مراقب تحریف آموزه‌های انقلاب باشیم

به گزارش ایکنا از قم، حجت‌الاسلام والمسلمین مهاجرنیا، رئیس اندیشکده مطالعات انقلاب اسلامی طلوع مهر در هفدهمین جلسه از نهمین دوره کرسی‌های آزاداندیشی با عنوان «گفتمان انقلاب اسلامی» که به همت مجمع هماهنگی پیروان امام و رهبری استان قم و اندیشکده مطالعات انقلاب اسلامی طلوع مهر، امروز، 30 بهمن‌ماه در دانشگاه طلوع مهر قم برگزار شد، با اشاره به راهپیمایی باشکوه ۲۲ بهمن گفت: این حضور مردم نشان می‌دهد که مردم انقلاب را می‌خواهند، اما در عین حال انتقاد هم دارند. انتقادشان به چیست؟ آیا مردم نسبت به اصل نظام، یعنی «انقلاب اسلامی» انتقاد دارند یا نسبت به «جمهوری اسلامی» منتقدند؟ یک فرقی بین این دو وجود دارد. مردم از اصل انقلاب ناراحت نیستند چون می‌دانند که هیچ انقلابی در دنیا اتفاق نیافتاده و نخواهد افتاد که مثل انقلاب اسلامی باشد. انقلابی با رهبری حکیم، انقلابی مدعی مکتب اهل بیت(ع) و دنبال شعارهای اصیل و ایده‌های سالم.

استاد حوزه و دانشگاه افزود: مردم نسبت به انقلاب اسلامی مشکلی ندارند، اما ممکن است با ساختار موجود مشکل داشته باشند؛ ساختاری که باید مشکل اقتصادی، سیاسی، اخلاقی، رفتاری و زندگی مردم را حل کند. لذا، راهپیمایی امسال وفاداری مردم را به انقلاب نشان داد.

مهاجرنیا بیان کرد: در جلسات گذشته شاخصه‌های «اسلام ناب» به‌عنوان نقطه کانونی و دال مرکزی «گفتمان انقلاب اسلامی» و دال‌های شناور آن از قبیل «آزادی، عدالت، اخلاق، معنویت، عزت، تقوای سیاسی، عقلانیت و انتظار»، نقش «مفصل‌بندی مفاهیم و دال‌های شناور، فراگفتمانی بودن اندیشه انقلاب» و مفصل‌بندی آن، موضوع «مفصل‌شکن‌ها و غیریت‌سازی» در گفتمان انقلاب اسلامی و موضوع «هژمونی» یا قدرتمند شدن گفتمان گفت‌وگو کردیم و در این جلسه درباره مفهوم «وَقته یا بی‌قراری مفهومی» در گفتمان انقلاب اسلامی بحث می‌کنیم.

عناصر مفهومی انقلاب دائمی نیستند

وی افزود: «وَقته یا بیقراری» یعنی اینکه آیا دال‌های شناور و مفاهیم اساسی که بخشی از آن را بحث کردیم، دائمی هستند؟ یعنی عناصر انقلاب اسلامی مثل استقلال، آزادی، معنویت، عدالت، علم و مجموعه عناصری که عرض کردیم، آیا این عناصر تضمین شده قطعی هستند؟ و دیگر پیش نخواهد آمد که جمهوری اسلامی یا انقلاب اسلامی استقلالش را از دست بدهد، معنویتش برود، اخلاقش زائل شود، سبک زندگی اسلامی و دینی‌ از بین برود یا دیگر مفاهیمش را از دست بدهد؟

استاد فلسفه سیاسی حوزه و دانشگاه افزود: باید بدانیم که عناصر مفهومی انقلاب دائمی نیستند، باید دائم مراقب بود که دستکاری نشوند، تا زمانی که پشتش هستیم تثبیت می‌شوند و اگر به آنها توجه نداشته باشیم دستکاری و متزلزل می‌شوند یا اصطلاحاً می‌گویند « بیقرار» می‌شوند.

وی به مفهوم عدالت اشاره کرد و گفت: عدالت در گفتمان انقلاب اسلامی یک طرفدار و یک جایگاهی دارد، آیا تضمین شده است که عدالت در گفتمان انقلاب اسلامی لنگر بیندازد و بماند و در همین جا معنا پیدا کند؟ نه این‌طور نیست که ثابت باشد، هر لحظه ممکن است گفتمان رقیب و غیریت‌هایی که برای انقلاب وجود دارد این را به سمت خود بکشانند، توخالی شود، محتوایش از بین برود، یعنی یک زمانی بگذرد مردم بگویند این شعار عدالت که این همه مطرح می‌کنند هیچ محتوایی ندارد، این کجا بناست پیاده شود؟ ما چیزی به اسم عدالت نداریم. یا در مورد آزادی، یا معنویت هم همین‌طور شود.

وی افزود: بنابراین می‌گویند گفتمان‌ها همیشه بیقرارند، همیشه ناثباتند، همیشه می‌توانند متزلزل شوند، البته می‌توانند نشوند، اما این خصلت در درونشان هست که ثبات دائمی ندارند و نمی‌توانیم بگوییم همیشه هستند. طرفداران گفتمان پا را فراتر هم می‌گذارند و می‌گویند گفتمان حاکم بر همه دنیا و نظام بین‌الملل هم ثبات ندارد، شما مگر در کل دنیا ثباتی می‌بینید؟ دنیا دائماً در حال چرخش و تحول و در حال دگرگونی است. لذا وظیفه وفاداران به انقلاب اسلامی این است که مفاهیم کلیدی انقلاب را تثبیت کنند.

استاد حوزه ودانشگاه گفت: گفتمان انقلاب اسلامی یک تفاوتی با بقیه گفتمان‌ها دارد چون پشتوانه‌ای به نام «فراگفتمانی» هم دارد یعنی از یک سری مفاهیم ماورایی، متافیزیکی و معنوی اشراب می‌شود، یعنی همین مردمی که ۲۲ بهمن می‌آیند، در ذهنشان مشکلات و گرفتاری‌های اقتصادی را مرور می‌کنند، اما علی‌رغم اینها در راهپیمایی حضور پیدا می‌کنند. در حقیقت این از یک جای دیگری هم اشراب می‌شود. یک وجدانی این را تحریک می‌کند و به او می‌گوید که وظیفه‌ات است باید بروی، باید مراقبت کنی، باید حفاظت کنی، این بخشی از هویت توست.

وی بیان کرد: اینجاست که گفتمان انقلاب اسلامی یک معنای دیگری پیدا می‌کند. وقتی ما به مفاهیم اعتقادی و دینی و قرآنی‌مان وصل می‌شویم، می‌بینیم ما یک سری پشتوانه‌های قوی داریم، وقتی قرآن می‌فرماید «الَّذينَ قالوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ استَقاموا» کسانی که گفتند خدا و پای کار ایستادند، خوب وقتی ایستادند «تَتَنَزَّلُ عَلَيهِمُ المَلائِكَةُ»، ملائکه به کمک‌شان می‌آیند. آن چیزی که در وجدان مردم و در دل مردم هست همان تزریقی است که من اسمش را «امداد الهی» می‌گذارم.

مراقب «بی‌قراری مفهومی» گفتمان انقلاب باشیم

رئیس اندیشکده مطالعات انقلاب اسلامی طلوع مهر با اشاره به اینکه باید مراقب «بی‌قراری مفهومی» در گفتمان انقلاب اسلامی باشیم، گفت: ما نباید فکر کنیم که این مفاهیم و ارزش‌های انقلاب مثل استقلال، آزادی، عدالت، معنویت، اخلاق، سبک زندگی و مجموعه مفاهیم دیگر، تضمین شده است یا مُهر خدا پایش خورده، نه هیچ کدام تضمین شده نیست، کما اینکه امیرالمؤمنین(ع) را در مسجد به جرم بی‌عدالتی شهید کردند، آن هم در جامعه‌ای که می‌دیدند آن حضرت مظهر عدالت و بلکه همه عدالت است.

وی در ادامه با اشاره به اینکه «بی‌قراری مفاهیم» سه ویژگی دارد، افزود: اولین خصلتش این است که اگر مفاهیم گفتمان انقلاب اسلامی تضعیف شود آن چیزی که تحت عنوان هژمونی یا قدرت و سلطه در گفتمان بحث کردیم یعنی برتری اسلام و حس استعلایی «الاسلام یعلو و لا یعلی علیه»، تضعیف می‌شود و مردم می‌گویند کجای اسلام برتر است؟ و مقایسه می‌کنند با دنیا، بعد شک ایجاد می‌شود و این بسیار خطرناک است.

استاد حوزه و دانشگاه افزود: دومین ویژگی «بیقراری مفاهیم» این است که زمینه‌ای برای تأمل و بازسازی اصل گفتمان می‌شود. مثلا یک بی‌قراری مفهومی که باعث شد این آشوب‌های اخیر به‌وجود آمد، یک اثرش این است الان که ما توانستیم بر اوضاع مسلط شویم، باید برویم زخم را ترمیم کنیم بعد برویم بازسازی‌اش کنیم. لذا، بازسازی یکی از نتایجی است که این بی‌قراری‌ها ایجاد می‌کنند برای جلوگیری از اینکه ما بیش از این متزلزل نشویم.

وی افزود: سومین ویژگی این است وقتی این شبهات در مفاهیم ایجاد می‌شود یعنی شما در گفتمان آزادی عمل دارید. هم طرفداران انقلاب می‌فهمند ما آزادی عمل داریم هم ضد انقلاب فهمیده آزادی عمل دارد. لذا، با همه امکاناتش برای مقابله با انقلاب به میدان می‌آید. بنابراین، این آزادی عمل یک فرصت و ظرفیتی است که برای بازسازی و بازتولید مفاهیم ارزشی انقلاب اقدام کنیم.

مهاجرنیا گفت: گفتمان رقیب امروز به همه حوزه‌ها هجوم آورده است. آن بحثی که قبلاً داشتیم تحت عنوان «جنگ راهبردها» حقیقتاً الان انجام شده، ما الان جنگ فیزیکی نداریم یا خیلی محدود است یا پیدا نیست. جنگ، جنگ راهبردهاست، یعنی افکار و دیدگاه‌ها، برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌ها همه در میدان جنگ هستند.

نظام کارآمدی خود را نشان دهد

وی با اشاره به اینکه در این شرایطی که جنگ راهبردی است، چه باید کرد؟ بیان کرد: یکی از زیباترین صحنه‌هایش راهپیمایی ۲۲ بهمن بود که مردم به صحنه آمدند، اما این یک صحنه است مردم در راهپیمایی پشتیبانی، حمایت و وفاداریشان را نشان می‌دهند؛ در مرحله بعد مردم باید در سیستم تصمیم‌گیری، تصمیم‌سازی، سیاست‌گذاری و مدیریت حضور داشته باشند و از فشارها و مشکلات که بر مردم وارد می‌شود، کاسته شود.

مهاجرنیا افزود: این جنگ راهبردی که به کارآمدی نظام هجوم سنگینی شده، نظام باید خودش نشان بدهد که من کارآمد هستم، من می‌توانم زندگی مردم را بچرخانم، می‌توانم علی‌رغم ایستادگی در میدان‌های نبرد و جنگ راهبردها، اقتصاد و فرهنگ و اخلاق و رفتار و زندگی مردم را حل کنم، این کارآمدی را باید نشان بدهیم.

وی بیان کرد: الان به مفاهیم انقلاب مثل آزادی، عدالت، معنویت، استقلال و مجموعه مفاهیم انقلاب هجوم آورده شده، برخی از اینها از جای اصلی خود تکان خورده این را باید درستش کنیم و به سمت بازسازی بیاییم و جداً کار کنیم و مراقب تحریف این مفاهیم باشیم. کارهای واقعی، کارهای بسیجی، کارهای اقتصاد مقاومتی، مدیریت جهادی و تعبیرهای دیگری که مقام معظم رهبری داشتند و در این زمینه‌ها واقعاً باید ظرفیت کشور را بسیج کنیم.

مهاجرنیا افزود: یکی از مواردی که بی‌قراری مفهومی ایجاد می‌کند بحث مشروعیت نظام، پایگاه اجتماعی و معنوی نظام است که اگر جایش بی‌قرار شود و تکان بخورد بسیار خطرناک است، نباید آن مشروعیت دینی که امام راحل و همه بزرگان با چه زحمتی برای انقلاب ایجاد کردند متزلزل شود. باید مراقب این باشیم که مردم باید همیشه پای کار باشند چون همین مردمی که در ۲۲ بهمن آمدند فردا باید برای انتخابات هم در صحنه باشند.

وی یادآور شد: برای مراقبت و جلوگیری از «بی‌قراری مفهومی» مفاهیم گفتمان انقلاب اسلامی، باید همه کسانی که مسئولیت دارند و همه ماها و همه جریان های اسلامی و همه علاقه‌مندان به انقلاب اسلامی دست به دست هم بدهیم و برغم همه این مشکلات و گرفتاری‌ها که وجود دارد، هر کسی در هر محدوده‌ای می‌تواند ذهنیت‌سازی کند، تلقی مثبت از انقلاب ایجاد کنیم، ذهنیت مثبت از اصل انقلاب، نظام، خدا، دین و امام را تقویت کنیم و این از وظایفی است که امروز به گردن همه ماست.