از اِشکال ساختاری شورای تحول علوم انسانی تا بروکراسی‌زدایی در مسیر تحول

به گزارش ایکنا از قم، دومین جلسه ستاد راهبری علوم انسانی اسلامی شامگاه دوشنبه، ۱۸ اردیبهشت‌ماه در دفتر مدیر حوزه‌های علمیه در قم با حضور آیت‌الله علیرضا اعرافی، مدیر حوزه‌های علمیه کشور، غلامعلی حدادعادل، رئیس شورای تحول علوم انسانی اسلامی شورای عالی انقلاب فرهنگی، محمدعلی زلفی‌گل، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، محمدمهدی طهرانچی، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی، حجت‌الاسلام والمسلمین حمید پارسانیا، رئیس شورای تخصصی حوزوی شورای عالی انقلاب فرهنگی و جمعی از مدیران حوزوی و دانشگاهی برگزار شد.

غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در ابتدا با اشاره به اینکه در غرب اعتقاد دارند فیلسوفان جانشینان پیامبران شده‌اند، اظهار کرد: اقدام تحول علوم انسانی، کار ظریف، عمیق، پیچیده و زمان‌بری است.

وی با بیان اینکه این موضوع از حساسیت‌های بسیاری برخوردار است و با اشاره به اینکه تحول علوم انسانی دارای سه ضلع شورای انقلاب فرهنگی، وزارت علوم و حوزه علمیه است، گفت: این سه ضلع باید هماهنگ با یکدیگر اقدام کنند و وظایف مشخصی را بر عهده بگیرند.

شورای عالی تحول علوم انسانی اشکال ساختاری دارد

رئیس شورای تحول علوم انسانی اسلامی شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه اقدام روی زمین مانده امروز تحقیق در مبانی و اصول علوم انسانی اسلامی است، اظهار کرد: حوزه علمیه می‌تواند تقویت گروه‌های تخصصی حوزوی و دانشگاهی را نیز دنبال کند؛ پدید آمدن گروه‌های تخصصی حوزوی یکی از برکت‌های سالیان اخیر است و این گروه‌ها باید به‌صورت کمی و کیفی تقویت شوند.

وی ادامه داد: کتاب‌هایی مطابق سرفصل‌های مشخص می‌تواند توسط حوزه علمیه تألیف شود تا در دانشگاه‌ها توسط اساتید تدریس شوند؛ همچنین مبانی جامعه‌شناسی اسلامی باید تبیین شود و در حوزه روانشناسی نیز باید نگاه‌های جدیدی ایجاد شود.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی یادآور شد: شورای عالی تحول علوم انسانی در شرایط فعلی دارای اشکال مدیریتی و ساختاری است، چراکه چنین موضوعی اقدام شورایی نیست، بلکه نیازمند سازمان و بودجه مشخص است.

تمام توان را به عرصه تعلیم و تربیت اختصاص دهیم

محمدمهدی طهرانچی، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در ادامه با بیان اینکه تحولات جهانی بسیار سریع و اثرگذار در حال شکل‌گیری است، گفت: از دو منظر حکمرانی و الهام‌بخشی به علوم انسانی اسلامی نگاه می‌کنیم و سایر کشورها مانند لبنان نیز به این تحول در علوم انسانی اهتمام دارند، ولی در این عرصه از ما تبعیت می‌کنند.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با بیان اینکه مباحثی مانند هوش مصنوعی نیازمند پشتوانه‌سازی است، اظهار کرد: هوش مصنوعی با سرعت در حال پیشرفت و ورود به جامعه است که باید سیاست‌های مواجهه با آن هرچه سریع‌تر تبیین شود.

وی با اشاره به اینکه باید تمام توان را به تعلیم و تربیت اختصاص دهیم و نوشتن مقالات و پایان‌نامه‌های مشترک میان حوزه و دانشگاه نیز در این عرصه بسیار مؤثر است، بیان کرد: انسان‌شناسی یکی از لازمه‌های موفقیت در این عرصه است که باید به آن توجه داشته باشیم؛ باید بسته‌های مشخص برای تربیت را تهیه کنیم و در این راستا فرصت‌های مطالعاتی سه ماهه و شش ماهه را در اختیار اساتید قرار دهیم.

آیین‌نامه مشخصی برای کتاب‌های علوم انسانی در نظر گرفته شود

محمدعلی زلفی‌گل، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با بیان اینکه تحول در علوم انسانی نیازمند برش‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت است، اظهار کرد: عدم برنامه در توزیع متوازن استعدادها یکی از اشکالات علوم انسانی است، باید راه جدیدی را آغاز کنیم و برخی موضوعات را به‌صورت ریشه‌ای اصلاح کنیم.

وی با بیان اینکه باید در مسیر تحول علوم انسانی اولویت‌بندی صورت بگیرد، بیان کرد: اگر این اولویت‌بندی‌ها صورت بگیرد می‌توان تمام ظرفیت‌ها و تمرکزات را در یک جهت به‌کار گرفت.

وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با اشاره به اینکه باید آیین‌نامه مشخصی برای کتاب‌های علوم انسانی اسلامی در نظر گرفته شود، گفت: با مشخص شدن این آیین‌نامه می‌توانیم از تمام ظرفیت‌های حوزه و دانشگاه استفاده کنیم.

زلفی‌گل با بیان اینکه اگر بخواهیم زبان فارسی را مرجع کنیم، باید از ظرفیت‌های قانونی نیز استفاده کنیم، تصریح کرد: اگر بخواهیم تمام اقدامات را به یک گروه خاص بسپاریم هم از سایر ظرفیت‌های ملی محروم می‌شویم و هم به اهداف خود نخواهیم رسید.

در مسیر تحول علوم انسانی اسلامی بروکراسی ایجاد نشود

حجت‌الاسلام والمسلمین حمید پارسانیا، رئیس شورای تخصصی حوزوی شورای عالی انقلاب فرهنگی اظهار کرد: شورای تحول در ابتدا باید به دنبال ساماندهی اقدامات انجام شده در عرصه تحول علوم انسانی اسلامی باشد.

وی با بیان اینکه باید حوزه و آموزش عالی به یک مدیریت مشترک در این عرصه برسند، بیان کرد: باید فرصتی برای مجموعه‌های فعال در این عرصه ایجاد شود تا شاهد انسجام هرچه بیش‌تر این نهادها باشیم.

رئیس شورای تخصصی حوزوی شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به اینکه داشتن یک نگاه کلی برای مسیر تحول علوم انسانی اسلامی لازم است، اظهار کرد: نباید در این مسیر بروکراسی‌ ایجاد شود که ظرفیت‌های فعال، طی آن حذف شوند. باید عملکرد حوزه در دانشگاه مورد بررسی قرار بگیرد، اگر این عملکرد مفید باشد یک ظرفیت ایجاد خواهد شد ولی اگر به‌درستی پیش نرود به تهدید تبدیل خواهد شد.

تعاملات حوزه و دانشگاه به رفع خلأهای موجود کمک می‌کند

در پایان نیز، آیت‌الله علیرضا اعرافی، مدیر حوزه‌های علمیه کشور به برنامه ستادهای راهبری حوزه علمیه اشاره کرد و گفت: این ستادها، مباحثی مرتبط با کنشگری‌های اجتماعی را دنبال می‌کند؛ ستادهای راهبری در حدود ۳۰ عنوان شکل گرفته‌اند.

وی با اشاره به اینکه باید بدانیم در نهادهای حوزوی چه مطالباتی وجود دارد و برنامه‌های خود را در راستای این مطالبات دنبال کنیم، ادامه داد: تلاش کردیم در رشته‌های حوزوی توجه خوبی به علوم انسانی داشته باشیم و در تعاملات حوزه و وزارت علوم بسیاری از خلأها را می‌توان رفع کرد.

استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به اینکه در حوزه درحد وسع‌مان محورهای شورای عالی تحول علوم انسانی را دنبال می‌کنیم، بیان کرد: باید محور و اولویت‌ها مشخص شده و به برنامه‌های دقیق خلاصه شود؛ همچنین سند ملی تحول علوم انسانی طی دو ماه آینده می‌تواند با ملاحظات خاص خود نگاشته شود.