بودجه فرهنگی باید مبتنی بر نیازسنجی واقعی افزایش یابد

به گزارش ایکنا از البرز؛ حسین مهاجری، عضو شورای اسلامی شهر کرج، روز یکشنبه، 26 بهمن ماه در نشست بررسی لایحه بودجه پیشنهادی سال ۱۴۰۵ شهرداری کرج در کمیسیون تلفیق شورای اسلامی شهر، با بیان اینکه ارزیابی بودجه فرهنگی باید فراتر از اعداد و جداول انجام شود، اظهار کرد: آنچه امروز در حوزه فرهنگ مدیریت شهری مشاهده می‌کنیم، بیش از آنکه حاصل یک سیاست‌گذاری هدفمند و مبتنی بر راهبرد باشد، محصول تکرار رویه‌های پیشین است. اگرچه در گزارش‌ها از اجرای برنامه‌های متعدد فرهنگی سخن گفته می‌شود، اما پرسش اصلی این است که این اقدامات تا چه اندازه منجر به تغییر ملموس در زیست فرهنگی شهر و ارتقای شاخص‌های اجتماعی شده است.

وی با تأکید بر اینکه مسئله فرهنگ در مدیریت شهری نباید به برگزاری مناسبت‌ها و برنامه‌های مقطعی تقلیل یابد، افزود: فرهنگ یک حوزه زیرساختی و اثرگذار در تمامی ابعاد زندگی شهری است و انتظار می‌رود سازمان متولی این بخش، با رویکردی مسئله‌محور و مبتنی بر نیازسنجی دقیق، برنامه‌های خود را طراحی و اجرا کند. در حالی که بررسی روند سال‌های گذشته نشان می‌دهد عمدتاً با تکرار ردیف‌های بودجه‌ای مواجه بوده‌ایم که صرفاً با درصدی افزایش یا کاهش همراه شده‌اند، بدون آنکه تحول کیفی مشخصی در خروجی‌ها دیده شود.

این عضو شورای اسلامی شهر کرج با اشاره به اینکه نقد عملکرد فرهنگی محدود به یک دوره خاص نیست، تصریح کرد: این نقد ناظر بر یک مقطع زمانی مشخص نیست، بلکه نگاهی آسیب‌شناسانه به روند چندساله مدیریت فرهنگی در شهر است. اگر قرار است بودجه فرهنگی افزایش یابد، باید مشخص شود این افزایش دقیقاً در پاسخ به کدام نیاز اولویت‌دار و در چارچوب چه برنامه عملیاتی هزینه خواهد شد. افزایش عددی بودجه، بدون تعریف شاخص‌های ارزیابی و سنجش اثرگذاری، نمی‌تواند تضمین‌کننده بهبود وضعیت فرهنگی شهر باشد.

مهاجری در بخش دیگری از سخنان خود به مقایسه بودجه فرهنگی کرج با برخی دیگر از شهرها اشاره کرد و گفت: گاهی در فضای عمومی یا حتی در برخی مباحث کارشناسی، اینگونه القا می‌شود که سهم فرهنگ از بودجه در کرج پایین‌تر از سایر کلانشهرهاست. در حالی که باید توجه داشت درصدهایی که در دیگر شهرها به عنوان سهم فرهنگ اعلام می‌شود، طیف گسترده‌ای از فعالیت‌ها را دربرمی‌گیرد؛ از برگزاری آیین‌های ملی و مذهبی گرفته تا برنامه‌های مرتبط با دفاع مقدس، اعزام کاروان‌های راهیان نور، توسعه فعالیت‌های آموزشی، حمایت از تشکل‌های فرهنگی و حتی احداث و تجهیز فضاهای فرهنگی.

این مسئول ادامه داد: با درنظر گرفتن این مجموعه فعالیت‌ها، فاصله بودجه فرهنگی کرج با بسیاری از شهرها آن‌چنان که مطرح می‌شود، قابل توجه نیست و حتی در برخی حوزه‌ها شاهد پیشتازی نیز هستیم. بنابراین پیش از هرگونه مقایسه، باید چارچوب محاسبه و تعریف مصادیق بودجه فرهنگی به‌صورت دقیق مشخص شود تا ارزیابی‌ها بر مبنای داده‌های همسان انجام گیرد.

مهاجری همچنین به مقایسه‌های صورت‌گرفته میان اعتبارات فرهنگی و پروژه‌های عمرانی واکنش نشان داد و اظهار کرد: مقایسه مستقیم هزینه‌های فرهنگی با پروژه‌هایی مانند ساخت پل، تقاطع غیرهمسطح یا سایر طرح‌های عمرانی، قیاس درستی نیست. هر حوزه در مدیریت شهری مأموریت و کارکرد مستقل دارد و باید در چارچوب وظایف تعریف‌شده خود ارزیابی شود. همان‌گونه که نمی‌توان از پروژه عمرانی انتظار کارکرد فرهنگی داشت، نمی‌توان عملکرد فرهنگی را با معیارهای عمرانی سنجید.

وی با بیان اینکه مدیریت شهری نیازمند توازن میان حوزه‌های مختلف است، افزود: شهر صرفاً مجموعه‌ای از سازه‌ها و زیرساخت‌های فیزیکی نیست؛ بلکه کیفیت زندگی شهروندان، سرمایه اجتماعی و انسجام فرهنگی نیز به همان اندازه اهمیت دارد. از این رو، بودجه فرهنگی باید بر اساس نقش آن در ارتقای سرمایه اجتماعی و کاهش آسیب‌های شهری طراحی شود، نه در رقابت عددی با سایر بخش‌ها.

این عضو شورا در ادامه بر ضرورت تدوین یک سند سیاست‌گذاری جامع در حوزه فرهنگ شهری تأکید کرد و گفت: به نظر می‌رسد تاکنون سیاست‌گذاری منسجم و مدونی که بتواند جهت‌گیری فعالیت‌های فرهنگی را در یک افق مشخص تعیین کند، شکل نگرفته است. برگزاری یک نشست تخصصی با حضور اعضای شورا، کمیسیون فرهنگی و مدیران اجرایی می‌تواند گام نخست در مسیر بازتعریف مأموریت‌ها، اولویت‌ها و شاخص‌های ارزیابی عملکرد باشد.

مهاجری خاطرنشان کرد: بدون تعیین اهداف کمی و کیفی مشخص، امکان سنجش موفقیت یا ناکامی برنامه‌های فرهنگی وجود ندارد. باید روشن شود که در پایان سال ۱۴۰۵، انتظار داریم چه تغییر قابل اندازه‌گیری در حوزه‌های مختلف فرهنگی و اجتماعی شهر رخ دهد و هر ریال هزینه‌شده دقیقاً در خدمت کدام هدف قرار گرفته است.

وی تأکید کرد: رویکرد شورای شهر در بررسی بودجه فرهنگی، نه کاهش یا افزایش صرف اعتبارات، بلکه حرکت به سمت اثربخشی واقعی است. اگر نیاز به افزایش منابع وجود دارد، این افزایش باید مبتنی بر مطالعات کارشناسی، اولویت‌بندی دقیق و برنامه عملیاتی شفاف باشد. در غیر این صورت، صرف تغییر درصدها در جداول بودجه، نمی‌تواند پاسخگوی مطالبات فرهنگی شهروندان کرجی باشد.