احیای تفکر ظلمستیزی؛ مهمترین رویکرد امام خمینی(ره) در اندیشه توحیدی
عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا تاکید کرد: احیاء تفکر ظلمستیزی، یکی از مهمترین رویکردهای امام در اندیشه توحیدی است.
امام خمینی(ره)، رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران، از برجستهترین عالمان متعهد و احیاگران اندیشه دینی در دوران معاصر به شمار میرود؛ شخصیتی که هم در عرصه نظر و هم در میدان عمل، پرچم مبارزه با ظلم و تلاش برای تحقق عدالت را برافراشت. ایشان با درک ضرورت احیای تفکر دینی، ابتدا به واکاوی ریشههای انحراف از عدالت و علل شکلگیری ظلم در جوامع اسلامی پرداخت و سپس با تکیه بر مبانی عقلانی و توحیدی، مبارزه با نظامهای استبدادی و طاغوتی را در دستور کار خود قرار داد. در همین راستا، خبرنگار ایکنا از همدان برای بررسی ابعاد دیدگاه امام خمینی(ره) درباره مفهوم ظلم و ظلمستیزی با وحید پاشایی، عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلیسینا، گفتوگویی انجام داده است که مشروح آن را در زیر میخوانيم:
ایکنا _ مبنای نظری امام خمینی(ره) در تبیین مفهوم ظلم و نسبت آن با توحید چیست و این مبنا چه تأثیری در شکلگیری نظریه ولایت فقیه داشت؟
اندیشه حضرت امام(ره) یک اندیشه توحیدی بود، طبیعتا ایشان ظلم را در مخالفت با توحید و در نظام طاغوت و جبر میدید چرا که معتقد بود عدالت تنها در سایهسار توحید محقق خواهد شد و انسانی که قائل به شرک باشد و توحید را نپذیرد بسیاری اوقات خواسته و ناخواسته درگیر مصادیق ظلم میشود. به همین خاطر اندیشه ظلم در نگاه امام خمینی(ره) کاملا عقلانی بود و نظام ولایت فقیه را هم بر اساس این استدلال عقلانی در آثار خود تئوریزه کرد که اگر در مسند یک جامعه یک فقیه عادلی که فهم و درک درستی از زمانه نداشته باشد این منجر به ظلم و پدیداری تفکر ظالمانه خواهد شد و عقل هم خوبی عدل و بدی ظلم را به صورت مستقل فارغ از هر دین و مذهب و تعلقی میپذیرد.
به عبارتی استدلال امام خمینی(ره) برای برقراری حکومت اسلامی مبتنی بر ولایت فقیه یک استدلال کاملا عقلانی بود و معتقد بودند اگر میخواهیم در رأس یک جامعه همه انسانها از ظلم منزجر باشند و عدالت را در جامعه برقرار کنیم یک عالم و عادل و مسلط بر زمان در رأس یک حکومت قرار بگیرد به همین دلیل امام خمینی(ره) در آثار فقهی و قرآنی خود هم به شدت بر این نگاه خوبی عدل و بدی ظلم که از مستقلات عقل است تأکید و طاغوت را رد و کفر و نظام وابسته به آنها را نیز رد کرد. دلیل اصلی مخالفت امام خمینی(ره) با خاندان پهلوی نیز وابستگی محض آنها به نظام استکبار جهانی آمریکا و انگلیس بود.
ایکنا _ امام خمینی(ره) بر چه اساسی حکومت پهلوی را مصداق نظام طاغوت و ظلم ساختاری میدانست؟
امام معتقد بود که آزادگی که مردم و کشور ایران باید تجربه کنند از فیلتر پهلوی هیچ گاه عبور نخواهد کرد و پهلوی یک نظام کاملا وابسته به امپریالیسم و تفکر طاغوتی و تفکر ظالمانه بود. به همین دلیل امام معتقد بود اندیشه توحیدی اگر در جامعه رواج پیدا کند خود به خود دشمن ضد طاغوت خواهد شد و هیچ انسان موحد و عاقلی هیچ گاه طاغوت را برنمیتابد، چرا که جنبه اصلی طاغوت جبر است و طاغوت را مجبور میکنند که چگونه فکر کند، چگونه بیاندیشد و چگونه طی طریق کند و حتی چگونگی سبک زندگی را بر آنها تحمیل میکنند و انسانها هیچ گونه جبر و اختیاری را از خود نخواهند داشت و نمیتوانند هیچ انتخابی داشته باشند. در دوران طاغوت و پهلوی ما شاهد برگزاری هیچ انتخاباتی نبودیم و اگر انتخاباتی هم برگزار شده کاملا سوری بوده اما در نظام جمهوری اسلامی کاملا به رأی مردم گذاشته شد و یک نظام مردم سالار دینی بر سر کار قرار گرفت.
ایکنا _ از منظر امام خمینی(ره)، چه سازوکارهای فکری و اجتماعی مانع از آن میشود که قدرت دینی به استبداد یا ظلم تبدیل شود؟
بسیاری از افراد و فرقههای اسلامی در طول تاریخ اسلام با نگاه جبرگرایانه که به مسائل داشتند قدرت دینی را تبدیل به ظلم میکردند به عنوان نمونه خلفای عباسی با استناد به جبر، ظلمهای خود را رنگ و لعاب دینی میدادند و این مسئله خود یکی از نقاط عطف تفکر دینی است که ما اگر معتقد تفکر دینی باشیم و انسان را مختار به عقلانیت بدانیم هیچ گاه قدرت دینی ما تبدیل به ظلم نخواهد شد به همین دلیل در اندیشه امام خمینی امت جایگاه ویژهای دارد، چرا که امت نماد تفکر و عقلانیت است. امت نشانه عدالت است و امت به مفهوم گروهی است که معتقد به عدالت بوده و سنگ بنای تفکر امام خمینی را کاملا پذیرفتهاند.
امام امت در تمام ابعاد و ارزشهای اسلامی حرکت احیاگری خود را در دو بعد نظری و عملی آغاز کرد. او در بُعد اندیشه و عمل آیینه تمام نمای ارزشهای احیاشده اسلامی بود. یکی از برجسته ترین احیاگری امام خمینی(س)، احیاگری او در بُعد ظلم ستیزی و عدالتخواهی، مبارزه و قیام در برابر ظلم و ستم و بیعدالتی بود و همین احیاگری بود که توانست مردم را به حرکت و پویایی وادارد و در نهایت انقلابی عظیم و شگرف در ایران به وجود آورد که تمام جهان را حرکت دهد.
همین احیاگری امام در بُعد ظلم ستیزی و امر به معروف و نهی از منکر (امر به عدالت و نفی از ظلم) بود که انگیزه مردمیترین قیام آزادیبخش و انقلابی عدالتخواه و اسلامی شد و آزادی و استقلال و عزت را نصیب ملت بزرگ ایران کرد و با آزاد نمودن نیروهای پرتوان درون جامعه ایرانی شگفتی ساز دوران معاصر شد.
امام خمینی(س) میدانست که تنها راه برانگیختن ملت مسلمان ایران و بیدار کردن مسلمانان جهان، احیاء تفکر ظلمستیزی و عدالتخواهی اسلامی و دینی است، زنده کردن اندیشه و تصور قیام و مبارزه در راه حق است.
انتهای پیام
