فضای مجازی عامل کاهش سرانه مطالعه نیست

محمد حیدرپور، جامعه‌شناس فرهنگی در گفت‌و‌گو با ایکنا از اصفهان با بیان اینکه مجموعه‌ای از عوامل فرهنگی، تربیتی، آموزشی و اقتصادی سبب‌ساز کمبود یا کسری یا فقدان نُرم طبیعی مطالعه به‌عنوان یک واقعیت تلخ اجتماعی در جامعه ما شده است، اظهار کرد: اکنون در دوره‌ای به‌سر می‌بریم که کاهش سرانه مطالعه در جامعه تشدید شده و آمارهای موجود سرانه مطالعه را 2 دقیقه در روز اعلام می‌کند که برای جامعه در حال توسعه ما فاجعه به حساب می‌آید.
وی با بیان اینکه در حال حاضر عوامل اقتصادی کاهش سرانه مطالعه را تشدید کرده است، افزود: اگر قبلاً تیراژ کتاب‌ها 1000 نسخه بود، اکنون به 100 و گاهی اوقات 50 نسخه رسیده که درد بسیار بزرگی محسوب می‌شود و جای تعجب است که رسانه‌ها به این مسئله و ریشه‌یابی آن نمی‌پردازند.
این جامعه‌شناس فرهنگی ادامه داد: وقتی نمایشگاه کتاب برگزار می‌شود، مردم از آن استقبال می‌کنند، ولی استقبال آن‌ها بیشتر حالت بازدید دارد و شاهد خرید کتاب‌ها و آثار فاخر از سوی مردم نیستیم. بیشتر کتاب‌های درسی و دانشگاهی خریداری می‌شود که آن هم به حکم ضرورت است، در حالی که عادت به مطالعه باید در جامعه نهادینه شود که یکی از شاخص‌های توسعه‌یافتگی به حساب می‌آید، مثلاً خانواده‌ها باید در طی جامعه‌پذیر شدن فرزندانشان، عادت به مطالعه را به آن‌ها انتقال دهند و پدر و مادرها نیز به‌عنوان الگوی عملی سعی در مطالعه داشته باشند. مراکز آموزشی نیز از دوره پیش از دبستان و ابتدایی باید در مسیر نهادینه ساختن عادت به مطالعه در جامعه گام بردارند و رسانه‌ها می‌توانند جلسات کتابخوانی و نقد و بررسی کتاب برگزار کنند.
حیدرپور اضافه کرد: با توجه به نقش عوامل اقتصادی در کاهش سرانه مطالعه، نهادهای ذی‌ربط باید در اختصاص یارانه به کاغذ اهتمام داشته باشند، آن هم در شرایطی که قیمت کتاب بسیار افزایش یافته است و ناشران از افزایش قیمت کاغذ گله‌مندند و می‌گویند با این هزینه گزاف، برگشت سرمایه معلوم نیست. ما نمی‌توانیم فقط از این شکایت داشته باشیم که چرا در جامعه عادت به مطالعه وجود ندارد، بلکه باید دنبال راهکارها و عوامل سبب‌ساز این مسئله باشیم.
فضای مجازی مقصر کاهش سرانه مطالعه نیست
وی با بیان اینکه مطالعه مانع بسیاری از ناهنجاری‌های اجتماعی می‌شود، گفت: متأسفانه نوعی سطحی‌نگری در جامعه رواج یافته است و رسانه‌های عمومی به جای تأثیرگذاری، به این سطحی‌نگری دامن می‌زنند. برخی معتقدند فضای مجازی جایگزین مطالعه شده، ولی در دنیای پیشرفته که پیشگام استفاده از فضای مجازی محسوب می‌شود، عادت به مطالعه کاهش پیدا نکرده است. نمی‌توان فضای مجازی را مقصر کاهش سرانه مطالعه در جامعه دانست؛ در جامعه‌ای که دچار سطحی‌نگری است، فضای مجازی می‌تواند تا حدودی به کاهش سرانه مطالعه دامن بزند، چون افراد می‌گویند اطلاعات را از فضای مجازی دریافت کرده و به آن‌ها بسنده می‌کنند، در صورتی که از این طریق نمی‌توان به مسائل مختلف پی برد و اطلاعات عمیق کسب کرد و مطالب موجود در فضای مجازی، آدرس‌دهی برای مطالعه عمیق‌تر است.
این جامعه‌شناس فرهنگی گفت: باید به جوانان کمک کرد تا از سطحی‌نگری فاصله بگیرند، جوانان ما مستعد پذیرش مسائل جدید هستند و این امر باید با دعوت از نخبگان فرهنگی و کارشناسان حوزه‌های مختلف انجام شود.
وی در پاسخ به این سوال که فعالیت‌های انجام شده برای ترویج فرهنگ مطالعه در جامعه، چقدر در این زمینه تأثیرگذار بوده است؟ گفت: نباید فقط به برگزاری نمایشگاه کتاب دلخوش کرد، ترویج فرهنگ مطالعه نیازمند تلاش مستمر است، اگرچه برپایی نمایشگاه کتاب رویداد بزرگی بوده و فرصتی برای مخاطبان است تا با نویسندگان و مؤلفان آشنا شوند، البته نمایشگاه‌های فصلی کتاب نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
حیدرپور بیان کرد: در کشورهای توسعه‌یافته، خانواده‌ها هنگامی که به مسافرت می‌روند، اولین چیزی که در چمدان خود قرار می‌دهند، کتاب است و بیشترین سرانه مطالعه به روزهای تعطیل مربوط می‌شود، ولی این چیزها در جامعه ما غریب است.
انتهای پیام