ضمانت اجرایی برای ایدههای موفق حوزه و دانشگاه
یک استاد حوزه علمیه قم بیان کرد: انتظار ما از رئیسجمهور منتخب این است که یک ضمانت اجرایی برای طرحهایی که در مراکز دانشگاهی یا حوزوی یا مراکز پژوهشی بهطور آزمایشی اجرا شده و استاندارهای لازم را کسب کرده است، در نظر بگیرند.
حجتالاسلام مصطفی سلیمانیان، استاد حوزه علمیه قم، در گفتوگو با خبرنگار ایکنا از همدان، اظهار کرد: اساس انقلاب اسلامی ایران مردمی بوده و همه قشرهای مردمی و دینی در این انقلاب تأثیر گذاشتهاند و روحانیت و حوزه علمیه در شکلگیری این انقلاب نقش ویژهای داشتهاند و بنا بر گفته رهبر معظم انقلاب «حوزه علمیه مادر انقلاب است.»
وی افزود: از آنجا که انقلاب اسلامی بهصورت جهانی شکل گرفته است انتظارات جهانی نیز از این انقلاب وجود دارد، مردم، جریانات و جنبشهای ظلمستیز جهانی از این انقلاب انتظاراتی دارند که برخی از این انتظارات مستقیم به حوزه علمیه مربوط میشود.
سلیمانیان با اشاره به اینکه وظایف حوزه علمیه به دو بخش فردی و اجتماعی تقسیم میشود، بیان کرد: وظایف فردی حوزه قبل از پیروزی انقلاب و تشکیل نظام اسلامی هم انجام میشده است، اما وظایف در بعد اجتماعی به نظام اسلامی مربوط است و این وظایف پس از انقلاب اسلامی به فرموده آیتالله سبحانی 100 برابر شده است، اما امکانات حوزه علمیه به اندازه این انتظارات رشد نکرده است.
استاد حوزه علمیه قم یکی از انتظارات حوزه علمیه از رئیس دولت جدید را بررسی مشکلات اساسی و حل آنها بیان کرد و افزود: به گفته حجتالاسلام والمسلمین قرائتی خود حضرت عباس(ع) بدون آب میتواند مبارزه کند اما اسب آن حضرت بدون آب نمیتواند مبارزه کند، امروز وظایفی بر عهده حوزه علمیه است که این مرکز به تنهایی نمیتواند آنها را انجام دهد، همانطور که مقام معظم رهبری در سفر خود به قم فرمودند دولت در ریز مخارج حوزه قرار نیست ورود کند اما در مخارج کلان، دولت وظیفه دارد حوزه را کمک کند.
حوزه علمیه قبل و پس از انقلاب
سلیمانیان یادآور شد: بهطور مثال یکی از وظایف حوزه علمیه ارتباط با مراکز مهم علمی جهان و شرکت در نشستهای علمی بینالمللی و رساندن پیام مهم تشیع به دانشمندان بزرگ جهان است، اما این کار نیاز به مقدماتی دارد که بدون هماهنگی وزارت خارجه و شورای عالی انقلاب فرهنگی انجام نمیشود و حوزه علمیه برای انجام این مهم نیاز به حمایتهای نظام دارد.
وی توضیح داد: آسیبهایی در حوزههای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در سطح کشور وجود دارد که در دهههای گذشته انباشته شده است، از این رو از مسئولان دولتی انتظار میرود که با گزارشهایی که از سوی طلاب و روحانیون حاضر در مناطق محروم بهدست آمده است در حل این مشکلات قدم بردارند.
این استاد حوزه علمیه اظهار کرد: طبق فرمایش رهبر معظم انقلاب انتظاری که از حوزه علمیه میرود این است که این مرکز مبانی نظری نظامی که اساس آن را قرآن و اسلام تشکیل میدهد را فراهم کند، حوزه علمیه در گذشته بهطور تخصصی بر موضوعی مبنایی کار میکرد که بنا بر دغدغه یک استاد یا طلبه بوده است، اما امروزه مراکز تخصصی در بخشهای مختلف در حوزه علمیه راهاندازی شده تا نیازهای نظام را برآورده کند.
بیشتر بخوانید:
- رئیسجمهور به ارتباط بین صنعت و دانشگاه توجه ویژه داشته باشد
- کشور نیازمند یک مجمع یا سازمان قرآنی است / درخواست فعالان قرآنی برای دیدار با رئیسجمهور
- آموزشوپرورش از مربیان جامعةالقرآنها استفاده کند
وی افزود: حدود 30 رشته تخصصی رسمی و بیش از 30 رشته بهطور غیررسمی در حوزه علمیه قم تأسیس شده است، برای نمونه فقه سلامت، فقه پزشکی، فقه امنیت، فقه محیط زیست، فقه مدیریت، کلام اسلامی، کلام مسیحیت، کلام شیعی، شیعهپژوهی، جامعهشناسی اسلامی، روانشناسی اسلامی، اقتصاد اسلامی، دعا و عرفان، نهجالبلاغه، مهدویت، فرق و مذاهب اسلامی، فلسفه اسلامی، فلسفه غرب، تاریخ اسلام، فقه و حقوق، حقوق خصوصی، حقوق جزا، ادبیات عرب، فیلمنامه نویسی، تهیهکنندگی و... از جمله این رشتهها و شاخههای علمی است.
دائرةالمعارفهای شیعی تدوین شده در حوزه و عدم انتشار آنها
این استاد حوزه با تأکید بر لزوم حمایت از تولیدات علمی، اضافه کرد: از جمله اقدامات تخصصی حوزه علمیه تدوین و چاپ دائرةالمعارفهای مختلف شیعی است که این دائرةالمعارفها قابل ارائه در سطح بینالملل است، اما حوزه در زمینه چاپ و توزیع جهانی آنها با مشکلات جدی روبرو است، در صورتی که در سایر نقاط دنیا هنگامی که یک دائرةالمعارف تدوین شود آن را با هزینه خود برای دانشمندانی که شناسایی کردهاند یا کتابخانههای مورد نظر ارسال میکنند تا در دسترس کارشناسان مربوطه قرار بگیرد. در این عرصه حوزه علمیه تولیداتی را بر اساس وظایف محوله خود تولید کرده است، اما برای پخش جهانی آنها نیاز به همکاری جدی مراکز دولتی دارد.
سلیمانیان با اشاره به اینکه حوزه علمیه قم امروزه مورد توجه مراکز علمی و کنفرانسهای بینالمللی است، گفت: تعداد قابل توجهی از طلاب حوزه علمیه، زبانهای گوناگون را فرا گرفته و آمادگی لازم علمی برای شرکت در عرصههای بینالمللی و رساندن پیام تشیع و انقلاب را دارند، اما شرکت در این عرصهها مقدمات مختلفی دارد که به علت تأمین نشدن این مقدمات، امکان تبلیغ شایسته و مورد انتظار جهانی وجود ندارد.
وی با اشاره به مهمترین مسئله کشور و ورود حوزه علمیه در این مورد بیان کرد: در زمینههای اقتصادی نیز انتظارات زیادی از حوزه وجود دارد که اقتصاد اسلامی چگونه باید باشد، برخی از افراد متخصص حوزوی که دکترای اقتصاد از دانشگاههای مهم دنیا دارند و مبانی اقتصاد اسلامی را در حوزه علمیه قم به درستی یاد گرفتهاند، به دنبال ارائه راهکارهای اسلامی در زمینه اقتصاد هستند و در این زمینه افراد نخبه دانشگاهی هم از دانشگاههای مطرح دنیا در حوزه حضور دارند اما متأسفانه از ظرفیت آنها استفاده نمیشود.
طرحهای کاربردی که خوانده نمیشوند
مدرس رشته فلسفه و کلام توضیح داد: تحصیل برخی از اساتید در دانشگاههای مطرح دنیا با تأیید رهبر معظم انقلاب اتفاق افتاد تا دانشآموختگانی از حوزه علمیه در دانشگاههای برتر جهان حضور یابند و رشتههای جهانی و چکیده آن را دریابند و آن را به حوزه انتقال دهند، برای مثال حجتالاسلام مصباحیمقدم از جمله اساتیدی است که اقتصاد دنیا و مسائل اقتصادی اسلام را بهخوبی فراگرفته و طرحهایی کاربردی در زمینه اصلاح اقتصاد کشور ارائه کرده است، اما متأسفانه مراکز و دستگاههای مرتبط در این زمینه حتی حاضر به خواندن این طرحها نیستند، متأسفانه یک حس خودکمبینی در برخی از ما وجود دارد که مانع توجه به طرحهای ابتکاری نخبگان حوزه و دانشگاه میشود؛ در صورتی که نخبگان کشور ما از لحاظ علمی در حال حاضر نیز در بین کشورهای دنیا حرفی برای گفتن دارند؛ بهطور مثال چاپ مقالات علمی جهاد دانشگاهی در مجلات معتبر علمی دنیا دلیلی بر این ادعاست.
سلیمانیان اضافه کرد: انتظار ما از رئیسجمهور منتخب که هم در مراکز دانشگاهی و هم در مراکز حوزوی حضور علمی داشتهاند این است که به ابتکارات، نظرات و چنین طرحهایی توجه کند و حتی بهطور آزمایشی این طرحها را به اجرا درآورند تا اگر استاندارهای علمی، اجرایی، سلامتی و امنیتی و... را کسب کرد در سطح کلان نیز اجرا شوند.
وی ادامه داد: انتظار ما از رئیسجمهور جدید این است که یک ضمانت اجرایی برای طرحهایی که در مراکز دانشگاهی یا حوزوی یا مراکز پژوهشی بهطور آزمایشی اجرا شده و استاندارهای لازم را کسب کرده است، در نظر بگیرند.
سلیمانیان با اشاره به اینکه برخی تصور میکنند حوزه علمیه مرکزی به روز نیست، توضیح داد: تعداد قابل توجهی از پزشکان و مهندسان و... بعد از اتمام رشتههای دانشگاهی در حوزه علمیه پذیرش شدهاند و پس از تحصیل در علوم حوزوی برنامههای مفید و کارآمدی را به حوزه و مسئولان کشور ارائه دادهاند که از جمله آن انجمن پزشکان طلبه و طرح آموزش مجازی مهندس طلبه است.
وی با تأکید بر اینکه برخی از وظایف جدید حوزه علمیه حتماً با حمایتهای دولتی قابل اجراست، تصریح کرد: برای نمود خارجی پیدا کردن فعالیتها و تولیدات حوزه لازم است تا حمایتهای دولتی انجام شود.
وظایف حوزه علمیه
این استاد حوزه علمیه گفت: وقتی شبهاتی علیه دین و مذهب وارد میشود از حوزههای علمیه انتظار میرود بهطور تخصصی وارد شوند که در این زمینه اقدام لازم از سوی حوزه انجام میشود؛ بهطور مثال یک نسخه کتاب در پاسخ به آن شبهات ارائه میشود اما متأسفانه حجم فعالیت دشمنان علیه مسلمانان و شیعیان به قدری زیاد است که امکانات و بودجههای محدود مراکز دینی توان مقابله با تهاجماتی که حمایتهای بسیار زیاد مالی از آنها صورت گرفته را ندارد، بهطور مثال منابع کافی از کتب شیعه در کتابخانههای مهم دنیا وجود ندارد و لازمه آن چاپ و در اختیار قرار دادن این کتب از سوی مراکز اسلامی است.
سلیمانیان یادآور شد: از طرفی بیش از هزاران نسخه اصلی کتب دانشمندان اسلامی همچون کتب ریاضی و نجومی خواجه نصیر که نمونه اصلی آن در دست ما موجود نیست در کتابخانههای اروپایی و غربی وجود دارد، میتوان این نسخهها را با کمک مراکز مختلف حوزه علمیه و دانشگاهی در سطح کشور چاپ کرد تا هزینهای سنگین بر یک مرکز وارد نشود.
وی با اشاره به مشکلات مالی مربوط به زندگی طلاب، توضیح داد: با توجه به نظر حضرت امام(ره) و رهبر معظم انقلاب مبنی بر اینکه حوزه نباید برای معیشت شخصی طلاب هیچ دریافتی از نظام و دولت داشته باشد، از گذشته زندگی طلاب بهصورت ساده بوده است و حمایتهای مالی که در بالا مطرح شد بهمنظور کار و اثرگذاری حوزه بود نه مسائل مربوط به شخص طلاب.
سلیمانیان اضافه کرد: سادهزیستی طلاب یکی از اصول حوزه علمیه است، اما این سادگی باید بهگونهای باشد که طلبه بتواند امورات زندگی خود را بگذراند، شاید حدود 20 درصد حوزویان قاضی و استاد دانشگاه هستند و یا وارد دستگاههای اجرایی شدهاند و از طریق نهاد اداری مربوطه تأمین مالی میشوند، اما 80 درصد دیگر که در حوزه هستند متأسفانه درگیر مشکلات معیشتی زیادی هستند، انتظاراتی که حوزویان در این زمینه دارند، استفاده از موقوفات حوزه علمیه است، طبق آیه 122 سوره توبه «فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ؛ و هنگامی که رسول فرمان خروج برای جنگ دهد نباید مؤمنان همگی بیرون روند و رسول را تنها گذارند پس چرا از هر طایفهای جمعی برای جنگ و گروهی نزد رسول برای آموختن علم دین مهیا نباشند تا قوم خود را چون به نزدشان بازگشتند بیم رسانند، باشد که از نافرمانی خدا حذر کنند»؛ پیامبر(ص) بهطور غیر رسمی و آکادمیک حوزه علمیه را تشکیل داده است، اما بهطور رسمی حوزه علمیه سابقه هزار ساله در کشور ما دارد، در طول این سالیان حوزه از طریق موقوفات امورات خود را میگذرانده؛ اما بسیاری از این موقوفات در دوران برخی از پادشاهان تصرف شده است. در این باره از رئیسجمهور درخواست داریم این موقوفات به حوزه علمیه بازگردانده شود، در دستگاه قضا حکم به بازگرداندن برخی از این موقوفات صادر شده، اما در مقام اجرا از آنجا که برخی از این موقوفات در اختیار بعضی از دستگاههای اجرایی است برگشت این موقوفات به مراکز دینی با مشکل جدی مواجه است.
وی با اشاره به اینکه زنده شدن این موقوفات نه تنها در تأمین معیشت طلاب مؤثر است، بلکه دیگر برای تبلیغات داخلی و خارجی حوزه نیازی به حمایت دولتی نیست، گفت: مشکل تصرف این موقوفات اغلب به دوران قبل از پیروزی انقلاب بازمیگردد که با پرداخت مبلغی این موقوفات از اختیار حوزه و مراکز دینی خارج شده و در حال حاضر برای بازپسگیری آنها با مشکلات جدی قضایی و اجرایی مواجه هستیم.
گذار مراکز آموزشی حوزه از سبک سنتی به مدرن
سلیمانیان مقایسهای در مورد روشهای آموزش جدید و قدیم حوزه داشت و تصریح کرد: پس از پیروزی انقلاب در نظام آموزشی حوزه تغییرات عدیدهای ایجاد شد، شیوه امروز یک شیوه گذار است، گذار از یک روش سنتی به روش مدرن، آموزشهای دوره گذار روش قطعی نیست، دروس در حال بهروزرسانی است و بهطور مثال بعضی کتب سطح یک بهروزرسانی شده اما هنوز در سطح دو محوریت آموزش با کتب قدیم است و این مسئله تضادهایی را ایجاد میکند، اعتقاد ما این است که روش قدیم دارای تجربه موفق هزار ساله است و حذف کلی آن اشتباه محض است اما با تعریف کاراییهای جدید باید زمینه اصلاح و بهروز شدن آن را فراهم کرد و به فرموده مقام معظم رهبری آموزشهای سنتی لازم است اما کافی نیست.
وی ادامه داد: به نظر میرسد در این راه برای تعریف کارایی جدید لازم است چند نوع مدرسه شکل بگیرد، مدارسی به روش سنتی فعالیت کنند، این روش خوبیها و برکات خاصی داشت که متأسفانه امروز با تلاطم روبرو شده است، چراکه قابلیتهای آن درست دریافت نشد و با آن مقابله شد، از طرفی نیز میتوان مدارسی با روش جدید راه انداخت که بر اساس نیازهای جدید شکل بگیرد. بهطور مثال اگر طلبهای قرار است در دانشگاه حضور پیدا کند در مدرسهای با شرایط دانشگاهی تحصیل کند و یا طلبهای که در دستگاههای حقوقی وارد میشود در این مدرسه حقوقی تحصیل کند.
مزایای روش سنتی حوزههای علمیه
این استاد حوزه علمیه با اشاره به اینکه یکی از روشهای خوب مدارس سنتی این بود که مدرک محور نبودند، گفت: در این شرایط طلاب بر اساس علاقه خود در این مراکز حضور پیدا میکردند و کسی برای اخذ مدرک به حوزه نمیرفت و در سیستم آموزشی قدیم یک طلبه اختیار داشت استاد خود را انتخاب کند، از طرفی هم اساتید از نظر اخلاقی و علمی یک طلبه را تأیید میکردند و آنها را میپذیرفتند و برای ارتقای علمی آنها را به اساتید بالاتر معرفی میکردند، اگر طلبهای مشکل اخلاقی یا علمی داشت یا باید خود را اصلاح میکرد یا اینکه سیستم کلی حوزه پذیرای چنین شخصی نبود و این شخص خود به خود حذف میشد. لذا، کیفیت اخلاقی و علمی در سطح بالایی قرار داشت و از طرفی پذیرش طلبه بسیار کمتر از امروز بود و اگر طلبهای خارج از حوزه میخواست فعالیت کند با تأیید یک مجتهد یا عالم بزرگ این امر امکانپذیر بود.
سلیمانیان یادآور شد: البته این نکته بسیار حائز اهمیت است که طبق گفته دستگاههای قضایی و امنیتی طلاب و معلمان اخلاقیترین قشر کشور هستند، امروزه نیز کاراییهایی ایجاد شده که در گذشته امکانپذیر نبود کارشناسان و متخصصانی که علاقه به فراگیری دروس حوزه دارند میتوانند به آسانی وارد این فضا شوند، بهطور مثال طرح مهندس طلبه که ذکر شد، یا حوزه علوم اسلامی دانشگاهیان و یا طرح ولایت از جمله این کاراییهای جدید و اثرگذار در سیستم آموزشی حوزه است.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به تغییر شیوه اثرگذاری حوزویان و عالمان در جامعه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، توضیح داد: هجمهها و شبههها پس از انقلاب بسیار بیش از زمان پیش از انقلاب است که نشانه تأثیر زیاد انقلاب عزیز اسلامی در سطح بینالمللی است، برای نمونه مرکز ملی پاسخگویی به شبهات در قم راهاندازی شده که تاکنون هزاران شبهه را شناسایی کرده است و این شبهات در مراکز آمریکایی و اسرائیلی و با توجه به نکات روانشناسی، اجتماعی، علمی و سیاسی... ایجاد میشود و مرکز ملی پاسخگویی باید با دقت در نکات روانشناسی و جامعهشناسی و... جواب این شبهات را تولید کند اما حمایت لازم و کافی از مرکز ملی پاسخگویی به شبهات انجام نمیگیرد.
سلیمانیان مطرح کرد: یک مرکز در اسرائیل به تعداد زیادی از افراد زبان فارسی را در کنار دروس حوزوی آموزش میدهد تا بتواند شبهات اثرگذاری را مطرح کنند، بهطور مثال یکی از اساتید حوزه برای سخنرانی در بین دانشجویان یک مرکز در آمریکا دعوت شد تا برای دانشجویانی که کاملاً به عربی و فارسی مسلط بودند سخنرانی کند این نوع آموزشهای تخصصی در آمریکا قطعاً برای خدمت به شیعیان نیست بلکه برای حمله به تفکرات شیعه است، از این روز لازم است سازوکاری تعیین شود تا با همکاری دستگاههای امنیتی و ضد جاسوسی ما اقدامات مورد نظر به موقع شناسایی شود تا مقابله لازم صورت بگیرد.
انتهای پیام
