شبی که تاج افتخار شیعیان شد/ پاسخ به شبهات شب اول ربیعالاول
شب تجلی شجاعت و حماسه جانبازی امیرالمؤمنین(ع) در راه دفاع از وجود مبارک پیامبر اعظم(ص) در آغاز هجرت نبوی در شب نخست ربیعالاول رخ داد. شبی که در آن آیه ۲۰۷ سوره بقره در شأن مولای متقیان نازل و تاج سری بر تمام شیعیان و مسلمانان شد.
ماه ربیعالاول به معنای بهار اول، از ماههای مبارکی است که هر روز و یا شب آن پر فضیلت است. این ماه فرخنده، ماهی است که در آن وقایع و اتفاقات مهم و فرخندهای برای مسلمانان رخ داده است. لیلةالمبیت، شب تجلی شجاعت و حماسه جانبازی امیرالمؤمنین(ع) در راه دفاع از وجود مبارک پیامبر اعظم(ص) در آغاز هجرت نبوی در شب نخست این ماه رخ داده است. شبی که در آن آیه پر افتخار «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ؛ و از ميان مردم كسى است كه جان خود را براى طلب خشنودى خدا مىفروشد و خدا نسبت به [اين] بندگان مهربان است» (آیه 207 سوره بقره) در شأن مولای متقیان نازل و تاج سری بر تمام شیعیان و مسلمانان شد.
همچنین در این ماه وجود مقدس حضرت ختمی مرتبت، پیامبر مکرم اسلام(ص) و رئیس مکتب جعفری، امام جعفر صادق(ع) ولادت یافتند. ولایت پیامبر اکرم(ص) خود سرآغاز تمام برکاتی است که خداوند متعال برای آحاد بشریت مقدر فرمود.
ماه ربیعالاول بعد از گذشت 2 ماه عزاداری و سوگ در رثای پیامبر(ص) و خاندان مطهر و پاکش برای شیعیان و مسلمانان و آزادگان جهان فرا میرسد و به همین دلیل از قدیم برخی از سخنانی درباره پایان ماه صفر و آغاز این ماه آوردهاند که برخی از آنان با توجه به منابع روایی و مستندات صحیح نیست.
پاسخ به شبهات شب اول ربیعالاول
یکی از این موارد بشارت آمدن ماه ربیعالاول است. در صفحه 245 کتاب تلخیص مقباس الهدایه علامه مامقانی با تلخیص و تحقیق علیاکبر غفاری صفت و علل الشرایع جلد یک، صفحه 176 در این رابطه آمده است: «بسیاری از دوستداران اهل بیت(ع) با پایان یافتن ماه صفر و حلول ماه ربیع، حدیثی از پیامبر گرامی اسلام(ص) با این مضمون «هرکس بشارت ماه ربیعالاول را به من بدهد من هم بشارت بهشت را به او میدهم»، را به طور فزایندهای از طریق پیامک، ایمیل یا شبکههای اجتماعی، دست به دست میکنند و این در حالی است که چنین روایتی به این شکل وجود ندارد و متأسفانه چنین باوری باعث شده اصل و شأن حدیث، مورد غفلت قرار گرفته و مفهوم آن وارونه جلوه داده شود. بنابراین لازم است جامعه ایمانی، در عین توجه به مناسبتهای دینی از ترویج باورهای غلط و وارونه از دین اجتناب کرده و از انتشار چنین باورهایی پرهیز کنند».
مطلب دیگر دقالباب است که در این زمینه استفتائی دفتر مراجع عظام تقلید نظیر آیات عظام خامنهای، مکارم، صافی، فاضل، تبریزی، بهجت، مشکینی و گلپایگانی گرفته شده و در پاسخ آمده است: «برخی از مردم امشب در شب اول ماه ربيعالاول از حدود نيمه شب تا اذان صبح، با در دست داشتن شمع به پشت درب مساجد مراجعه و با كوبيدن به درب مساجد و خواندن اذكارى، توسل جسته و حاجات خود را طلب می نمایند و این عمل را تا هفت مسجد ادامه میدهند. به اعتقاد آنها با این کار اتمام ماه صفر و آمدن ماه ربيعالاول را خبر مىدهند و خواهان دریافت عیدی از مادر سادات میشوند تا حاجات خود را برآورده کنند و این در حالی است که چنین عملی، به فرموده تمامی مراجع، مدرک معتبر روایی و دینی ندارد و از جمله اموری است که موجب انحراف از دین و منجر به بدعت در دین میگردد و انجام آن به عنوان یک عمل مستحب شرعی، جایز نیست».
با وجود چنین خرافاتی سالهاست که واقعه مهم اول ربیعالاول یعنی همان واقعه تاریخی لیلةالمبیت (خوابیدن امیرمؤمنان در بستر پیامبر) و سنت روزه گرفتن به شکرانه سلامتی پیامبر(ص) و امیرمؤمنان(ع) از گزند کفار و مشرکان و همچنین خواندن زیارت پیامبر(ص)، تحتالشعاع قرار گرفته و از یادها رفته است.
مهمترین اعمال سفارش شده در شب و روز اول ربیعالاول
در ادامه این نوشتار مهمترین اعمال سفارش شده در شب و روز اول ربیعالاول که به طور مشترک در کتب «زاد المعاد»، «مفاتیحالجنان» و «اقبال الاعمال» آمده است، از جمله غسل و روزه و قرائت زیارت پیامبر(ص) و امام علی(ع) و امام حسن عسکری(ع) و امام زمان(عج). همچنین خواندن دعای اول ماه ربیعالاول در این روز سفارش شده است که در کتاب «المختصر من المنتخب» بدین صورت است:
اللَّهُمَّ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ یَا ذَا الطَّوْلِ وَ الْقُوَّةِ وَ الْحَوْلِ وَ الْعِزَّةِ
خداوندا، معبودی جز تو نیست، ای بخشنده و نیرومند و دگرگون کننده و سربلند،
سُبْحَانَکَ مَا أَعْظَمَ وَحْدَانِیَّتَکَ وَ أَقْدَمَ صَمَدَانِیَّتَکَ وَ أَوْحَدَ إِلَهِیَّتَکَ
پاکی تو و چقدر یگانگی تو عظیم و بینیازیات دیرینه و معبودیتت یگانه
وَ أَبْیَنَ رُبُوبِیَّتَکَ وَ أَظْهَرَ جَلَالَکَ وَ أَشْرَفَ بَهَاءَ آلَائِکَ وَ أَبْهَی کَمَالَ صَنَائِعِکَ [کرم بها صنائعک] وَ أَعْظَمَکَ فِی کِبْرِیَائِکَ
و پروردگاریات روشن و جلالت آشکار و زیبایی نعمتهایت والا و کمال ساخته های تو زیبا [ارزشمند]و بزرگمنشیات باعظمت
وَ أَقْدَمَکَ فِی سُلْطَانِکَ وَ أَنْوَرَکَ فِی أَرْضِکَ وَ سَمَائِکَ وَ أَقْدَمَ مُلْکَکَ وَ أَدْوَمَ عِزِّکَ
و سلطهات دیرینه است و چقدر در زمین و آسمان نورانی هستی و فرمانرواییات دیرینه و عزتت جاودانه
وَ أَکْرَمَ عَفْوَکَ وَ أَوْسَعَ حِلْمَکَ وَ أَغْمَضَ عِلْمَکَ وَ أَنْفَذَ قُدْرَتَکَ وَ أَحْوَطَ قُرْبَکَ
و گذشتت کریمانه و بردباریات گسترده و دانشت همراه با اغماض و قدرتت نافذ و نزدیکی ات محیط و فراگیر است!
أَسْأَلُکَ بِنُورِکَ الْقَدِیمِ وَ أَسْمَائِکَ الَّتِی کَوَّنْتَ بِهَا کُلَّ شَیْءٍ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ [عَلَی] آلِ مُحَمَّدٍ
به نور دیرینه تو و به آن اسمهایت که همه اشیا را با آن پدید آوردی، از تو خواستارم که بر محمد و آل محمد درود فرستی،
کَمَا صَلَّیْتَ وَ بَارَکْتَ وَ رَحِمْتَ وَ تَرَحَّمْتَ عَلَی إِبْرَاهِیمَ وَ عَلَی آلِ إِبْرَاهِیمَ
چنان که درود، برکت، رحمت و مهربانی خود را بر حضرت ابراهیم و خاندان او فرستادی،
إِنَّکَ حَمِیدٌ مَجِیدٌ وَ أَنْ تَأْخُذَ بِنَاصِیَتِی إِلَی مُوَافَقَتِکَ وَ تَنْظُرَ إِلَیَّ بِرَأْفَتِکَ وَ رَحْمَتِکَ
به راستی که تو ستوده و بلندپایهای و این که [موی]پیشانی مرا بگیری و به سوی موافقت با خود بکشانی و با نظر رأفت و رحمت به من بنگری
وَ تَرْزُقَنِی الْحَجَّ إِلَی بَیْتِکَ الْحَرَامِ وَ أَنْ تَجْمَعَ بَیْنَ رُوحِی وَ أَرْوَاحِ أَنْبِیَائِکَ وَ رُسُلِکَ
و حج خانه محترمت را روزیام کنی و روح من و ارواح پیامبران و فرستادگانت را در یکجا گرد هم آوری
وَ تُوصِلَ الْمِنَّةَ بِالْمِنَّةِ وَ الْمَزِیدَ بِالْمَزِیدِ وَ الْخَیْرَ بِالْبَرَکَاتِ وَ الْإِحْسَانَ بِالْإِحْسَانِ
و بخشش خود را به بخشش دیگر و افزونیات را به افزونی دیگر و خیرت را به برکاتت و نیکیات را به نیکی دیگر بپیوندی،
کَمَا تَفَرَّدْتَ بِخَلْقِ مَا صَنَعْتَ وَ عَلَی مَا ابْتَدَعْتَ وَ حَکَمْتَ وَ رَحِمْتَ
چنان که ساختههایت را به تنهایی و براساس نوآفرینی، حکمت و رحمتت خلق کردی.
فَأَنْتَ الَّذِی لَا تُنَازَعُ فِی الْمَقْدُورِ وَ أَنْتَ مَالِکُ الْعِزِّ وَ النُّورِ
بنابراین، تویی خدایی که کسی نمی تواند در آنچه تقدیر کردهای، با تو ستیزه کند و تویی مالک عزت و نور
وَسِعْتَ کُلَّ شَیْءٍ رَحْمَةً وَ عِلْماً (سوره غافر، آیه 7) وَ أَنْتَ الْقَائِمُ الدَّائِمُ الْمُهَیْمِنُ الْقَدِیرُ
که رحمت و آگاهیات همه اشیا را فراگرفته است و تویی خداوند پایدار، جاودانه، نگاه بان چیره و توانمند.
إِلَهِی لَمْ أَزَلْ سَائِلًا مِسْکِیناً فَقِیراً إِلَیْکَ
معبودا، من همواره درخواست کننده، بیچاره و نیازمند درگاه تو بودهام،
فَاجْعَلْ جَمِیعَ أمری [أُمُورِی] مَوْصُولًا بِثِقَةِ الِاعْتِمَادِ عَلَیْکَ وَ حُسْنِ الرُّجُوعِ إِلَیْکَ
پس همه امورم را به اطمینان اعتماد بر خود و بازگشت نیک به درگاهت
وَ الرِّضَا بِقَدَرِکَ وَ الْیَقِینِ بِکَ وَ التَّفْوِیضِ إِلَیْکَ
و خشنودی به مقدراتت و یقین به خود و واگذاری امور بر خود، بپیوند.
سُبْحانَکَ لا عِلْمَ لَنا إِلَّا ما عَلَّمْتَنا إِنَّکَ أَنْتَ الْعَلِیمُ الْحَکِیمُ (سوره البقره، آیه 32)
پاکی تو و جز آنچه را که به ما آموختهای نمیدانیم و تو آگاه و حکیمی.
سُبْحانَهُ بَلْ لَهُ ما فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ کُلٌّ لَهُ قانِتُونَ(سوره البقره، آیه 116)
منزّه و پاک است خدا، آری همه آنچه در آسمانها و زمین هستند، فرمانبر اویند.
سُبْحانَکَ فَقِنا عَذابَ النَّارِ(سوره آل عمران، آیه 191)
پاکی تو ای خدا، پس ما را از عذاب آتش جهنم نگاه دار.
سُبْحانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِینَ (سوره اعراف، آیه 143)
پاکی تو و من به درگاهت توبه نمودم و اولین مؤمن هستم.
سُبْحانَکَ أَنْتَ وَلِیُّنا مِنْ دُونِهِمْ (سوره سبا، آیه 41)
پاکی تو ای خدا و تو خود سرپرست ما از میان همه آنان [آفریدهها] هستی.
سُبْحانَ اللَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ (سوره نمل، آیه 8)
منزّه و پاک استخدا پروردگار جهانیان
سُبْحانَ اللَّهِ وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِکِینَ(سوره یوسف، آیه 108)
منزّه و پاک است آن خدایی که و من هرگز از مشرکان نیستم
سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا یُشْرِکُونَ (سوره طور، آیه 43)
منزّه و پاک است آن خدایی که از آنچه شریک او قرار میدهند
سُبْحانَ الَّذِی أَسْری بِعَبْدِهِ لَیْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَی الْمَسْجِدِ الْأَقْصَی الَّذِی بارَکْنا حَوْلَهُ لِنُرِیَهُ مِنْ آیاتِنا إِنَّهُ هُوَ السَّمِیعُ الْبَصِیرُ (سوره اسراء، آیه 1)
منزّه و پاک است آن خدایی که شبی بندهاش [ محمّد (ص)] را از مسجدالحرام به مسجد الاقصی که پیرامونش را برکت دادیم، سیر و حرکت داد، تا بخشی از نشانههایِ عظمت و قدرت خود را به او نشان دهیم؛ یقیناً او شنوا و داناست.
سُبْحَانَ اللَّهِ حِینَ تُمْسُونَ وَ حِینَ تُصْبِحُونَ وَ لَهُ الْحَمْدُ فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ عَشِیًّا وَ حِینَ تُظْهِرُونَ یُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ یُخْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَیِّ وَ یُحْیِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ کَذلِکَ تُخْرَجُونَ (سوره روم، آیه 17-19)
منزه و پاک است خدا هنگامی که شام و صبح میکنید و ستایش خدا را در آسمانها و زمین و به هنگام شامگاه و آن گاه که ظهر میکنید. زنده را از مرده و مرده را از زنده بیرون می کشد و زمین را بعد از مرگ، زنده میگرداند و شما نیز [در قیامت] این چنین بیرون آورده میشوید.
سُبْحانَهُ وَ تَعالی عَمَّا یُشْرِکُونَ ( سوره یونس، آیه 18)
خداوند پاک و متعالی است از آنچه شریک او قرار میدهند
سُبْحانَهُ وَ تَعالی عَمَّا یَقُولُونَ عُلُوًّا کَبِیراً (سوره اسراء، آیه 43)
پاک و بسیار منزه و متعالی است خدا از آنچه درباره ی او میگویند.
سُبْحانَ رَبِّنا إِنْ کانَ وَعْدُ رَبِّنا لَمَفْعُولًا (سوره اسراء، آیه 108)
منزه و پاک است پروردگار ما و وعده او حتما به وقوع خواهد پیوست
سُبْحَانَ الَّذِی بِیَدِهِ مَلَکُوتُ کُلِّ شَیْءٍ وَ إِلَیْهِ تُرْجَعُونَ (سوره یس، آیه 83)
منزه و پاک است خدایی که ملکوت هر چیز به دست او است و شما به سوی او بازگردانده میشوید.
سُبْحانَهُ بَلْ عِبادٌ مُکْرَمُونَ (سوره انبیاء، آیه 26)
منزه و پاک است خدا و [فرشتگان] بندگان گرامی هستند
سُبْحانَهُ هُوَ اللَّهُ الْواحِدُ الْقَهَّارُ (سوره زمر، آیه 4)
منزه و پاک است خدای یگانه و چیره
سُبْحانَ رَبِّنا إِنَّا کُنَّا ظالِمِینَ (سوره قلم، آیه 29)
گفتند: پروردگارا! تو را به پاکی میستاییم، مسلماً ما ستمکار بودهایم.
سُبْحانَ رَبِّکَ رَبِّ الْعِزَّةِ عَمَّا یَصِفُونَ (سوره صافات، آیه 180)
پروردگارت که دارای عزت است از آنچه او را به آن توصیف میکنند، منزّه است.
وَ سَلامٌ عَلَی الْمُرْسَلِینَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ (سوره صافات، آیه 180-182)
و درود بر فرستاده شدگان و ستایش خدا را که پروردگار جهانیان است.
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَرِّفْنَا بَرَکَةَ هَذَا الشَّهْرِ وَ یُمْنَهُ وَ ارْزُقْنَا خَیْرَهُ وَ اصْرِفْ عَنَّا شَرَّهُ وَ اجْعَلْنَا فِیهِ مِنَ الْفَائِزِینَ بِرَحْمَتِکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِین
خداوندا، بر محمد و آل محمد درود فرست و ما را با برکت و فرخندگی این ماه آشنا گردان و خیر آن را روزی مان کن، و از شرّ آن بازدار و از رستگاران در آن قرار ده، به رحمتت ای مهربانترین مهربانان.
انتهای پیام
