حفظ نگاه؛ از دستورات اخلاقی قرآن در جزء هجدهم

حجت‌الاسلام مصطفی سلیمانیان، مدرس حوزه علمیه در همدان در گفت‌وگو با ایکنا از همدان با تفسیر کوتاهی از سوره نور که در جزء هجدهم قرار دارد، اظهار کرد: در این سوره خداوند به روابط اجتماعی انسان در رابطه با افرادی که با یکدیگر محرم نیستند می‌پردازد. آنچه امروزه دشمنان جهان اسلام به آن اعتراف کرده‌اند این است که برای پاشیده شدن فرهنگ اجتماعی مسلمانان و به‌ویژه ایرانیان لازم است هویت خانواده، زن و مادر را از او بگیریم. وقتی خانواده که نهاد کوچک یک اجتماع است از هم پاشیده شود کل اجتماع نابود خواهد شد. در مقابل حفظ این نهاد به تقویت مسلمانان منجر خواهد شد.

وی یادآور شد: در تقسیم‌بندی معارف اسلامی، خانم‌ها و آقایان در دو گروه محرم و نامحرم تقسیم شده‌اند که برای هر کدام از سوی خداوند روابط ویژه‌ای معرفی شده است که به تمام جنبه‌های روانشناسی، اجتماعی و اخلاقی انسان‌ها آگاه است.

سلیمانیان تصریح کرد: در سوره نور یکی از مباحث اخلاقی که به آن توجه ویژه شده است نوع نگاه انسان‌هاست. نگاه یکی از منابع کسب اطلاع انسان است که با آن تصویربرداری شده و در قوه خیال انسان در قسمت‌هایی از ذهن بایگانی می‌شود. بنابراین، لازم است ورودی‌های سلامت ذهنی را انسان‌ها بتوانند کنترل کنند و از این طریق بهداشت معنوی خود را حفظ کنند.

وی ادامه داد: در آیه ۳۰ سوره نور خداوند یکی از مهم‌ترین مباحث اخلاقی را بیان می‌کند، در این آیه می‌فرمایند به کسانی که ایمان آورده‌اند بگو تا چشم‌های خود را نگه دارند، کنترل این نگاه یکی از درس‌های معرفتی بزرگان عرفان از جمله مرحوم آیت‌الله بهجت و علامه حسن‌زاده آملی است. کنترل نگاه موجب می‌شود ورودی‌های تصویر خیال نیز کنترل شود و دیگر در ذهن انسان مقایسه با تصویرهای مختلف شکل نمی‌گیرد.

سلیمانیان تأکید کرد: این نوع نگاه که در قرآن به آن اشاره می‌شود فقط نگاه کردن به صحنه‌هایی که انسان در ارتباط مستقیم با آن برخورد می‌کند نیست، بلکه نگاه در فضای مجازی، در تلویزیون، ماهواره، ایتا، اینستاگرام و... همه این نگاه‌ها شامل آیه هستند. انسان نمی‌تواند به هر چیزی که مقابل چشمانش قرار می‌گیرد نگاه کند و سپس انتظار داشته باشد در عرفان و معنویت هم رشد کند.

این مدرس حوزه علمیه اضافه کرد: بارها آیت‌الله بهجت(ره) این سفارش را کرده‌اند که نسبت به تصاویری که در رسانه‌ها پخش می‌شود باید کنترل در نگاه وجود داشته باشد.

وی به روایتی از اصحاب حضرت علی(ع) اشاره کرد و گفت: روزی یکی از یاران حضرت در بازار گذر می‌کرد و مرتب به اطراف می‌نگریست. حضرت به او اشاره کرد و فرمود چیزی می‌خواهی بخری؟ او در پاسخ گفت خیر. حضرت فرمود سرت را پایین بیانداز و از بازار رد شو. این نگاه‌های مختلف به چیزهایی که انسان به آن نیازی ندارد ذهن انسان را پر خواهد کرد و دیگر جایی برای اخلاق و معنویت برای انسان باقی نمی‌ماند.

سلیمانیان بیان کرد: از آنجا که سریع‌ترین ورودی‌های اطلاعاتی انسان از طریق چشم است، بنابراین کنترل نگاه از اهمیت والایی برخوردار است که اگر نوع نگاه حفظ شود فسادهای اخلاقی و جنسی نیز در جامعه کنترل خواهد شد.