روایت جنگ از دل زندگی روزمره در «به وقت سحر»

اصغر گروسی، کارگردان و نویسنده نمایش «به وقت سحر» در گفت‌وگو با ایکنا با بیان اینکه این اثر نمایشی با محوریت جنگ تحمیلی 12 روزه و با تمرکز بر زندگی عادی مردم شکل گرفته است، اظهار کرد: نمایش «به وقت سحر» روایتی از مقاومت و زیست روزمره انسان‌هایی است که ناگهان با بحران جنگ مواجه می‌شوند، بی‌آنکه از قهرمان‌پردازی‌های اغراق‌آمیز یا شعارزدگی رایج در این گونه آثار استفاده شود.

وی با اشاره به اینکه ایده اصلی نمایش از مشاهدات شخصی‌اش در جریان جنگ دوازده‌ روزه و مقاومت مردم تهران شکل گرفته است، افزود: آنچه بیش از همه برایم اهمیت داشت، واکنش مردم عادی به شرایط جنگی بود؛ مردمی که با وجود فشارهای روانی و ناامنی، تلاش کردند زندگی خود را ادامه دهند. در همین مسیر، روایت زندگی زوجی که در آستانه برگزاری مراسم ازدواج با آغاز جنگ روبه‌رو می‌شوند، به‌عنوان دستمایه اصلی داستان انتخاب شد.

گروسی ادامه داد: در پرداختن به موضوع جنگ دوازده‌ روزه تلاش کردم به جای رویکردهای تبلیغاتی کوتاه‌مدت، بر روایت‌های انسانی و ماندگار تمرکز کنم؛ روایت‌هایی که از دل واقعیت بیرون می‌آیند و می‌توانند سال‌ها بعد نیز برای مخاطب تأثیرگذار باشند. به اعتقاد من، آنچه در حافظه فرهنگی جامعه باقی می‌ماند، همین داستان‌های خرد و ملموس است، نه صرفاً آثار تهییجی که کارکردشان محدود به مقطع زمانی جنگ است.

این کارگردان تئاتر با تأکید بر ظرفیت بالای هنر نمایش برای بازنمایی تجربه‌های زیسته جنگ تصریح کرد: جنگ دوازده‌روزه آن‌قدر روایت‌های متنوع و انسانی در دل خود دارد که تئاتر می‌تواند بخش مهمی از آن را پوشش دهد. یکی از دغدغه‌های جدی من در این اثر، توجه به کودکان و نوجوانان بود؛ گروهی که بیشترین آسیب روانی را در چنین بحران‌هایی متحمل می‌شوند، اما معمولاً در تولیدات فرهنگی کمتر به آن‌ها پرداخته شده است.

وی بیان کرد: در «به وقت سحر» تلاش شده است اثری تولید شود که طیف سنی گسترده‌ای از مخاطبان، از نوجوانان تا بزرگسالان را دربر بگیرد. استفاده از عروسک در کنار بازیگران زنده نیز با همین هدف انجام شده تا امکان ارتباط بهتر کودکان و نوجوانان با روایت فراهم شود و نمایش صرفاً محدود به مخاطب بزرگسال نباشد

گروسی با تأکید بر ضرورت پرهیز از کلیشه‌های رایج در روایت جنگ گفت: تجربه مستقیم جامعه با جنگ دوازده‌ روزه باعث شده است مخاطب امروز با حساسیت بیشتری به آثار هنری این حوزه نگاه کند و کوچک‌ترین اغراق یا شعارزدگی را پس بزند. از همین رو در این نمایش تلاش شده است روایت‌ها بر پایه واقعیت‌های ملموس زندگی مردم شکل بگیرد و شخصیت‌ها شبیه همان آدم‌هایی باشند که هر روز در کنار ما زندگی می‌کنند.

این کارگردان تئاتر با اشاره به نقش هنر در مواجهه با بحران‌های اجتماعی بیان کرد: رسانه‌های جمعی در زمان وقوع بحران، وظیفه اطلاع‌رسانی و آرام‌سازی فضا را بر عهده دارند، اما هنر می‌تواند فراتر از آن عمل کند و با بهره‌گیری از تخیل، به لایه‌های عمیق‌تری از تجربه انسانی نفوذ کند. نمایش «به وقت سحر» نیز تلاشی در همین مسیر است تا بدون بزرگ‌نمایی یا سیاه‌نمایی، تصویری صادقانه از زیست مردم در شرایط بحرانی ارائه دهد.

این نویسنده و کارگردان تئاتر افزود: پرداختن به آثار مرتبط با جنگ دوازده‌روزه نباید صرفاً به مقطع زمانی کوتاه پس از وقوع آن محدود شود، بلکه لازم است با برنامه‌ریزی بلندمدت، زمینه تولید آثار نمایشی متنوع برای گروه‌های سنی مختلف فراهم شود. به اعتقاد او، تئاتر می‌تواند در کنار سایر گونه‌های هنری، نقش مؤثری در بازخوانی این تجربه جمعی و انتقال آن به نسل‌های آینده ایفا کند.

گروسی با اشاره به دشواری‌های تولید آثار نمایشی با موضوعات اجتماعی و جنگی گفت: در شرایط اقتصادی امروز، تولید تئاتر بدون حمایت نهادهای فرهنگی عملاً امکان‌پذیر نیست. با این حال، این حمایت نباید به شکل سفارش‌های محدودکننده و تحمیلی باشد، بلکه نهادهای فرهنگی باید در جایگاه حامی و همراه هنرمند قرار گیرند تا امکان خلق اثر هنری مستقل و اثرگذار فراهم شود.

نمایش «به وقت سحر» به نویسندگی و کارگردانی اصغر گروسی از ۱۵ دی‌ماه تا ۳ بهمن‌ماه هر روز ساعت ۱۸:۳۰ در تماشاخانه مهر حوزه هنری روی صحنه می‌رود. این نمایش با موضوع جنگ تحمیلی دوازده‌ روزه، داستان زوجی به نام‌های مهدی و سحر را روایت می‌کند که در آستانه آغاز زندگی مشترک با رخدادی ناگوار روبه‌رو می‌شوند.

در این اثر نمایشی، مهدی دِلال و سحر اقبال به ایفای نقش پرداخته‌اند و سایر عوامل شامل ساخت عروسک توسط سحر اقبال، عروسک‌گردانی مهدی دِلال و سحر اقبال، طراحی صحنه و لباس سارا خیری، طراحی گرافیک اصغر گروسی، دستیار کارگردان شمیم عارفان، منشی صحنه شیرین بذرافکن، مدیر صحنه ابوالفضل فیجان‌پودنک، انتخاب موسیقی آراز گروسی و عوامل فنی زهرا عبیات هستند. علاقه‌مندان می‌توانند بلیت این نمایش را از طریق سایت تیوال تهیه کنند.