یلدا؛ میراث کهن ایرانیان برای پیوند نسلها
امیرعلیحیدر امیری با تأکید بر پیشینه اساطیری، دینی و اجتماعی شب یلدا گفت: یلدا تنها یک آیین فصلی نیست، بلکه نمادی از پیروزی نور بر تاریکی، تقویت بنیان خانواده و پیوند نسل امروز با میراث معنوی نیاکان است؛ آیینی که میتواند نقش مهمی در بازسازی هویت فرهنگی جامعه ایفا کند.
امیرعلیحیدر امیری، کارشناس فرهنگی لرستان در گفتوگو با خبرنگار ایکنا از لرستان، با اشاره به پیشینه کهن شب یلدا اظهار کرد: شب یلدا یا شب چله بهعنوان بلندترین شب سال، قدمتی طولانی در تاریخ و فرهنگ ایرانیان دارد و از دیرباز واجد جنبههای اساطیری، دینی و آیینی بوده است.
وی افزود: در ایران باستان دو چله وجود داشت؛ چله تابستان که اول تیرماه آغاز میشد و چله زمستان که از اول دیماه شروع میشد. از نگاه ایرانیان، شب یلدا شبی مقدس بود که در آن از خداوند روشنایی، برکت و زمستانی خوش طلب میکردند و با روشنکردن آتش نمادین به مقابله با اهریمن و تاریکی میپرداختند.
این مدرس دانشگاه درباره خوراکیهای ویژه شب یلدا، گفت: مصرف میوههای تازه و خشک، بهویژه انار، ریشهای تاریخی دارد. انار به دلیل دانههای فراوان و رنگ سرخش نماد خورشید، شادی، انرژی، باروری و برکت بوده است. علاوه بر انار، خوراکیهایی مانند تخمه، هندوانه، گندم برشته، شاهدانه و دانههای کوهستانی نیز استفاده میشد که اغلب انرژیبخش و پرتعداد بودند.
امیری ادامه داد: در برخی مناطق غذاهای شیرین و مقوی و حتی غذاهای گوشتی، بیشتر بهصورت کبابی، در این شب طبخ میشد که هم گرمابخش بود و هم با روحیه جشن و شادی سازگاری داشت.
وی در بخش دیگری از سخنانش به آیینهای فرهنگی یلدا اشاره کرد و گفت: شاهنامهخوانی، فال حافظ، قصهگویی، نقل ضربالمثلها و روایتهای اساطیری از رسوم رایج این شب بوده است. پس از ورود اسلام نیز در برخی مناطق قرائت آیات قرآن و نهجالبلاغه به این آیینها افزوده شد. همچنین ریشسفیدان و بزرگان خانواده با بیان جملات پندآموز و امیدبخش مانند «دلتان قوی دنیا»، «عمرتان صد شب یلدا» یا «یاد تو همیشه با ماست» تلاش میکردند روحیه امید، صبر و همدلی را در جمع خانواده زنده نگه دارند.
وی با تأکید بر ظرفیت هویتی و فرهنگی این شب افزود: بخشی از ماندگاری یلدا در فرهنگ ایرانی به دلیل پیوند عمیق آن با هویت جمعی و حافظه تاریخی مردم است. حضور در کنار بزرگترها، شنیدن حکمتها و تجربههای آنان و یادآوری ریشههای مشترک، نوعی انسجام و همدلی میان نسلها ایجاد میکند. به همین دلیل، این شب تنها یک مراسم سنتی نیست، بلکه فرصتی برای تقویت ارزشهایی مانند مهربانی، امید، نجابت و پاسداشت خانواده است.
این کارشناس فرهنگی با تأکید بر جنبههای اجتماعی یلدا گفت: شب یلدا نماد صلهرحم، رفتوآمد، ابراز محبت، حلوفصل مسائل خانوادگی و تقویت بنیان خانواده است. در دوره کنونی این شب میتواند یکی از روشهای مؤثر برای کاهش فاصله نسل جوان از فضای مجازی و بازگشت آنان به جمع خانواده باشد.
وی در بخش دیگری از سخنانش تصریح کرد: احیای آیینهای اصیل چون یلدا میتواند در کاهش آسیبهای اجتماعی نیز نقشآفرین باشد. دورهمیهای سالم، نشاطآور و سنتی، زمینه گفتوگو و نزدیکی اعضای خانواده را فراهم میکند و به افزایش نشاط اجتماعی کمک میکند. بازگشت به این سنتها جوانان را به ریشههای فرهنگی نزدیکتر کرده و آنان را در برابر تهاجم فرهنگی بیگانه هویتمندتر میسازد.
امیری با اشاره به ضرورت حفظ میراث فرهنگی افزود: ترویج غذاهای سنتی، دورهمیهای خانوادگی و توجه به فرهنگ گفتوگو میتواند به تقویت معنویت در خانواده و جامعه کمک کند و پیوند نسل جدید با سنتهای پندآموز ایرانی را حفظ کند.
وی در پایان گفت: شب یلدا همچنان فرصتی برای با هم بودن، شنیدن، گفتن، خندیدن و شریک شدن در غم و شادی یکدیگر است؛ شبی که یادآور این حقیقت است که در تاریکترین لحظات نیز، نور همدلی و ایمان میتواند راهگشا باشد.
انتهای پیام
