اسباببازیها در دنیای رنگارنگ کودکی صرفاً وسیلهای برای سرگرمی نیستند، بلکه ابزاری قدرتمند برای پرورش خلاقیت، تربیت مهارتها و شکلگیری شخصیت کودکان به شمار میآیند. هر قطعهای که در کارخانههای اسباببازیسازی ساخته میشود، گامی در مسیر تحقق آرزوهای کودکانی است که امروز با بازیهایشان لبخند میزنند و فردا آیندهای روشن را میسازند.
صنعت اسباببازی، صنعتی سودآور در تجارت جهانی است که سالیانه بیش از 107.4 میلیارد دلار گردش مالی دارد. شرکت لگو LEGO، موفقترین و بزرگترین اسباب بازی فروشی جهان در سال 2021 بیش از هشت میلیارد دلار فروش داشته و در بیش از 130 کشور جهان فعالیت میکند. علاوه بر اشتغالزایی و درآمدزایی فراوان، اسباببازیها در ارتقای توانایی و مهارتهای شناختی در مقوله هوش، خلاقیت و نوآوری، آموزش و یادگیری، درونی کردن مقولات فرهنگی و ارزشی و ... در تمام گروههای سنی نقش مهمی ایفا میکنند. 

فکر میکنم کار کردن در این کارخانه با هر مکان دیگری تفاوت دارد، ارتباطتان با اسباب بازی است، ابزارهایی که قرار است دستهای نرم کودکان ایران با آن بازی کنند، پس باید با دقت و بیعیب ساخته شوند، چند دستگاه خاموش است و این یعنی چند کارگر، دیگر اینجا کار نمیکنند. کارگرها میگویند صاحبان بسیاری از کارخانهها و تولیدیهای اطراف کارشان را تعطیل کردهاند، کارخانه را فروختهاند و به خارج از کشور رفتهاند ولی خدا را شکر که اینجا هنوز برقرار است. عین یک بازی؛ هر بازیکنی تعداد محدودی جان دارد و میتواند استقامت کند و خود را در رقابتی سخت و ناعادلانه نگه دارد. جان بعضیها زود تمام میشود و بازی را ترک میکنند.
تکهها و قطعههای هر بازی شکل گرفته و در بستهبندیهای فاخر قرار داده شده و برای توزیع راهی سراسر کشور میشوند. کتابهای کمک آموزشی هم وجود دارد. اینجا پشت هر محصولی ایده و هدفی برای آموزش و یادگیری بهتر نهفته است؛ مکعبهای ریاضی چینه، توپ پارچهای احساسات، چوب خط، سرآشپز، نمیریه، معمای هوش، چرتکه بزرگ، مکعب رنگی کوچک، کیف کولهای، دومینو، چیدن مهرههای رنگی، گویها، تکههای مختلف پازل، کارتها و ... هر محصولی با دقت تولید و بستهبندی میشود. در این میان یک عکس آشنا نظرمان را جلب میکند، تصویر روی یکی از اسباببازیهای فکری عکس همان کودکی است که در اتاق کار آقای مهری دیدیم؛ تصویر متعلق به نوه ایشان است؛ کودکی که پدربزرگش آرزو دارد که او ادامه دهنده راهش باشد.
گروه تولیدی لبخند، محصولات مؤسسه آوای باران را میسازد. با محمد مسعود سلماسی، رئیس گروه تولیدی لبخند که از سال 64 وارد این حوزه کاری شده است به گفتوگو نشستیم و او از سختیهای تولید در ایران گفت.

ایکنا ـ شما در رشته علوم سیاسی تحصیل کردید، چطور شد که وارد کار تولید اسباببازی شدید؟
سال 64 که وارد بازار کار شدم هنوز دانشگاه نرفته بودم ولی علاقه زیادی به رشته علوم سیاسی داشتم. از همان ابتدا وارد صنعت پلاستیک شدم و توسط یکی از دوستانم به حوزه تولید اسباببازی ورود کردم. بعد از مدتی با دوستان دیگری آشنا شدم که آنها هم در صنعت اسباببازی فعال بودند و به همین ترتیب تولیدی «لبخند» را خریداری کردیم و تولید را ادامه دادیم و بعد از آن در رشته مورد علاقه خودم ادامه تحصیل دادم که ارتباطی با صنعت پلاستیک نداشت ولی علاقه شخصی بود.
ایکنا ـ چرا نام «لبخند» را به عنوان نام تجاری حفظ کردید؟
اسم قشنگی است و احساس خوبی را برای کودکان و خانوادههایشان ایجاد میکند که برایم ارزشمند است.
ایکنا ـ کتابخانه محل کار شما مملو از کتابهای مربوط به روانشناسی و رشد کودک است، مطالعه این کتابها چقدر در کار شما ضروری است و چه تأثیری بر تولیدات شما دارد؟
همانطور که علم در تمام زمینهها و صنایع تأثیر دارد، در این صنعت نیز قطعاً تأثیرگذار است. اینکه بدانیم از چه رنگی برای چه گروه سنی استفاده کنیم و کدام بازی مناسب کدام گروه سنی است و هر بازی چه کارکردی دارد و آن کارکرد چه تأثیری بر روحیه و فیزیک کودکان دارد و ... در نحوه تولید ما تأثیر میگذارد.
اینکه محصولات چه کیفیتی باید داشته باشند و تأثیر کیفیت محصول بر کودکان مخاطب ما نیز بسیار مهم است؛ بنابراین سعی میکنیم با علم به این موارد و اعمال آنها بر روند تولید، مشکلات را کمتر و کارکرد وسیله بازی را بالا ببریم.

ایکنا ـ علیرغم وجود تحریم، مشکلات مربوط به تأمین مواد اولیه، رقابت شدید با واردات و ... چطور کارتان را ادامه میدهید؟
تولید، روند پیچیدهای دارد و از ابتدا که بخواهیم به آن نگاه کنیم، بحث تحقیق و توسعه است. در کشور ما این بخش ضعیف است و شخصاً هم میگویم در این زمینه ضعیف هستیم. اگر بخواهیم الگوبرداری صرف داشته باشیم که به کپیبرداری تبدیل میشود. اگر میخواهیم از محصول خارجی کپی کنیم، باید با توجه به فرهنگ، بازار خودمان نحوه قیمتگذاری و نحوه تولید را به روز کنیم. این کار را تاجایی که میتوانیم خودمان انجام میدهیم اما اگر نتوانستیم، از سایر همکاران کمک میگیریم و تغییراتی را اعمال میکنیم تا محصول متناسب با فرهنگ و اقتصاد جامعه خودمان باشد.
سعی نداریم رقابت کنیم. چون وقتی بحث رقابت پیش میآید تولیدکننده مجبور میشود کیفیت کار را کاهش دهد. چون نمیخواهیم از کیفیت کار کم کنیم، چندان به فکر رقابت هم نیستیم. اگر قیمت نهایی محصول گران میشود، اولین سعی ما این است که از روشهای دیگر قیمت را کاهش دهیم نه اینکه کیفیت مواد اولیه را کم کنیم یا از مواد اولیه نامرغوب استفاده کنیم؛ بلکه در هزینههای جانبی سعی میکنیم صرفهجویی کنیم و سود نهایی را کاهش دهیم. سود نهایی ما از محصولاتمان بسیار کمتر از شرکتها و تولیدیهای دیگر است.
ایکنا ـ به نظرتان محصولات تولیدی شرکت شما، لبخند را بر چهره بچههای ایران آورده است؟
این را از بچههای ایران باید پرسید.
ایکنا ـ میزان فروش، میزان استقبال را نشان نمیدهد؟
تقریباً و همین ما را خوشحال میکند. البته با توجه به شرایطی که وجود دارد شاید فقط بتوانم واژه راضی بودن را به کار ببرم اما آنچه رخ میدهد ما را اقناع نمیکند؛ نه در بحث فروش و نه در بحث اقناع.
ایکنا ـ بزرگترین مانع شما برای رسیدن به اهدافتان به عنوان یک تولیدکننده چیست؟
موانعی دولتی و تلاطمهای بازار ارز که بر قیمت مواد اولیه تأثیر میگذارد. در خصوص موانع دولتی با انواع و اقسام موانع مواجه هستیم؛ از روزی که شما بخواهید فعالیت خود را به عنوان یک تولیدکننده شروع کنید، با موانع زیادی از جمله اخذ مجوز تأسیس، پروانه بهرهبرداری و ... مواجه میشوید. کاری با تسهیلات دولتی و وام و ... ندارم که گرفتن آنها روندی طولانی دارد؛ اما چرا وقتی یک تولیدکننده میخواهد با سرمایه شخصی شروع به کار کند، باید اینقدر طول بکشد و روندها کاری کند باشد؟ چند وقتی است که گفته میشود همه چیز آنلاین و برخط شده و میتوانید به راحتی مجوز بگیرید و ... اما برای دریافت یک پروانه بهرهبرداری بیش از یک سال زمان صرف میشود. در کنار همه این مشکلات، مسائل مربوط به دارایی، مالیات، تأمین اجتماعی و ... نیز وجود دارد که تولیدکنندهها را از کار خسته میکند به طوری که تولیدکننده واقعاً میخواهد کار را رها کند. چرا برای تولید باید این همه مانع و مشکل داشته باشم؟ بحث تولید، پرسنل، کارگری و ... مگر کم مشکل دارد که به دنبال رفع مشکلات ایجاد شده توسط دولت هم باشم؟
ایکنا ـ مشکلات صادرات کجاست؟
اسباببازی فروشی کشورهای مختلفی را دیدهام و محصولات ما اصلاً از نظر کیفیت هیچ چیزی از آنها کم ندارند. بستهبندی و متریال ما حتی با کیفیت بالاتری تولید شدهاند. در بحث صادرات مانع اولیه و اصلی که وجود دارد بحث تحریمهاست که موجب شده بسیاری از شرکتهای بزرگ و کوچک اکنون تمایل به انجام این کار نداشته باشند و یا نمیتوانند صادرات انجام دهند.
بحث دوم، بازاریابی محصولات است. رایزنهای فرهنگی ایران در کشورهای دیگر باید بازارهای مقصد را شناسایی و برای محصولات ایرانی بازاریابی کنند و به تولیدکنندگان خدمات ارائه دهند. تولیدکنندهها با توجه به محدودیتهای مالی و محدودیت آشنایی با فرهنگ و زبان کشور میزبان نمیتوانند برای شناخت بازار و بازاریابی هزینههای هنگفتی متقبل شوند. از سوی دیگر با توجه به نمایشگاههایی که در داخل و خارج از کشور برپا میشود میتوان این ارتباط را ایجاد کرد. این هزینهها برای دولتها چندان زیاد نیست اما برای تولیدکنندگان هزینه بالایی دارد و تولیدکنندگان چنین امکاناتی ندارند. در صورتی که تحریمی وجود نداشته باشد و این مشکلات حل شود قطعاً میتوانیم محصولاتمان را صادر کنیم و حتی از نظر قیمت با چین به رقابت بپردازیم.

بنابر گزارش ایکنا، اسباببازیها نقش بیبدیلی در شکلگیری هویت فرهنگی و اجتماعی کودکان ایفا میکنند. این ابزارهای بازی و سرگرمی، فراتر از جنبههای تفریحی، به عنوان ابزاری تربیتی عمل میکنند که میتوانند ارزشها، باورها و فرهنگ جامعه را به نسلهای آینده منتقل کنند. در کشوری چون ایران، که دارای میراث فرهنگی و تاریخی غنی و متنوعی است، طراحی و تولید اسباببازیهایی با محتوای فرهنگی ایرانی-اسلامی میتواند به تقویت هویت ملی و دینی کودکان کمک کند و آنها را از تأثیرات مخرب اسباببازیهای وارداتی که گاه حامل پیامهای بیگانه با فرهنگ جامعه هستند، مصون نگه دارد.
حمایت از تولیدکنندگان داخلی در این عرصه یک ضرورت راهبردی است. تولید اسباببازیهای فاخر و متناسب با فرهنگ ایرانی-اسلامی نه تنها میتواند به تقویت فرهنگ و هویت ملی کمک کند، بلکه بستری برای رشد اقتصادی و ایجاد اشتغال نیز فراهم میآورد. این حمایت میتواند شامل تخصیص تسهیلات مالی، کاهش موانع قانونی و فراهم کردن دسترسی به فناوریهای مدرن باشد. افزون بر این، همکاری میان تولیدکنندگان، طراحان خلاق و متخصصان حوزه تربیتی میتواند به تولید محصولاتی منجر شود که ضمن جذابیت بصری و کاربردی، پیامهای فرهنگی عمیقی را به کودکان منتقل کند.
در نهایت، ایجاد زیرساختهای لازم برای ترویج و عرضه این محصولات از طریق رسانههای جمعی، نمایشگاههای تخصصی و حضور در بازارهای بینالمللی، اهمیت بالایی دارد. اسباببازیهای ایرانی-اسلامی میتوانند نمادی از توانمندی فرهنگی و خلاقیت ایرانی باشند که نه تنها در داخل کشور بلکه در عرصه جهانی نیز بهعنوان سفیر فرهنگی ایران عمل کنند. حمایت همهجانبه از این صنعت میتواند گامی مؤثر در جهت تحقق چشمانداز فرهنگی و اقتصادی کشور باشد.
گزارش از زهرا ایرجی
عکس الهه علیرضالو
فیلم حامد عبدلی
انتهای پیام