قرآن اعتقاد به پاکی قلب منهای عمل را مردود میداند
در بیشتر آیات قرآن، واژه ایمان همراه با عمل صالح آمده و ثمره قلب پاک، انجام عمل صالح ذکر شده است، لذا قرآن تفکری را که صرفاً قائل به پاکی قلب باشد مردود میداند.
به گزارش ایکنا از اصفهان، هشتمین نشست از سلسله وبینارهای علمی همایش بینالمللی «تربیت معنوی و سلامت معنوی از منظر امام علی(ع)» عصر روز گذشته، ۱۲ خردادماه به میزبانی انجمن علمی مطالعات نهجالبلاغه ایران شعبه استان اصفهان با دو موضوع «راهکارهای ارتقای سلامت معنوی در نهجالبلاغه» و «سبک فرزندپروری مبتنی بر محبت و معرفت از منظر اسلام» برگزار شد.
سخنران اول این وبینار، محمدرضا ستودهنیا، عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان بود که اصلاح در دو حوزه فکر و اندیشه و رفتار را از راهکارهای ارتقای سلامت معنوی دانست و به تشریح سه کلید «تقوای فکری»، «پرهیز از افکار پریشان و سوءظن» و «اجتناب از خودبرتربینی و تکبر» از میان کلیدهای متعددی که امیرالمؤمنین(ع) در نهجالبلاغه برای اصلاح فکر و اندیشه ذکر کردهاند، پرداخت.
وی در شرح تقوای فکری براساس خطبه ۲۳۳ نهجالبلاغه، گفت: با تکرار و تمرین باید به تقوای فکری دست یافت، چراکه تقوا بهمثابه حرز و سپر برای روح و روان انسان است و در بخشی از این خطبه، ماهیت و نفس تقوا صرفنظر از آثار آن موضوعیت دارد و رهنمونکننده به سوی بهشت برشمرده شده است؛ آنجا که امیرالمؤمنین(ع) میفرماید: «از تقوا برای گریز از عذاب خداوند مدد گیرید که قطعاً تقوا امروز سپر بلا و فردا راه بهشت الهی است».
سفارش همه ادیان و مکاتب
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان با بیان اینکه در قرآن نیز به موضوع تقوا توجه ویژه شده است، افزود: خداوند ابتدا در آیه ۱۰۲ سوره آل عمران به رعایت تقوا در حدی که شایسته خداست، فرمان داد، ولی به سبب دشوار بودن این فرمان برای بشر، آیه ۱۶ سوره تغابن را نازل کرد و فرمود: «به اندازه استطاعتی که دارید، از خدا پروا کنید». در این زمینه، استاد مطهری سفارش به تقوا را مختص دین اسلام ندانسته و آن را سفارش همه ادیان و مکاتب میداند، چراکه تقوا در ارتقای سطح زندگی بشر نقش بهسزایی دارد.
وی در شرح عامل دیگر اصلاح اندیشه، یعنی پرهیز از افکار پریشان و سوءظن، به بیان عباراتی از خطبه ۲۳۴ نهجالبلاغه پرداخت و توصیه امیرالمؤمنین(ع) به نهی از حسادت، کینهورزی و تکبر را از مصادیق پرهیز از افکار پریشان دانست و تحقق آن را عامل اصلی در خصوص مسیر صحیح تفکر برشمرد.
ستودهنیا سپس به شرح عامل دوم ارتقای سلامت معنوی یعنی اصلاح رفتار اشاره و بیان کرد: با اصلاح فکر و اندیشه، اعمال و رفتار نیز در مسیر درست قرار میگیرد. اگر تفکر و اعتقادات فرد اصلاح شود، خروجی آن یعنی اعمال و رفتار او نیز اصلاح میشود. خداوند در بیشتر آیات قرآن، واژه «آمنوا» را همراه با عبارت «عملوا الصالحات» ذکر کرده، لذا در فرهنگ قرآن، تفکری که قائل به کفایت کردن پاکی قلب انسان باشد، مردود است، چراکه میوه و ثمره قلب پاک و ایمان خالص، انجام عمل صالح و پرهیز از عمل طالح به شمار میرود. امیرالمؤمنین(ع) در بخشی از خطبه ۲۳۴ نهجالبلاغه میفرماید: «خداوند بندگانش را از این همه شرور با نماز، زکات و زحمت روزه گرفتن در ماه رمضان حراست فرمود تا اعضا و جوارح آنها آرام شود». این همان ثمره اصلاح فکری است که در رفتار و اعضا و جوارح پدیدار و باعث فلاح و رستگاری میشود.
سخنران دوم وبینار، مهرداد کلانتری، عضو هیئت علمی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه اصفهان بود که ابتدا به شرح والدگری خوب پرداخت و آن را چالش جدی جهان امروز دانست، چراکه سبکهای فرزندپروری باید متناسب با مقتضیات هر جامعه و فرهنگ بومیسازی شود.
وی تربیت فرزندان را در سه گروه سنی مختلف طبقهبندی و برای هر گروه، روشهای تربیتی جداگانهای ذکر کرد؛ برای فرزندان زیر سه سال، روش آموزش دلبستگی ایمن، فرزندان سه تا ۸ سال، سبک آموزش رفتاری والدین و فرزندان ۸ تا ۱۵ سال، آموزش شناختی رفتاری والدین.
زوجدرمانی؛ لازمه تربیت کودک
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان تربیت را حق کودک برشمرد و حل مشکلات رفتاری والدین را گام اول در این راه بیان کرد. گام بعدی، کنار گذاشتن سبکهای معیوب فرزندپروری همچون تنبیه بدنی، مشاجره با کودک، تحقیر، توهین و تهدید اوست و مرحله بعد، کسب اطلاعات در زمینه اصول علمی تربیت فرزند از سوی والدین. تعارضات زناشویی نیز از جمله مواردی است که سبب تشدید مشکلات کودکان میشود. به همین دلیل، در چنین شرایطی قبل از شروع تربیت باید زوجدرمانی انجام شود.
وی در ادامه، به بعضی از سبکهای غربی در تربیت فرزند اشاره کرد و سپس به بیان سبک تربیتی اسلام در قرآن پرداخت. برای مثال، آلفرد آدلر آلمانی را از جمله روانشناسانی معرفی کرد که درباره نازپروردگی به والدین هشدار داده است و یا جان بالبی، روانشناس انگلیسی که از توجه به دلبستگی شدید کودک ۶ تا ۱۸ ماهه به مادر خود سخن گفته، ولی متذکر شده است که در ادامه راه باید به استقلال کودک توجه ویژه صورت گیرد. از طرف دیگر، تربیت قرآنی بر اساس تزکیه نفس انجام میشود و خداوند در سوره شمس بعد از سوگندهای مکرر، رمز رستگاری انسان را تزکیه نفس دانسته است.
کلانتری با اشاره به شیوههای مختلف اجرای تربیت، هر دو روش استبدادی و آزادی بیش از حد را مردود دانست و رعایت حد تعادل را رمز موفقیت در این مسیر برشمرد. همچنین هماهنگی عاملان تربیت با یکدیگر شامل پدر، مادر، پدربزرگها و مادربزرگها را یکی دیگر از رموز تربیت موفق فرزند دانست.
وی در پایان، توصیههایی برای مادر خوب بودن بیان کرد و جای دادن محبت خدا و اهلبیت(ع) در قلب کودک را از مهمترین وظایف والدین دانست که سرمایه تربیت معنوی کودک محسوب میشود و در این خصوص، مطالعه نامه ۳۱ نهجالبلاغه را که سفارشهای امیرالمؤمنین(ع) به فرزندش، امام حسن مجتبی(ع) است، توصیه کرد.
انتهای پیام
