رمضان و مبارزه با نفس، شیطان و هوسها
به قلم سلمان(ابوطارق) السعودی، رئیس انجمن مبلغان فلسطینی
هر کسی که در مورد وضعیت انسان تأمل کند، آن را شبیه به یک مملکت و پادشاهی خواهد یافت که شامل یک مبارزه درونی بین جناحهای رقیب است که برای رسیدن به قدرت رقابت میکنند. این یکی از گویاترین استعارههایی است که محققان برای نشان دادن معنای تضاد درونی و هماهنگی بین بدن، نفس و روح به کار بردهاند.
این نیروهای متنوع، اگر در یک سیستم عادلانه قرار گیرند، به درستی عمل خواهند کرد؛ اما اگر با هم برخورد کنند، مختل میشوند.
ماه رمضان یک مفهوم نظری نیست، بلکه تجربهای است که در جزئیات هر روز زندگی دیده میشود؛ در روزه، دعا، خوشتنداری و احساس داشتن نسبت به دیگران.
رمضان یکی از فصول و نقاط عطف در زمینه تلاش واقعی است؛ در این ماه نبرد ما با نفس، با شیطان و با هوسها آشکار میشود، تا زمانی که قلب به تقوا برسد، که هدف اصلی روزهداری است.
خداوند متعال در قرآن میفرماید: ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ … لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ﴾ یعنی ای کسانی که ایمان آوردهاید، روزه بر شما واجب شده است... باشد که پرهیزگار شوید. (بقره، 183)
در ماه رمضان، شیاطین در زنجیرند، اما نفوذ آنها باقی میماند؛ عادات، هوسها و ضعف اراده ادامه مییابد و اینجاست که مبارزه واقعی آغاز میشود.
مبارزه با نفس
خداوند متعال میفرماید: ﴿إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّي﴾ یعنی همانا نفس همواره به بدیها امر میکند.، مگر کسی که پروردگارم به او رحم کند). (بقره ۲:۱۲۵)
نفس، ذاتاً راحتی و به تعویق انداختن کارها را دوست دارد؛ خواب را به نماز، صحبت با دیگران را به ذکر خدا و به تعویق انداختن توبه را ترجیح میدهد. مبارزه با نفس با مخالفت با خواستههایش حاصل میشود.
مبارزه با شیطان
شیطان قسم خورده است که فرزندان آدم را وسوسه کند و خداوند متعال ماه رمضان را زمانی قرار داده است که نقشههای او ضعیف میشود و آن را به فصل خوبی، ایستگاهی برای توبه و تطهیر تبدیل کرده است.
پیامبر(ص) فرمود: هنگامی که رمضان فرا میرسد، درهای بهشت باز میشوند، درهای جهنم بسته میشوند و شیاطین به زنجیر کشیده میشوند. (روایت بخاری و مسلم)
مشهور است که راه ورود شیطان به بشر از طریق زینت دادن و دلسرد کردن است. خداوند متعال میفرماید: ﴿وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ فَهُمْ لَا يَهْتَدُونَ﴾ یعنی شیطان اعمالشان را برایشان زیبا جلوه داد و آنها را از راه باز داشت، بنابراین هدایت نمیشوند. (نمل، 24).
روش شیطان وسوسه کردن است: بعداً انجام دهید؛ هنوز وقت زیادی باقی مانده است؛ اعمال شما در حالی که به گناه مشغول هستید پذیرفته نمیشود.
مقابله با شیطان مستلزم پناه بردن مکرر به خدا، معاشرت نیکو و انجام طاعات و عبادات است. زیرا بیکاری زمینهای مساعد برای غلبه شیطان بر بشر است.
مبارزه با هوسها
خداوند متعال میفرماید: ﴿فَخَلَفَ مِن بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضَاعُوا الصَّلَاةَ وَاتَّبَعُوا الشَّهَوَاتِ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا﴾ یعنی پس از آنها نسلی آمدند که نماز را رها کردند و از هوسهای خود پیروی کردند؛ پس کیفر گناهان خود را که عذابی دردناک است را خواهند دید.» (مریم، آیه ۵۹)
حکم پیشفرض در مورد هوسها، مباح بودن آنهاست، اما آنچه لازم است، کنترل آنهاست تا انسان را به سوی نابودی سوق ندهند. روزه برای آموزش توانایی «نه» گفتن انسان است و اینکه برده هوسهای خود نباشد.
پیروزی در این نبرد به معنای عصمت نیست، بلکه بازگشت سریع به سوی حق است. خداوند متعال میفرماید: ﴿وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ … وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَى مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ﴾ آنان که چون کار زشتی مرتکب شوند یا بر خود ستم ورزند، خدا را یاد کنند و برای گناهانشان آمرزش خواهند؛ و چه کسی جز خدا گناهان را می آمرزد؟ و دانسته و آگاهانه بر آنچه مرتکب شده اند، پا فشاری نمی کنند (آل عمران، 135).
بهترین مبارزه، مبارزه با نفس خود است و هرگاه کسی لغزشی کند، دوباره برمیخیزد.
رمضان مدرسه اراده و تربیت است؛ اگر کسی ماهیت واقعی و اصول آن را درک کند، با توانایی بیشتری در کنترل خود از آن بیرون میآید و در نتیجه در این نبرد پیروز میشود.
روزه، تمرینی برای پرهیز از هوسها است. پیامبر(ص) فرمود: «روزه سپر است»، همانطور که بخاری روایت کرده است، به این معنی که روزه محافظ و سپری در برابر گناه است.
پیامبر(ص) فرمود: اگر یکی از شما روزهدار است، نباید حرف زشت بزند و صدایش را بلند کند. اگر کسی به او دشنام داد یا با او درگیر شد، باید بگوید: من روزه هستم.
انتهای پیام
