ناترازی انرژی و بحران آب با درمان مقطعی حل نمیشود
رئیس سابق پژوهشگاه مواد و انرژی گفت: گرهگشایی از کلاف سردرگم ناترازی انرژی و تنشهای مزمن آبی، فراتر از اقدامات دستوری و تجویز مسکنهای مقطعی، نیازمند یک جراحی عمیق در پارادایم حکمرانی و بازتعریف نسبت صنعت با ظرفیتهای فناورانه است.
به گزارش ایکنا از البرز، حمید امیدوار، عضو هیئت علمی و رئیس سابق پژوهشگاه مواد و انرژی، روز سهشنبه، هفتم بهمن ماه در آئین تکریم و معارفه ریاست پژوهشگاه مواد و انرژی که با حضور مقامات کشوری و استانی در این پژوهشگاه برگزار شد، اظهارکرد: مأموریت امروز مراکز تحقیقاتی و پژوهشگاهها نباید به تولید مقالات صرف محدود شود؛ بلکه انتظار میرود در مقطع کنونی که کشور با بحرانهای سهگانه آب، انرژی و معیشت دستوپنجه نرم میکند، دانشمندان ما در کسوت حلکنندگان مسئله ظاهر شوند.
وی چرخش نخبگانی را لازمه پویایی نهادهای علمی دانست و افزود: مدیریت یک فرآیند ایستا نیست، بلکه جریانی است که باید با ایدههای نو و نگرشهای تحولآفرین بازسازی شود. هر مدیری در یک بازه چهارساله، تمام پتانسیل و ظرفیتهای فکری خود را به منصه ظهور میرساند و پس از آن، ورود نگاهی متفاوت میتواند خلأهای نادیده گرفته شده را شناسایی و مسیرهای نرفته را هموار سازد.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه مواد و انرژی در ادامه به واکاوی عمیق بحران آب پرداخت و با مقایسه تطبیقی وضعیت ایران با کشورهای همسایه تصریح کرد: امروز تولید آب شیرین در مقیاس صنعتی، یک ضرورت حیاتی است. برای نمونه، عربستان روزانه بالغ بر ۱۰ میلیون مترمکعب آب دریا را شیرین میکند، اما ما در ایران علیرغم داشتن دانش فنی، در نقطه کلیدی این صنعت یعنی تکنولوژی غشا با چالش جدی روبهرو هستیم.
امیدوار، غشا را گلوگاه قطعی فناوری شیرینسازی در کشور توصیف کرد و گفت: اگر بخواهیم سقف تولید آب شیرین را متناسب با نیازهای اقلیمی افزایش دهیم، باید تولید غشاهای پیشرفته را به عنوان یک ابرپروژه ملی تعریف کنیم. پژوهشگاه مواد و انرژی این توانمندی را دارد که با تکیه بر تخصصهای مواد و شیمی، کشور را از واردات این محصول راهبردی بینیاز کند.
این مسئول همچنین با تاکید بر اجرای دقیق قانون جهش تولید دانشبنیان، خاطرنشان کرد: ما نباید اجازه دهیم صنایع سنگین، منابع آب زیرزمینی را ببلعند. با استفاده از اهرمهای قانونی و مشوقهای مالیاتی، باید تمامی واحدهای صنعتی ملزم به پیادهسازی سیستمهای بازیافت و بازچرخانی پساب شوند. وابستگی صنعت به آب شرب باید به صفر برسد تا حقآبههای زیستمحیطی و معیشتی مردم حفظ شود.
وی در ادامه با انتقاد از سیاستهای فعلی در حوزه گاز اظهار کرد: پارادایم فعلی حکمرانی ما در حوزه انرژی دچار نقصان جدی است. ما گاز را با قیمتی بسیار ناچیز و یارانهای در اختیار صنایعی نظیر فولاد و پتروشیمی قرار میدهیم، اما خروجی کار چیست؟ این واحدها محصول خود را با نرخ جهانی صادر میکنند و ارز حاصله را با بالاترین نرخ ممکن در بازار داخلی به فروش میرسانند.
امیدوار این نابرابری را یکی از ریشههای اصلی کسری بودجه مزمن دولت و به تبع آن تورم و کاهش قدرت خرید مردم دانست و افزود: در حالی که تمام فشارها بر بخش خانگی است تا در مصرف گاز صرفهجویی کنند، باید بدانیم که مصرف کل بخش خانگی تنها ۲۵ درصد است. ۷۵ درصد دیگر در بخشهایی مصرف میشود که بهرهوری پایینی دارند. برای اصلاح اقتصاد، باید بجای بازخواست مردم، یقه صنایع پرمصرف و کمبازده را گرفت و آنها را به اصلاح فرآیندهای فناورانه ملزم کرد. وزارت علوم و مراکز علمی باید پیشقراول این مطالبهگری باشند.
امیدوار در پایان با اشاره به فرسودگی و کاهش توان تولید مخازن نفتی کشور، بر لزوم استفاده از تکنولوژیهای صیانتافزا تاکید کرد و گفت: چاههای نفت ما اصطلاحاً دچار خستگی شدهاند و جوانسازی آنها تنها با تزریق دانش روز میسر است. بهرهگیری از فناوریهای افزایش برداشت (EOR) و سیستمهای پیشرفته بازیافت انرژی، راهکارهایی هستند که میتوانند ثروت ملی را حفظ کنند. ما نیازمند یک انقلاب در حوزه فناوریهای تحولساز هستیم تا بتوانیم در دنیای رقابتی امروز، جایگاه خود را در عرصه بینالمللی انرژی تثبیت کنیم. حل بحرانهای جاری نه با مسکنهای مقطعی، بلکه با تغییر پایدار در تفکر مدیریتی و اعتماد به تخصص پژوهشگران داخلی ممکن خواهد بود.
انتهای پیام
