سه روش قرآنی برای مواجهه با شبهات

به گزارش ایکنا از قم، حجت‌الاسلام والمسلمین سیداحمد رهنمایی، عضو هیأت علمی گروه علوم تربیتی مؤسسه امام خمینی(ره) در دوره شبهه‌شناسی و پاسخگویی به شبهات با عنوان «سبک شناسی پاسخ‌های قرآن به شبهات غیرمسلمانان» به زبان انگلیسی که به همت مرکز مطالعات و پاسخ‌گویی به شبهات حوزه‌های علمیه و با همکاری دانشگاه باقرالعلوم(ع) و مرکز ارتباطات و بین‌الملل حوزه، و با حضور جمعی از اساتید مطرح حوزه و دانشگاه در دانشگاه باقرالعلوم(ع) ویژه طلاب زباندان سطوح عالی، دانشجویان ارشد و دکتری مسلط به زبان انگلیسی برگزار شد، به تشریح «مبانی روانشناختی و هنجارهای اخلاقی تربیتی قرآن در پاسخ به شبهات غیر مسلمانان» پرداخت و گفت: قرآن دعوت افراد و جوامع انسانی به راه خدا را در سه روش حکمت(ارائه یک استدلال قوی و قاطع)، موعظه حسنه(نصیحت شایسته با لحن و بیان مناسب)، جدال احسن(تفاهم متقابل بر اساس مشترکات) بیان می‌دارد.

وی انواع شبهات مطرح شده در قرآن را سه دسته برشمرد و افزود: شبهات و انواع آن در قرآن کریم در سه دسته عمده قرار دارند؛ از جمله شبهات پیرامون خداوند که خود شامل شبهاتی حول وجود خدا، یگانگی خدا و ربوبیت خدا می‌شود.

عضو هیأت علمی گروه علوم تربیتی مؤسسه امام خمینی(ره) بیان کرد: دسته دیگر شبهات مربوط به پیامبر اسلام(ص) بوده که شامل شبهه در نبوت، عصمت و سلامت روحی پیامبر خدا(ص) می‌گردد.

وی ادامه داد: شبهات دسته سوم که در قرآن به آن اشاره شده، شبهه در معاد است که شامل شبهه در حقیقت معاد، تحقق آن و حسابرسی الهی می‌شود. جهل و نادانی، غفلت و عدم توجه و نیز عدم توانایی درک حقیقت از عوامل پشت شبهات بشری هستند.

تبعات نشر شبهه در سطح جامعه

رهنمایی سپس به بیان برخی از تبعات نشر شبهات در سطح جامعه پرداخت و گفت: از تبعات شبهه می‌توان به مسدود کردن راه دانش، ناکارآمد شدن عقل و انحراف از مسیر درست اشاره کرد.

وی اظهار کرد: در هرم ابعاد روح انسان، سه بعد روانی که به طور مداوم با یکدیگر ارتباط داشته و تحت تأثیر شبهات قرار می‌گیرند شامل بینش و دانش، امیال و آرزوها، عمل و توانایی است.

تکنیک‌های قرآن کریم برای زدودن شبهات

این استاد حوزه با برشمردن نقش قرآن در برطرف سازی شبهات گفت: از جمله روش‌های عمومی برای نجات انسان‌ها از دام شبهات از منظر قرآن کریم می‌توان به مدل سازی استاندارد، حکمت و برهان(در پاسخ به شبهه وجود خدا)، قیاس و تضاد، نقل قول آموزنده، تمثیل و ضرب‌المثل، نصیحت و انذار و مناظره بر اساس بدیهیات اشاره کرد.

وی بیان کرد: استفاده از تکنیک تصویرسازی، آگاهی ذاتی(فطرت)، تحدی، اراده قطعی خداوند و شهادت خداوند به رسالت نیز از سایر روش‌هایی است که قرآن کریم در پاسخ به شبهات گوناگون با آن‌ها پیش رفته است.

عضو هیأت علمی گروه علوم تربیتی مؤسسه امام خمینی(ره) در پایان یادآور شد: با توجه به آموزه‌های قرآن کریم، از جمله روش‌هایی که به اساتید و مربیان در جهت تعامل سازنده با پرسشگر و به نسبت شرایط مخاطب و کاربرد متمایز پیشنهاد می گردد می‌توان به رفع جهل(ارشاد جاهل)، آگاه‌سازی ناآگاه(تنبیه الغافل)، نشان دادن راه(ارشاد الطریق) و راهبری(ایصال الی المطلوب) اشاره کرد.