تمدن اسلامی مستلزم جهان‌بینی است / اسیر رسانه و فیلم نشویم

به گزارش ایکنا از اصفهان، به نقل از روابط عمومی دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان، حجت‌الاسلام  محمد قطبی، با بیان اینکه برخی معتقدند باید به عمق وجود و درونیات فرد نفوذ کرد و از این طریق آنگونه که می‌خواهیم او را تربیت کنیم، افزود: امروز روانشناسی بسیار گسترده و متکثر الاضلاع شده و در زمینه‌های مختلف کاربرد دارد.

وی روانشناسی صنعتی، معماری شهری، زیست اجتماعی و تحصیلی را از انواع حیطه‌های روانشناسی دانست و گفت: امروز روانشناسان هسته مرکزی رفتارها در جامعه جهانی را به دست گرفته‌اند.

قطبی علم روانشناسی و جامعه‌شناسی را به عنوان ابزاری برای شناخت و در نتیجه مدیریت و کنترل رفتارهای بشر معرفی کرد و اظهار کرد: دو نوع نگرش مهم نسبت به انسان وجود دارد که یک نگاه مبتنی بر درونیات است و نگاه دوم مبتنی بر محیط پیرامونی است که البته نگرش های دیگری هم وجود دارد.

وی تمدن را عینیت بخشی به یک نگرش بنیادین دانست و ابراز داشت: متأسفانه بعد از استاد شهید مطهری واژه جهان بینی در کشور به محاق رفت. اعتقاد و باور به خداوند باید در زندگی ما ورود کند و در زیست ما تأثیر بگذارد و این جهان بینی می‌تواند منجر به تمدن اسلامی شود و در برابر تمدن جامعه شناسانه و روانشناسانه قرار دارد.

راهکار اجرای دین در جامعه

قطبی با بیان اینکه نگاه ما به روانشناسی نباید سطحی باشد، تصریح کرد: البته نباید پذیرش تمام عیار در برابر روانشناسی داشته باشیم و باید بدانیم که دین اسلام یک نگاه بلند دامنه اجتماعی دارد. منطق نگاه جامعه شناسی به انسان و دین در برش اجتماعی به انسان، یکی نیست، در جامعه شناسی بر اساس تفکر و فلسفه اجتماعی می خواهند انسان را مدیریت کنند و تمام هدف بر این بنیاد قرار می‌گیرد و در منطق دینی، اجتماع یک دستمایه برای مدیریت دینی جامعه می‌شود و از نگاه اجتماعی به عنوان یک ظرفیت برای مدیریت دینی استفاده می‌شود.

وی هدف از ارسال رسل را اقامه دین در جامعه و اجرای دین در همه جوانب دانست و گفت: قرآن یک کتاب آسمانی است که برای اجرا بر روی زمین آمده و برای اجرا شدن دین در جامعه، ابتدا باید دین را ترجمه کنیم و این ترجمه به معنای تبدیل کردن دین به یک سری مدل های قابل اجرا در جامعه است.

قطبی ترجمه حکمی و قانونی را دو نوع از ترجمه دین در جامعه برشمرد و اظهار کرد: باید بدانیم که کدام موارد دین در حیطه حکم شرعی و رساله عملیه قرار می‌گیرند و کدام یک باید تبدیل به قانون شوند، همچنین باید بسیار مراقب باشیم که تشخیص صحیح بدهیم تا تصمیم اشتباه ما سبب ایجاد مشکل در جامعه و اجرای دین در جامعه نشود.

انواع ترجمه دین در جامعه

وی موضوع حجاب را به عنوان یک مثال در اجرای دین در جامعه عنوان کرد و ابراز داشت: برای اینکه بدانیم که حجاب باید در مقوله حکمی باشد یا تبدیل به قانون شود و ا اینکه کدام بعد حجاب در حکم است و کدام بعد آن باید در قانون باشد، یک منطق وجود دارد و علمی می‌خواهد که نام آن را «مناهج الامتثال» نهاده ام و این یک میدان علمی وسیع می‌خواهد که متأسفانه امروز کاملاً در حاشیه قرار گرفته است و توجهی به آن نمی‌شود.

قطبی ترجمه ارزش به خدمت را نوع سوم از ترجمه دین در جامعه دانست و گفت: «و شاورهم فی الامر» یک قسمت از دین است که با ایجاد مراکز مشاوره بدون تبدیل آن به حکم یا قانون، می‌توان جامه عمل به آن پوشاند و آن را در قالب یک خدمت در جامعه اجرا کرد.

وی با بیان اینکه گاهی یک ارزش به محصول و کالا ترجمه می شود، افزود: این نوع از ترجمه هم منطق و روش خود را می طلبد که باید دقت زیادی در آن صورت گیرد. مثلاً یک ترازو می تواند با منطق و ارزش بسط سلامت در جامعه تولید شود.

بسط ارزش‌ها در جامعه

قطبی عادت واره‌های اجتماعی را عامل توانا برای بسط ارزش‌ها در جامعه معرفی کرد و اظهار کرد: حج و نماز جماعت آیین‌های اجتماعی هستند که دین اسلام حدود و نحوه اجرای آن‌ها را تعیین کرده است، اما مراسم جشن تکلیف و سفره حضرت ابوالفضل(ع) و چاووشی عادت واره های اجتماعی با رویکرد دینی هستند که خود ما حدود و نحوه اجرای آن‌ها را توافق کرده‌ایم و این‌ها یک نوع از ترجمه دین در جامعه با ضریب اثر بسیار بالا هستند.

وی با اشاره به لزوم ابداع عادت واره‌های با موضوع مسائل روز کشور، تصریح کرد: متأسفانه بر روی عادت واره‌های مورد نیاز برای ترویج دین در جامعه که متناسب با جامعه امروز کشور و جهان هستند، کار نکرده‌ایم و در این زمینه غفلت صورت گرفته است.مثلاً امروز باید عادت واره‌هایی برای مبارزه با اعتیاد بسازیم و اسیر رسانه و فیلم نشویم و خودمان را از ابزار زدگی نجات دهیم.

قطبی در پایان اظهار کرد: اینکه رسانه و فیلم ابزار قوی برای ترویج افکار و مدیریت جامعه هستند، شکی نیست، اما اگر آمریکا فقط از این ابزار استفاده می‌کند برای این است که آن‌ها تبار و فرهنگ ضعیفی دارند، اما ما در گذشته با عادت واره‌ها زندگی می‌کردیم و امروز خودمان را فقط محدود به ابزارهایی مانند انیمیشن و فیلم کرده‌ایم و از عادت واره‌ها فاصله گرفته‌ایم و نقطه قوت خود را نادیده گرفته‌ایم.