چگونه می‌توان مهارت ارتباطی را بهبود بخشید

مهارت ارتباط مؤثر، مهارتی حیاتی در زندگی است که اغلب مواقع نادیده گرفته می‌شود. ارتباط موثر با دیگران از مهم‌ترین مهارت‌‌های زندگی است، زیرا بهبود آن به تمام جنبه‌‌های زندگی کاری، شخصی و اجتماعی کمک می‌کند؛ به این شکل، شاهد آرامش و پیشرفت بیشتری خواهیم بود. هیچ‌‌گاه برای کار کردن روی مهارت‌‌های ارتباطی دیر نیست و به کمک آن کیفیت زندگی بهبود می‌یابد.

در یک ارتباط مؤثر انتقال افکار و احساسات به‌صورت دو‌طرفه است. ارتباط شامل مهارت‌‌های کلامی مانند گفت‌وگو و مذاکره و مهارت غیرکلامی مانند زبان بدن و حالات صورت می‌شود.

در یک ارتباط مؤثر، ابتدا باید احساسات خود را مدیریت کنیم. مدیریت احساسات، شرط داشتن ارتباط موفق با دیگران است. اگر بدانیم چگونه احساساتی مانند خشم، ناراحتی، ترس، نفرت، تعجب و لذت را مدیریت کنیم، ارتباطات بهتری خواهیم داشت؛ حتی در موقعیت‌های پُر از چالش می‌‌توانیم به راحتی کنترل شرایط را در دست بگیریم و به شکل اثربخش‌تری با دیگران ارتباط برقرار کنیم.

راه‌های بهبود مهارت‌های ارتباطی

۱- تماس چشمی برقرار کنیم: فرقی نمی‌‌کند که گوش می‌‌دهیم یا صحبت می‌‌کنیم، در هر صورت نگاه کردن به چشم‌های فرد مقابل، گفت‌وگوی ما را موفقیت‌آمیزتر می‌کند. تماس چشمی علاقه و توجه ما را نشان می‌دهد.

۲- از زبان بدن آگاه باشیم: از اینکه بدن ما در حال انتقال چه پیامی است، آگاه باشیم. زبان بدن بیشتر از محتوای گفت‌وگو می‌‌تواند درباره ما بگوید. قرار گرفتن در یک موقعیت راحت با دست‌‌های باز این پیام را انتقال می‌دهد که ما در دسترس و آماده شنیدن هستیم. از دست و حالات چهره نیز استفاده کنیم، به شکلی که کل بدن ما صحبت کند.

۳- پیامی واحد بفرستیم: پیام‌‌های مبهم نفرستیم؛ توجه کنیم که کلمات و لحن صدا، حرکات بدن و حالات صورت، پیامی واحد را برسانند.

۴- بر ذهنیت خود تسلط داشته باشیم: ذهنیت ما بر روابطمان تأثیر می ‌گذارد، پس درباره هیچ فردی نیز پیش داوری نکنیم؛ آگاهانه انتخاب کنیم که صادق، صبور و مودب باشیم. همان‌‌طور که دوست داریم دیگران نسبت به ما بی‌‌تفاوت نباشند، ما نیز نسبت به احساسات دیگران بی ‌تفاوت نباشیم.

۵- یک شنونده فعال باشیم: باید بتوانید به دیگران گوش داده و در گفت‌وگوی دو طرفه شرکت کنیم؛ وقتی به خوبی گوش می‌‌دهیم، از فرد مقابل شناخت بهتری پیدا می‌‌کنیم. خوب گوش کردن به ما کمک می‌‌کند که جلوی سوء‌تفاهم‌ هایی که نتیجه عدم درک و شناخت یکدیگر است را بگیریم.

۶- علاقه خود را به چیزی که گفته می‌شود، نشان دهیم: گاهی ‌اوقات لبخند بزنیم و مطمئن شویم که حالت دوستانه‌ای داریم. با عباراتی مانند «بله» یا «آره» گوینده را به ادامه صحبت ترغیب کنیم.

۷- قضاوت نکنیم: برای داشتن یک رابطه پویا، لزومی ندارد که تمام افرادی که با آن‌ها در ارتباط هستیم را دوست داشته باشیم یا با عقاید آن‌ها موافق باشیم؛ تنها لازم است که قضاوت و سرزنش را کنار بگذاریم تا بتوانیم دیگران را درک کنیم.

۸- در زبان بدن به تفاوت‌‌ها توجه کنیم: هر فرد ممکن است با توجه به نوع فرهنگ و خانواده، زبان بدن متفاوتی داشته باشد، پس در خواندن زبان بدن دیگران به سن، احساسات درونی، فرهنگ خانوادگی و اجتماعی آن‌ها توجه کنیم.

۹- شمرده صحبت کنیم: زیرلَبی و نامفهوم، کلمات را ادا نکنیم؛ افراد میزان شایستگی اجتماعی را از راه شیوه بیان کلمات می‌‌سنجند.

۱۰- آرام صحبت کنیم: اگر سریع صحبت کنیم، دیگران به سرعت به تنش‌‌‌های درونی ما پی می‌‌برند؛ آغاز به تمرین کنیم تا صدای خود را آرام و ملایم کنیم. به صدای خود روح بدهیم و یکنواخت صحبت نکنیم.

۱۱- مثبت فکر کنیم: اظهارنظر مثبت آن‌هایی هستند که تشویق‌کننده و مؤثر هستند، در حالی که نظرات منفی، دلسردکننده است؛ ذهن اغلب تمایل دارد که روی نکات منفی تمرکز کند، بنابراین بسیار مهم است که خودمان آگاهانه روی نظرات و گفت‌وگوی مثبت تمرکز کنیم.

۱۲- قابل اعتماد باشیم: مهم‌ترین بخش ارتباط مؤثر، قابل اعتماد بودن است. اگر در روابط، مبنای اعتماد را پی نریزیم، نمی‌توانیم روابط طولانی مدتی داشته باشیم.

۱۳- خودمان باشیم: خودمان باشیم و به فرد مقابل هم این فرصت را بدهیم که همین کار را بکند.

۱۴- لذت بردن از برقراری ارتباط: مهارت‌‌های ارتباطی را با شوخ طبعی و صمیمیت لذت ‌بخش کنیم تا در کنار دیگران اوقات خوبی را سپری کنیم؛ بهبود این مهارت، سبب می‌‌شود دیگران بیشتر تمایل داشته باشند تا در کنار ما باشند.

سیمین تاج دهقانی، کارشناس سلامت روان معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز