ظرفیتهای اربعین برای تحقق امت اسلامی و تمدن نوین بررسی شد
در نشست تخصصی «تمدن اربعینی: راهبردها و راهبریها»، ظرفیتهای راهپیمایی اربعین برای تحقق «امتسازی» و ایجاد «تمدن نوین اسلامی» بررسی و مبانی اجرایی کلانپروژه «اربعین تمدنی» تشریح شد.
به گزارش خبرنگار ایکنا، نشست «تمدن اربعینی: راهبردها و راهبریها» امروز یکشنبه ۲۸ دی ماه با حضور چهرههایی چون حجتالاسلام سید عبدالفتاح نواب، نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت؛ سردار سرلشکر سیدیحیی رحیمصفوی، دستیار و مشاور عالی فرمانده کل قوا؛ علیرضا رشیدیان، رئیس سازمان حج و زیارت و ۳۰ نفر از اساتید و رؤسای پژوهشگاهها، به همت کمیته فرهنگی اربعین در سازمان حج و زیارت برگزار شد.
در ابتدای این نشست، علی شمشیری، دبیر نشست و مسئول کلانپروژه «اربعین تمدنی»، اهداف این طرح را تشریح کرد. در ادامه، حجتالاسلام عبدالفتاح نواب با اشاره به شکست تاریخی دشمنان در محو پیام عاشورا گفت: تمدنهای امروزی، حتی آنهایی که بر تمدن غرب چیره شدهاند، در نگاهی عمیق ریشه در همان نگاه ابوجهلی و فرعونی گذشته دارند.
وی افزود: ظرفیتهای تمدنی اربعین بسیار ارزشمند است و اخلاص و اصلاح در آن موج میزند. همچنین، کرامت انسانی در حرکت امام حسین(ع) و اربعین متبلور است. برای نمونه، فردی در هنگام نماز از مقابل امام حسین(ع) عبور کرد و یکی از یاران امام بر او نهیب زد. پس از نماز، امام به آن یار فرمود: «چرا به او نهیب زدی؟ آیا گمان میکنی با رد شدن از مقابل من، میان من و خدا فاصله انداخت؟ خدا نزدیکترین وجود به نمازگزار است.» این رفتار، نمونهای از فرهنگ حسینی است.
علیرضا رشیدیان، رئیس سازمان حج و زیارت نیز با اشاره به تلاش دستگاه اموی برای خالی کردن دین خاتم از محتوا و حفظ ظاهری از اسلام و تبدیل آن به سلطنت گفت: این تلاش با قیام امام حسین(ع) ناکام ماند. قیام امام دو چهره داشت: چهره «خون» که در روز عاشورا با شهادت امام و یارانش شکل گرفت، و چهره «پیام» که با حرکت امام سجاد(ع) و حضرت زینب(س) به کمال رسید و تداوم یافت.
وی ادامه داد: ماندگاری پیام عاشورا همواره دو وجه «شور» و «شعور» را همراه دارد. «شور» انگیزهای احساسی و قدرتمند است که در دل مؤمنان برانگیخته میشود و آنان را به هیجان میآورد، و «شعور» پیام آزادگی و کرامتخواهی است. اینکه امام حسین(ع) برای آزادی و کرامت انسانها قیام کردند و برآوردن نیازهای مردم را توفیقی الهی دانستند، حرکتی را بنیان نهاد که تا امروز برای بشریت پیامآور است.
رشیدیان با تأکید بر اینکه اربعین بزرگترین گردهمایی انسانی در جهان است، گفت: در این رویداد، بیش از ۲۰ میلیون نفر در یک زمان و مکان مشخص ـ کربلای معلی ـ گرد هم میآیند. این ظرفیت بینظیر، در راستای تداوم راه امام حسین(ع) و حضرت زینب(س) شکل گرفته است. حضور گسترده افراد، حتی فراتر از شیعیان و شامل شرکتکنندگانی از اهل کتاب، این گردهمایی را به پدیدهای منحصربهفرد تبدیل کرده است.
وی افزود: اربعین الگویی نوین از زندگی انسانی مبتنی بر محبت، سادگی و دوری از تشریفات ارائه میدهد. در این ایام، همه بیآلایش و فارغ از تجملات در کنار یکدیگر زندگی میکنند و روابطی برادرانه و سرشار از مهر را تجربه میکنند. دنیای امروز تشنه محبت، معنویت و زندگی انسانی است. پیام امام حسین(ع) برای جهان امروز، پیام محبت، دوستی، تفاهم و همدلی است.
در ادامه این نشست، جمعی از اساتید به بررسی ابعاد تمدنی راهپیمایی اربعین و چگونگی تحقق تمدن نوین اسلامی در آن پرداختند. سپس حجتالاسلام سعیدرضا عاملی، استاد دانشگاه تهران، شش عنصر کلیدی پدیده تمدنی و نحوه تجلی آن در مراسم اربعین را تشریح کرد.
وی در توضیح نخستین عنصر گفت: در یک امر تمدنی، عنصر «والایی» جایگاه ویژهای دارد. تمدنها از برجستگی و تجلی فشردهای از ارزشها برخوردارند. اگر تمدن را دارای بروزی مادی و معنوی بدانیم، در بروز مادی آن از بناهای عظیم با پیچیدگیهای معماری و خلاقیتهای بزرگ سخن میگوییم؛ یا از شخصیتهایی مانند بوعلیسینا، مولانا و خوارزمی یاد میکنیم که با آفرینش پیچیدگیهای علمی و فرهنگی، بنیانگذاران تحولات تمدنی شدند. خوارزمی با مطرح کردن مفهوم الگوریتم، پایهگذار تمدن هوشمند امروزی بود. این بزرگان، نماد والایی در تمدن اسلامی هستند.
عاملی «عشقورزی تمدنی» را به عنوان یکی دیگر از محورهای مهم برشمرد و افزود: اربعین یک عشقورزی تمدنی است. عشق عمیقترین عنصر وجود آدمی است که بدون معشوم، پایداری ندارد. اربعینیها بدون امام حسین(ع) قوام نمییابند و استحکامشان با اباعبدالله(ع) است. عصاره عترت در اربعین گرد آمده و نباید آن را صرفاً یک آیین دینی دید؛ اربعین جریانی تمدنی است که از چهلم امام حسین(ع) آغاز شده و با فراز و نشیبهایی همراه بوده، اما باشکوهترین ظهور آن در عصر ما تحقق یافته است. در هیچ دورهای از تاریخ اربعین، شاهد حضور ۶۰ ملیت با زبانهای گوناگون و دل و آرمانی مشترک در یک مکان نبودهایم. اربعین بر پایه عشقورزی، پدیدهای آفریده که هم حسرت گذشتهها را نمایان میسازد و هم غبطه آینده را؛ حسرتِ «ای کاش با حسین(ع) بودیم» و غبطهای که پیوسته در جان اربعینیها زنده است.
باید چتبات هوشمند اربعین داشته باشیم
در ادامه این نشست، علیرضا توکلی، استاد دانشگاه و فارغالتحصیل دکتری هوش مصنوعی از دانشگاه صنعتی استکهلم، با موضوع «کاربرد هوش مصنوعی در مدیریت حاکمیتی اربعین و کلاندادهها» به سخنرانی پرداخت.
وی تأکید کرد: باید یک «چتبات» هوشمند اختصاصی برای اربعین طراحی کنیم تا ظرفیتهای موجود به خدمات مؤثر تبدیل شوند و شکاف بین خدمات و نیازهای زائران از طریق هوش مصنوعی رفع گردد. متأسفانه هنوز شبکه نخبگانی منسجمی در حوزه اربعین شکل نگرفته است. ایجاد یک «ایجنت» هوشمند راهنمای سفر و پاسخگو به پرسشهای زائران، همراه با طراحی بانک اطلاعاتی و سامانه تریاژ مجازی ویژه اربعین، از جمله اقدامات ضروری در این زمینه است.
سپس کبری خزعلی، عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا(س)، در سخنان خود بیان کرد: حقیقت اربعین، گرامیداشت ارزشها و حفظ تمدن در قالب فرهنگ است. دلیل استمرار و تداوم اربعین این است که هرگاه امری تداوم یابد، به فرهنگ و سپس به تمدن تبدیل میشود. بنابراین، در اربعین شاهد تداوم و حفظ داشتههای فرهنگی و تمدنی هستیم.
وی تصریح کرد: در اربعینی که حضرت زینب(س) بنیان نهاد، استمرار عزاداری و تبیین حرکت عاشورا تحقق یافت. عملکرد حضرت زینب(س) برنامه پایکوبی یزید را مختل کرد و امروز نیز میبینیم که مردم ما برنامه پایکوبی ترامپ را خنثی کردند که همگی از آثار فرهنگ عاشورا نشئت میگیرد.
جریان مقاومت در اربعین کم رنگ است
خزعلی با نقد عملکردهای اربعین سال گذشته افزود: با وجود مباحث مهم تمدنی مطرحشده مانند بزرگداشت شهدا، گسترش همدلی، تبیین عزت و ذلت براساس فرهنگ حسینی و...، حضور جریان مقاومت در اربعین همچنان کمرنگ بود. اربعین گذشته در سختترین شرایط برگزار شد، چراکه سیدالشهدا را از دست دادیم، اما آثار مورد انتظار در این زمینه محسوس نبود. همچنین شاهد اسراف و تبذیر گستردهای بودیم، در حالی که مردم غزه از گرسنگی شهدا میدادند؛ چرا صندوقهایی برای حمایت از غزه در اربعین برپا نشد؟
وی تخریب محیطزیست و بیتوجهی به نظافت را در تعارض با تمدن اربعینی دانست و تأکید کرد: مباحث علمی و ارتباطات بینالمللی نیز در اربعین ضعیف بود. به پاسداشت ارزشها و شعائر، استمرار، تبیینگری و تثبیت هویت در اربعین نیازمندیم.
علیاکبر پورجمشیدیان، معاون امنیتی و انتظامی وزارت کشور و رئیس ستاد مرکزی اربعین، با اشاره به فعال بودن کمیته فرهنگی اربعین در این ستاد، گفت: پیشنهاداتی مانند ثبت شخصیت حقوقی اربعین، موضوعی جدید است که میتوان آن را در دستورکار قرار داد. علاوه بر پروژههای کلان مرتبط با ظرفیتهای نرم و تمدنساز اربعین، در حوزه زیرساختهای سختافزاری نیز ظرفیتهای کشفنشدهای وجود دارد که باید شناسایی شوند.
سردار سرلشکر سیدیحیی رحیمصفوی، دستیار و مشاور عالی فرمانده کل قوا، با اشاره به اقدامات انجامشده در راستای تمدنسازی اربعین، تأکید کرد: مباحث و پیشنهادات مطرحشده در این نشست، جمعبندی و اجرایی خواهد شد.
در بخش پایانی مراسم، حجتالاسلام حمید احمدی به عنوان رئیس پژوهشگاه علوم و معارف شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی و علیاکبر پورجمشیدیان به عنوان جانشین رئیس کمیته سیاستگذاری این پژوهشگاه، احکام خود را دریافت کردند. همچنین از مجله «اربعین و تمدن نوین اسلامی» رونمایی شد.
انتهای پیام
