امام سجاد(ع) بنیان معارف اعتقادی را با تقیه محکم کرد

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدتقی انصاری پور، عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب در گفتگو با خبرنگار ایکنا از قم با اشاره به شرایط سیاسی و فرهنگی دوران امام سجاد(ع)، افزود: تقریباً از زمان شهادت حضرت امیر(ع) در سال 40 هجری تنها در مدت کوتاهی که امام حسن مجتبی(ع) در عراق حاکمیت داشتند،‌ قدرت سیاسی در اختیار اهل‌بیت(ع) بود و قدرت سیاسی این کشور پهناور اسلامی در دست بنی‌امیه قرار گرفت.

وی بیان کرد: معاویه نه‌تنها در فکر شکست نظامی اهل‌بیت(ع) بود بلکه تلاش می‌کرد شکست سیاسی و فرهنگی نیز برای ایشان فراهم سازد بنابراین دستور داده بود که سخنرانان در ابتدای سخنرانی خود به حضرت علی(ع) و اهل‌بیت(س) دشنام دهند.

عضو هیئت‌علمی دانشگاه ادیان و مذاهب ادامه داد: همچنین بنی‌امیه به دنبال ایجاد رعب و وحشت میان کسانی بود که تمایل به اهل‌بیت(س) داشتند؛ بنابراین یک وضعیت خفقان شدید حاکم بود به‌گونه‌ای که در کوفه حجر بن عدی را دستگیر کردند به دلیل آنکه مجالس مخفی داشتند و به ذکر خوبی‌های اهل‌بیت(س) می‌پرداختند و 6 نفر از آنان را به شهادت رساندند.

ایجاد رعب و وحشت معاویه در جامعه به خاطر بیعت گرفتن برای یزید

وی با بیان اینکه معاویه برای بیعت گرفتن برای فرزندش یزید به ایجاد رعب و وحشت پرداخت، افزود: معاویه به یزید توصیه کرده بود که از اهل‌بیت(س) بیعت نگیرد تا حکومت دچار تزلزل نشود.

انصاری پور بیان کرد: طی مدت 10 سالی که امام حسن مجتبی(ع) در مدینه امام شیعیان بودند،‌ امام سجاد(ع) نیز حضور داشتند، همچنین تاریخ تولد ایشان سال 36 یا 38 هجری گفته‌شده و چنانچه این تاریخ صحیح باشد، شهادت حضرت علی(ع) نیز دوران کودکی این امام بزرگوار بود.

وی گفت: بعد از ماجرای کربلا، از یک‌سو قیام توابین و از سوی دیگر ایجاد قدرت جدیدی به نام زبیریان که رقیب بنی‌امیه و مخالف با اهل‌بیت(ع) بود و  امام سجاد(ع) در این شرایط سخت،  امامت امت اسلامی را بر عهده داشتند.

این استاد دانشگاه عنوان کرد: زمانی که امام سجاد(ع) به‌عنوان اسیر از کربلا به کوفه و بعد به دمشق فرستاده می‌شوند، روشنگری‌هایی که ایشان در کاخ یزید و سخنرانی که در مسجد انجام می‌دهند، بیدارگری ایجاد کرده زیرا مردم پیام اسلام را از زبان بنی‌امیه شنیده بودند.

ترس یزید از سخنرانی‌های امام سجاد(ع)

وی گفت: فشاری که این امام بزرگوار با سخنرانی‌های خود به یزید آوردند موجب ترس او شد و ماجرای واقعه کربلا را گردن عبیدالله بن زیاد انداخت که این شکست یزید بود.

انصاری ابراز کرد: امام سجاد به مدت 35 سال امامت داشتند که طی این مدت حاکمیت بنی‌امیه در دمشق و حاکمیت زبیران در مکه بودند و هر دو دشمن اهل‌بیت(ع) بودند.

وی گفت: در زمان امام سجاد(ع)، حجاج بن یوسف ثقفی 20 سال بر عراق حکومت کرده و 120 هزار نفر را می‌کشد و اگر گمان می‌برد فردی محب اهل‌بیت(ع) است، او را به قتل می‌رساند.

عضو هیئت‌علمی دانشگاه ادیان و مذاهب با بیان اینکه امام سجاد(ع) در دوران امامت خود مصلحت را در این دیدند که از فعالیت‌های سیاسی کناره‌گیری کنند، افزود: معنای دقیق تقیه این است که گاهی مؤمنان در زندگی شخصی خود اعتقادات خود را پنهان می‌کنند؛ اما در مورد پیشوایان به معنای تغییر اولویت‌ها و پیشوایی امت با لحاظ اولویت‌هاست.

شکست فرهنگی و تبلیغاتی یزید در دمشق

وی بیان کرد: امام سجاد(ع) بعد از حرکت سیاسی در دمشق که یزید را به شکست فرهنگی و تبلیغاتی کشاندند، در مدینه وضعیت دیگری را ادامه دادند.

انصاری پور گفت: عبدالله بن حرمله که پدرش در جنگ احد کشته‌شده بود، شورشی به پا کرد که امام سجاد(ع) از مدینه خارج شدند تا در این شورش حضور نداشته باشند؛ زیرا آگاه بودند دست‌هایی از جمله زبیریان به دنبال سو استفاده از این شرایط هستند.

وی با بیان اینکه امام سجاد(ع) در دوران امامت خود به فعالیت‌های فرهنگی روی آوردند، افزود: اساس رسالت این امام بزرگوار، انسان‌سازی و ایجاد عبودیت انسان نسبت به خدا بود.

استاد دانشگاه ادیان و مذاهب با تاکید بر اینکه زهد، علم، فقه و عبادت این امام زبانزد همگان بود،‌ تصریح کرد: علی‌رغم اینکه از سوی بنی‌امیه برای فرهنگ‌زدایی دینی و ترویج فساد اخلاقی تلاش می‌شد تا مفاهیم دینی به‌تدریج از جامعه کنار برود؛ اما امام در مدینه چنان جوی از فرهنگ دینی ایجاد کرده بودند که بسیاری از مردم شیفته ایشان و قرائت قرآن‌شان بودند.

ادعیه امام سجاد(ع) مانعی در برابر هجوم تبلیغاتی دشمنان

انصاری پور بیان کرد: زمانی که امام سجاد(ع) برای سفر حج می‌رفتند هزار قاری قرآن به همراه ایشان حرکت می‌کردند و ادعیه آن حضرت در برابر هجوم تبلیغاتی مانع از پوشیده ماندن حق می‌شد.

وی گفت: امام سجاد(ع) در رسیدگی به احوال فقرای مدینه چنان اهتمام داشتند که بعد از شهادتشان مشخص شد که 100 خانواده از انفاق ایشان زندگی می‌کردند.

استاد دانشگاه ادیان و مذاهب عنوان کرد: صحیفه سجادیه بخشی از دعاهای این امام بزرگوار است و مضامین این دعاها در زمانی که گروهی به دنبال تشبیه می‌رفتند، خداشناسی اصیل بود.

انصاری پور گفت: امام سجاد(ع) با تربیت شاگردان خود زمینه را برای دوره‌های بعدی آماده کردند تا امام باقر و امام صادق(ع) بتوانند فقه اسلامی را به دنبال معارف اعتقادی تأسیس کنند و مسیر اسلام ناب را ادامه دهند.

وی با بیان اینکه امام سجاد(ع) بنیان معارف اعتقادی را محکم کردند، افزود: عبودیت و معنویتی که باید در معارف دینی وجود داشته باشد در دعاهای امام سجاد(ع) تجلی داشت.

انصاری پور بیان کرد: امام سجاد(ع) اولویت را بر فعالیت‌های فرهنگی گذاشتند؛ زیرا فعالیت‌های سیاسی، خطر نابودی تعداد قلیل شیعیان را به همراه داشت.

این استاد دانشگاه در پایان گفت: امام سجاد(ع) با تقیه و اولویت‌بندی در امور، فرهنگ اصیل اسلامی را برای جامعه اسلامی حفظ کردند و تشیع را از خطر نابودی نجات دادند.