تقوا رشد کند.
وی ادامه داد: گاهی اتفاق میافتد انسان در زندگی خود تجربه کند که وقتی بیتقوایی میکند، ضرر آن را میبیند، یعنی در اثر یک کوتاهی یا ظلم به دیگری خداوند یکی را براو مسلط میکند، اما وقتی به وظایفش عمل میکند مالش حفظ و جانش از خطرات حفظ میشود.
الهیدوست با اشاره به آیه131 سوره مبارکه نساء «وَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ لَقَدْ وَصَّيْنَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ إِيَّاكُمْ أَنِ اتَّقُوا اللَّهَ وَ إِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ كانَ اللَّهُ غَنِيًّا حَمِيداً» گفت: تقوا جزء مهمترین مسائل مشترک معنوی است، همه انبیاء در همه ادیانالهی به بحث تقوا اشاره کردهاند، این خودش اهمیت تقوا را میرساند، لذا تقوا موضوعی فرازمانی و فرامکانی میباشد که برای همه اعصار و افراد بشر چه بشر، چه بشر عصر حجر و چه بشر عصر مدرن و فضا، یک مسئله کلیدی و بنیادی است؛ تقوا همانند نیازهای دائمی مادی بشر، یک نیاز اولیه ودائمی معنوی است.
انتهای پیام
