وجوب محبت پیامبر(ص) حداقل مفاد حدیث ثقلین است

پیامبر اکرم حضرت محمد مصطفی(ص)، به‌عنوان آخرین فرستاده الهی، شخصیتی جامع‌الاطراف است که ابعاد وجودی ایشان از جنبه‌های گوناگون اخلاقی، اجتماعی، عرفانی، معرفتی و رسالتی، همواره مورد توجه اندیشمندان، متفکران و صاحبان خرد در طول تاریخ بوده است. شناخت جایگاه ممتاز و بی‌بدیل این رسول الهی، نه‌تنها برای پیروان دین اسلام، بلکه برای هر انسانی که در جست‌وجوی الگو‌های راستین انسانی و الهی است، امری ضروری به‌شمار می‌رود.

خبرنگار ایکنا از قم در گفت‌و‌گو با حجت‌الاسلام والمسلمین اصغر تقی‌نسب، مدرس تفسیر مؤسسه آموزش عالی ائمه اطهار(ع) به تبیین نقش حضرت محمد(ص) در تکمیل اخلاق پرداخته است که مشروح این گفت‌و‌گو را در ادامه می‌خوانیم:

ایکنا- مهمترین هدف بعثت پیامبر(ص) چیست؟

مسائل اخلاقی از مهم‌ترین احکام اسلام است، به‌گونه‌ای که پیامبر اکرم(ص) هدف بعثت خود را اتمام مکارم اخلاقی دانسته و فرمودند: «إِنَّمَا بُعِثْتُ‏ لِأُتَمِّمَ‏ مَکارِمَ‏ الْأَخْلَاقِ»؛ علت اینکه حضرت فرمودند من مبعوث شدم تا مکارم اخلاقی را به اتمام برسانم به چند دلیل می‌تواند باشد:

نخست: پیامبران پیشین، پایه‌های امور اخلاقی را گذاشته بودند و پیامبر اسلام(ص) باید آن را تکمیل می‌کرد.

دوم: انسان فطرتاً از عدالت و کمک به نیازمندان و بیماران لذت می‌برد و از ظلم متنفر است، بنابراین پایه‌های اخلاق در درون فطرت انسان‌هاست و پیامبر(ص) آن‌ها را تکمیل می‌کند. پس یکی از مهم‌ترین احکام اسلام و وظایف پیامبر(ص) برنامه‌های اخلاقی است.

ایکنا- مهمترین وصیت پیامبر(ص) به انسان امروز چیست؟

خطوط مهمی در حدیث ثقلین که مهمترین وصیت پیامبر(ص) به مسلمانان است، ترسیم شده است که مورد اشاره عالمان شیعه قرار گرفته است.

۱. قرآن و اهل بیت(ع) همیشه همراه یکدیگر و جدایی‌ناپذیرند و آن‎ها که طالب حقایق قرآن‌اند باید به اهل بیت(ع) رجوع کنند.

۲. همان‌گونه که پیروی از قرآن بدون هیچ‌گونه قید و شرط بر همه مسلمانان واجب است، پیروی از اهل بیت(ع) نیز بدون قید و شرط واجب است.

۳. اهل بیت(ع) معصوم هستند زیرا جدایی‌ناپذیر بودن آن‎ها از قرآن از یک‌سو و لزوم پیروی بدون قید و شرط از آنان از سوی دیگر، دلیل روشنی بر معصوم بودن آن‎ها از خطا، اشتباه و گناه است.

۴. پیامبر اسلام(ص) در این حدیث شریف فرمود: «این دو همیشه با هم هستند تا در کنار حوض کوثر نزد من آیند، این به‌خوبی نشان می‌دهد که در تمام طول تاریخ اسلام، فردی از اهل بیت(ع) به‌عنوان پیشوای معصوم وجود دارد و همان‌گونه که قرآن همیشه چراغ هدایت است، آن‎ها نیز همیشه چراغ هدایت ‎هستند.

۵. از این حدیث شریف استفاده می‌شود که جدا شدن یا پیشی گرفتن از اهل بیت(ع) پایه گمراهی است و هیچ انتخابی را نباید بر انتخاب آن‎ها مقدم داشت.

۶. اختصاص این مقام به اهل‌ بیت(ع)، حکایت از اعلمیت و افضلیت ایشان و شایستگی انحصاری آنان برای احراز مقام خلافت پیامبر اکرم(ص) دارد؛ در عین حال وجوب محبت ایشان، حداقل مفاد این حدیث است.

ایکنا- دلایل برتری پیامبر(ص) نسبت به سایر پیامبران چیست؟

خاتمیت پیامبر(ص) نخستین دلیل است، زیرا یکی از دلایل مهمی که می‌تواند برتری پیامبر اسلام(ص) را بر دیگر پیامبران ثابت کند، خاتمیت است. بر اثبات خاتمیت دین اسلام ادله زیادی ذکر شده است؛ مثل آیه 40 سوره مبارکه «احزاب»: «مَا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلَكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ...؛ محمد، پدر هیچ یک از مردان شما نیست، فرستاده خدا و خاتم پیامبران است.»

با توجه به اینکه اسلام دین خاتم بوده و جامع همه نیاز‌های بشریت برای هدایت است، آورنده این دین به علت دارابودن برترین و جامع‌ترین برنامه هدایت الهی بر فرستندگان دیگر برتری دارد.

جاودانه بودن معجزه پیامبر اکرم(ص) از دیگر دلایل است، زیرا می‌دانیم معجزه‌هایی که پیامبران دیگر داشته‌اند، جاودان نیست و صرفاً قابل نقل است، شفای بیماران یا تبدیل عصا به اژد‌ها معجزه‌ای است که اعجازش تنها در آن لحظه و مخصوص به آن شرایط خاص است، اما قرآن کریم، معجزه پیامبر(ص) جاودانگی دارد.

هیمنه قرآن بر کتب انبیای پیشین نیز یکی دیگر از دلایل است که دلیل بر این مطلب آیه شریفه: «وَأَنْزَلْنَا إِلَیْکَ الْکِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَیْنَ یَدَیْهِ مِنَ الْکِتَابِ وَمُهَیْمِنًا عَلَیْهِ؛ و ما این کتاب (قرآن) را به درستی و راستی به‌سوی تو نازل کردیم، در حالی‌که تصدیق‌کننده کتب پیش از خود و نگهبان و گواه بر حقانیت همه آنان است.» (سوره مبارکه مائده/ آیه ۴۸)

پیامبر اسلام(ص) نخستین مسلمان بود. «وَبِذَٰلِکَ أُمِرْتُ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِینَ؛ نخستین کسی هستم که در این آیین تسلیم فرمان‌ها و احکام او هستیم.» (سوره مبارکه انعام/ آیه ۱۶۳)؛ طبیعتاً مقصود از اول آیه شریفه خاتمیت رتبی است، در غیر این صورت، به لحاظ زمانی حضرت نوح(ع) و حضرت ابراهیم(ع) بر پیامبر اسلام(ص) مقدم است، اما به لحاظ خاتمیت رتبی اولین و برترین مسلمان، پیامبر اسلام(ص) است.