«جایگاه ادبیات فارس در روزگار انقلاب اسلامی» بررسی شد

به گزارش ایکنا از فارس، به مناسبت ایام دهه مبارک فجر، سمینار مجازی «بررسی جایگاه ادبیات فارس در روزگار انقلاب اسلامی» به همت محفل ادبی قند پارسی با حضور غلامرضا کافی، استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز و دبیر محفل ادبی قندپارسی؛ بابک طیبی، نویسنده و منتقد ادبی استان فارس ، زیبا فلاحی، از پژوهشگران ادبیات فارسی و زینب هاشمی، دانش آموخته ادبیات کودک امروز، 20 بهمن در شیراز برگزار شد.

در این نشست غلامرضا کافی، دبیر محفل ادبی قند پارسی گفت: همیشه جریان‌هایی بعد از تحولات اجتماعی شکل می‌گیرند. تحولات سیاسی، ادبیاتی پیامد خود داشته‌اند و گاهی این ادبیات به وجه سیاسی و اجتماعی نزدیک شده است.

وی اضافه کرد: سیاسی‌ترین و خونین‌ترین ادبیات در عصر مشروطه شکل گرفت. تا اینکه به حادثه انقلاب رسیدیم که ادبیات شکل مردمی‌تری به خودش می‌گیرد و در عین حال که خیلی سیاسی نیست، جریان‌های دیگر ادبی هم در کنارآن از حرکت بازنایستادند.

بابک طیبی، نویسنده و منتقد ادبی فارس نیز در این نشست گفت: در ادبیات شیراز از دیرباز، زبان هدف بوده است. زبان همه چیز ادبیات است. از زمان سعدی و حافظ گرفته تا بابافغانی و ... زبان همواره هدف بوده است. به این دلیل است که شیراز سهم بزرگی از ادبیات دارد.

وی ادامه داد: ویژگی اصلی که ادبیات فارس را نسبت به دیگر اقلیم‌ها متمایز می‌کند، اهمیت دادن به زبان است. اگر از شیراز صحبت می‌کنیم از سر تعصبات نیست؛ شیراز جادوی عجیبی دارد که این جادوی عجیب و این خاک دامن‌گیر، مکتب خاص شیراز را در ادبیات و به طور کل در هنر به وجود آورده است.

طیبی با اشاره به رشد و افول یک نویسنده بیان کرد: هر وقت عنان از دست نویسنده خارج شود همان جایی است که نویسنده افول می‌کند. معمولا نویسندگان یک مخاطب دارند که دارای مراتبی از فرهیختگی است. اگر به آن یک مخاطب درست فکر کنیم همان یک مخاطب باعث رشد نویسنده می‌شود. آثار آوانگارد سال‌های سال خاک می‌خورند تا یک زمانی یک منتقد ادبی آن را می‌خواند و پیشنهاد می‌کند، آن جا است که آن اثر معروف می‌شود.

این نویسنده گفت: معیاری در نویسندگی وجود دارد که اگر نویسنده فکر کند که من باید چیزی بنویسم که کسی مثل آن ننوشته باشد، احتمال اینکه آن اثر به یادگار بماند، خوانده شود و به شهرت برسد وجود دارد. یکی از مشکلاتی که داشته‌ایم این بوده است که ادبیات انقلاب و ادبیات جنگ با وجود اینکه متولی زیاد دارد، مظلوم‌ترین شکل ادبیات بوده است. زیرا متولی واقعی نداشته است. باید اجازه داد ادبیات انقلاب و ادبیات جنگ در کنار ادبیات عاشقانه و سایر گونه های ادبی قرار گیرد و توسط مردم اداره شود.

زیبا فلاحی، پژوهشگر ادبیات فارس نیز در این نشست با اشاره به ادبیات دهه چهارم انقلاب گفت: در دهه نود با ادبیات نوینی روبه‌رو هستیم. جایگاه جهانی شعر انقلاب با شعر و شعار شروع می‌شود اما در استان فارس نصرالله مردانی با کتاب «قیام نور» اسطوره را وارد ادبیات انقلاب می‌کند. یکی از مولفه‌های شعر انقلاب ورود اسطوره است که به پاسداری از خاک وطن مربوط می‌شود.

وی ضمن اشاره به ادبیات فارس اظهار کرد: شکل مکتوب ادبیات فارس معطل مانده است اما شکل شفاهی آن رواج بیشتری دارد. همان‌طور که تکنولوژی پیشرفت می‌کند ادبیات هم باید همراه با زمان پیش برود. ادبیات انقلاب اسلامی ادامه راه ادبیات قرآنی و مذهبی است.

فلاحی تصریح کرد: ادبیات استان فارس همواره حالت آفرینندگی داشته است. در دوران انقلاب اسلامی نیز شعر فارس، مرکز شعر و آرمان‌های انقلاب اسلامی بوده است. ادبیات فارس را نباید دست کم گرفت.

در ادامه زینب هاشمی، دانش آموخته ادبیات کودک با بررسی ادبیات کودک در دوران معاصر گفت: بسیاری ریشه ادبیات کودک را لالایی‌ها و متل‌ها می‌دانند اما ریشه ادبیات کودک در ادبیات عامه است.

وی ضمن اشاره به ادبیات کودک قبل و بعد از انقلاب، گفت: قبل از انقلاب با دوره‌ای مواجه هستیم که ادبیات کودک در حال شکل‌گیری و گسترش است. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و شورای کتاب کودک شکل می‌گیرد که اقدامات خوبی هم انجام می‌دهند.

هاشمی ادامه داد: بسیاری 10 سال قبل از انقلاب را دوره رشد و شکوفایی ادبیات کودک می‌دانند البته تالیفات کم و ترجمه بیشتر بوده است و سعی در زدودن مذهب از فرهنگ مردم داشته‌اند.

این دانش آموخته ادبیات فارسی با اشاره به وجود نماد در کتاب‌های قبل از انقلاب گفت: کتاب‌ها بیشتر با زبان نماد و استعاره چاپ می‌شد و قصه‌های به سبک رئال کم بودند. دستور نگارش رعایت نمی‌شد و غلط های املایی زیاد و وجود کلمات فینگلیش در کتاب‌ها از دیگر ویژگی‌های کتاب‌های کودک قبل از انقلاب بود.

هاشمی با اشاره به ادبیات بعد از انقلاب تصریح کرد: بعد از انقلاب تالیفات رو به فزونی گذاشت و مسائل مذهبی و عقیدتی وارد ادبیات کودک شد. اصطلاحاتی مثل انقلاب، طاغوت، ساواک، حکومت نظامی، رهبری، شهادت و ... زیاد شد. مسائل روانی و فکری و تربیتی کودکان اهمیت پیدا کرد.

وی در ادامه گفت: در دهه دوم مسائل علمی و دانش های مختلف اهمیت پیدا کرد و رفته رفته ادبیات کودک تخصصی‌‎تر شد. در فارس هم بعد از انقلاب نویسندگان و شاعران زیادی در شیراز و سایر شهرها ظهور کردند که چهره‌های شناخته شده‌ای هستند.