ابعاد معرفتی حضرت معصومه(س)؛ الگوی دختران امروز

فاطمه رئیسی، کارشناس مسائل دینی در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا از قم، در خصوص دلیل محبوبیت و عظمت حضرت معصومه(س) اظهار کرد: حضرت معصومه(س) فرزند امام موسی کاظم(ع) جایگاه علمی و معنوی بالایی دارد و در قیامت شیعیان را شفاعت می‌کند و حرم بانو کانون علم، عمل و مرکز نور و هدایت است؛ این بانوی بزرگوار کسی است که ۴۵ سال قبل از ولادتش، امام صادق(ع) به آمدنش بشارت دادند و فرمودند که قم پیکر مبارک ایشان را در برمی‌گیرد.

وی، حضرت معصومه(س) را از شخصیت‌های بالای تشیع مطرح کرد و افزود: ایشان با نقش آفرینی خود توانستند گام مهمی در تحکیم عقاید و باور‌های شیعه بردارند؛ حضرت معصومه(س) مایه افتخار همه زنان و مادران هستند، اما شخصیت ایشان ناشناخته مانده است.

این کارشناس مسائل دینی ادامه داد: امام صادق(ع) فرمودند که خدا را حرمی است که مکه است، پیامبر(ص) را حرمی است که مدینه است و امیرالمؤمنین(ع) را حرمی است که کوفه است و حرم ما قم است؛ امام رضا(ع) لقب معصومه را به این بانوی بزرگوار داد و لقب کریمه را نیز مردم به دلیل رفتار، کردار و کرامت ایشان انتخاب کردند، در طول تاریخ مردم به هر اندازه که به حضرت معصومه(س) توسل داشتند، خود را در پرتوی کرامت پر مهر ایشان دیدند بنابراین لقب کریمه را برای ایشان انتخاب کردند.

وی گفت: حضرت معصومه(س) از محبوبیت ویژه‌ای میان طبقات مختلف مسلمانان بهره‌مند هستند و نوع محبوبیت ایشان از نوع محبوبیت ائمه معصومین(ع) است، ایشان سختی بسیاری در زندگی کشیدند و علاوه بر اینکه پدرشان مدت زیادی در زندان بودند، دوری امام رضا(ع) را نیز تحمل کردند.

کارشناس مسائل دینی ابراز کرد: حضرت معصومه(س) منشأ کرامت و بزرگی هستند و مردم می‌خواهند در سایه کرامت ایشان خود و بستگان‌شان را بیمه کنند که اینها همه از کرامات این بانوی بزرگوار است.

وی گفت: در میان امامزادگان بعد از حضرت اباالفضل(ع)، حضرت معصومه(س) تنها امام زاده‌ای است که امام معصوم(ع) برای ایشان زیارتنامه نگاشته است و از زیارتنامه می‌توان مقامات ایشان را دریافت و امام رضا(ع) فرمودند که هر کس حضرت معصومه(س) را در قم زیارت کند مانند کسی است که مرا زیارت کرده است.

مقامات عرفانی و معنوی حضرت معصومه(س) در زیارتنامه

رئیسی مطرح کرد: امام رضا(ع) با نگارش زیارتنامه برای این بانوی بزرگوار ظرفیت و مقامات عرفانی و معنوی ایشان را در زیارتنامه بیان می‌کند که امام ابتدا با مقدمات زیبا آغاز می‌کند و سپس ما را می‌رساند به جایی که خطاب می‌کند «یَا فَاطِمَةُ اشْفَعِی‏ لِی فِی الْجَنَّةِ‏.»

وی ادامه داد: بهشت مراتب بی‌شماری دارد که برای من و شما قابل تصور نیست و از این جمله حضرت رضا(ع) استفاده می‌شود که این بانوی بزرگ دارای شفاعت در بهشت است یعنی اگر کسی می‌خواهد درجات بهشت را سیر کند و به مراتب بالاتری دست یابد، شفاعت حضرت معصومه(س) او را به درجات بالا می‌رساند.

کارشناس الگوی تعالی بانوان بیان کرد: تفاوت زیارتنامه حضرت معصومه(س) با ائمه دیگر در این است که در زیارتنامه ایشان به ۱۴ معصوم و اولیای اولوالعزم سلام داده شده است و سپس خدمت بانو سلام می‌دهیم که بیانگر این است که حرم حضرت معصومه(س)، حرم تمام پیامبران و امامان است.

وی گفت: در متن زیارتنامه نکات بسیاری آمده از جمله اینکه از خدا می‌خواهیم حشر با معصوم داشته باشیم یعنی ارتباط‌مان با آنها به گونه‌ای زیاد شود که انگار از خود آنها هستیم، همچنین درخواست ورود به حوض کوثر و درخواست خوشحالی همه معصومین(ع) و ظهور امام زمان(عج) و درخواست شفاعت حضرت و صفات دیگری نیز در متن زیارتنامه آمده است.

رئیسی در پاسخ به این سؤال که زمینه‌های تربیتی حضرت معصومه(س) چه چیز‌هایی هستند، افزود: این بانوی بزرگوار ۱۶ خصوصیت اصلی دارند که شناخت این خصوصیات موجب بهتر الگوپذیری از ایشان می‌شود.

وی ادامه داد: پیشگویی ولادت، عالمه غیر متعلمه، شخصیت زن با هویت اسلامی در وجود ایشان، ولایتمداری، روشن‌بینی و بصیرت، بانوی صاحب کرامت و معجزات، مقام عصمت ایشان، محدثه بودن ایشان، گستردگی مقام شفاعت و داشتن زیارتنامه از سوی امام معصوم(ع) از جمله خصوصیات حضرت معصومه(س) است.

کارشناس مسائل دینی بیان کرد: زیارت حضرت معصومه(س) سبب طهارت جان انسان می‌شود و کسی‌که می‌خواهد آمرزیده شود باید خود را به زیارت مرقد تابناک آن بزرگوار برساند و به برکت الگوپذیری از زنان بزرگ خاندان پیامبر(ص)، تحول فکری و روحی بزرگ و مسئولیت‌پذیری دختران و زنان نسبت به سرنوشت خود، خانواده، زنان و جامعه بیشتر می‌شود.

معصومه؛ ایمن از گرد و غبارهای وجودی

وی گفت: امام رضا(ع) از لقب معصومه استفاده کردند و به معنی کسی است که حقیقت وجودش از گرد و غبار‌های گوناگون وجودی پاکیزه است و یک پیام در این لقب وجود دارد که مرتبه‌ای است از لطف به پیامبران که چون می‌خواهد مقامشان ایمن بماند و مردم بتوانند با خیالت راحت از پیامبر(ص) پیروی کنند، عصمت را به آنان کرامت می‌کند.

وی ادامه داد: زمانی‌که در خصوص حضرت معصومه(س) مقام عصمت مطرح می‌شود بدین معنی است که پیمودن راه عصمت برای شما نیز ممکن است که پیامی بسیار شوق‌انگیز باشد و نشان می‌دهد انسان مؤمن نیز سهمی در عصمت دارد، اما ویژگی خاص مؤمن این است که سهم خود از عصمت را با عمل خود افزایش می‌دهد.

رئیسی بیان کرد: یکی از ویژگی‌های تربیتی این بانوی بزرگوار داشتن مادری باکمالات بود و درست است که امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) نقش مهمی در تربیت ایشان داشتند، اما مادر ایشان بانوی آگاه و محدثه بودند که زمینه تربیتی بیش از پیش برای ایشان فراهم شد، همچنین جایگاه پر مهر مادر و رفتار‌های عزتمندانه پدر در تربیت این بانو قابل تامل هستند.

وی گفت: زنان و دختران باید به حضرت معصومه(س) در زمینه‌های اخلاقی و تربیتی و نقش مهم در ساخت جامعه اسلامی اقتدا کنند تا بتوانند پیشرفت جامعه اسلامی را فراهم سازند، از مقامات علمی و عظمت روحی و فکری ایشان باید الگوبرداری کنند تا بتوانند بهترین نقش‌هایی که یک زن می‌تواند در آن ایفا کند را عرضه داشته باشد.

وی اظهار کرد: داشتن زهد و پارسایی، بی‌توجهی به زرق و برق دنیا و داشتن ایمان و تقوا و معنویت از خصوصیات معرفتی این بانوی بزرگوار است که برای دختران امروز نکات تربیتی بسیاری به همراه دارد و حضرت بهترین الگوی علم آموزی برای دختران مسلمان است و ایشان الگوی متعالی در ارتقای الگوی اخلاقی و معرفتی هستند.

رفتارسازی دختران در سايه الگوپذیری از بانوی کرامت

این کارشناس مسائل دینی گفت: هر چقدر مورد کرامت این بانو باشیم می‌توانیم به شفاعت ایشان نزدیک‌تر شویم و رفتارسازی در الگوپذیری در سایه حضرت معصومه(س) داشته باشیم و مسائل مربوط به سیره سلوک الی الله قابل تأمل است و چه افتخار و سعادتی بالاتر از اینکه دختر شیعه آل الله به ایشان متصل شود.

وی ابراز کرد: در خصوص حضرت معصومه(س) روایاتی مختلفی وارد شده است از جمله روایاتی که سال‌ها قبل دفن آن حضرت در قم را خبر داده مانند روایتی که از امام علی(ع) نقل شده است و روایات نقل شده از حضرت صادق(ع) و امام رضا(ع)؛ این روایات سه‌گانه از اعجاز، کرامت و بزرگی حکایت دارد؛ چراکه حضرت صادق(ع) سال‌ها قبل از ولادت حضرت معصومه(س) خبر ولادت او را داده است و اینکه در آینده در قم دفن می‌شود و همین طور خبر داده است که به‌خاطر برکت وجود نازنین آن بانو، شهر قم به عشّ آل محمد(ص) و مرکز علم تبدیل می‌شود.

رئیسی گفت: روایاتی که فضیلت زیارت حضرت معصومه(س) را بیان می‌کند که از حضرت صادق(ع)، امام رضا(ع) و حضرت جواد(ع) نقل شده است، همچنین روایاتی که مقام والای شفاعت آن بانو را بیان می‌دارد، مانند روایتی که از حضرت صادق(ع) نقل شده است، امام صادق(ع) فرمودند که «مَنْ زَارَهَا وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّهُ؛ کسی‌که او را زیارت کند، بهشت بر او واجب می‌گردد».

وی ادامه داد: امام رضا(ع) هم بار‌ها فرموده‌اند که «من زار‌ها عارفاً بحق‌ها فله‌الجنة؛ کسی‌که او را زیارت کند، در حالی که حق او را بشناسد، بهشت برای او است»، «اِنَّ زِیارَتَها تَعْدِلُ الْجَنَّةَ؛ همانا زیارت او، برابر کسب بهشت است»، «من زار‌ها فله‌الجنة؛ کسی‌که او را زیارت کند، پاداش او بهشت است»، «مَن زارَ المَعصُومَهَ بِقُمّ کَمَنْ زارَنی؛ کسی‌که قبر خواهرم معصومه را در قم زیارت کند، مانند آن است که مرا زیارت کرده است».

وی اضافه کرد: امام جواد(ع) نیز فرمودند که «مَن زارَ قَبرَ عَمَّتي بِقُمَّ، فَلَهُ الجَنَّةُ؛  کسی‌که قبر عمه‌ام را در قم زیارت کند، بهشت برای او است»، همچنین در زیارت مخصوص آن‌ حضرت که از امام رضا(ع) صادر شده، می‌خوانیم که «یَا فَاطِمَةُ اشْفَعِی‏ لِی فِی الْجَنَّةِ؛‌ای فاطمه! برای من در مورد بهشت، شفاعت کن» که این نشان‌دهنده جایگاه و مقام معنوی بسیار والای این بانوی گرامی است.

کارشناس مسائل دینی بیان کرد: در فراز دیگری از زیارت مخصوص آمده است که «فان لک عند‌الله شأناً من‌الشأن؛ پس به درستی که در پیشگاه خداوند، دارای مقام و منزلتی بس ارجمند هستی»، جایگاه و شأنی که در این فراز به آن اشاره شده، مقامی معنوی و آسمانی است که جز آگاهان به اسرار غیب، آن را به درستی نمی‌شناسند.

وی در پایان گفت: حضرت فاطمه معصومه(س) از جمله شخصیت‌هایی هستند که به شفیع بودنشان در روایات و آثار دینی تصریح شده است و مقام شفاعت، یکی دیگر از فضایلی است که آن حضرت به آن دست یافتند؛ چنان‌که امام صادق(ع) درباره ایشان فرمودند که «شیعیان من همگی به برکت شفاعت او داخل بهشت خواهند گردید» و این روایت، گستره عظیم شفاعت حضرت فاطمه معصومه(س) را نشان می‌دهد.

گفت‌وگو از الهام حلاجیان