آنچه در آیات جزء نهم قرآن برای مؤمنان ترسیم میشود
یک مدرس علوم قرآنی با بیان اینکه آیات جزء نهم قرآن تصویری زنده از مبارزه مستمر حق علیه باطل را ترسیم میکنند، گفت: این آیات ضمن ارائه یک جهانبینی سیاسی مبتنی بر توحید و نفی طاغوت، به مؤمنان میآموزد که در برابر سختیها صبور باشند، به وعده الهی در پیروزی نهایی ایمان داشته باشند و پس از رسیدن به قدرت، بدانند که در معرض آزمایشی بزرگ برای نشان دادن عملکرد صالح قرار دارند.
به گزارش ایکنا از همدان، همزمان با ماه مبارک رمضان ایکنا درصدد است، یک نکته بارز قرآنی که متناسب با شرایط فعلی جامعه باشد را روزانه براساس هر جزء، مورد بررسی قرار دهد؛ از همینرو برای بررسی یک آیه کاربردی در جزء نهم قرآن کریم، با حجتالاسلام والمسلمین هادی عیوضی، مدرس علوم قرآنی گفتوگویی کرده است که مشروح آن را در زیر میخوانیم:
جزء نهم قرآن کریم شامل بخش پایانی سوره مبارکه اعراف است که آیات متعددی وجود دارد که با نگاهی به مسائل روز و تاریخ ایران، میتوان مضامین سیاسی عمیقی از آنها برداشت کرد. این آیات بیشتر به تقابل همیشگی حق و باطل، سنتهای الهی در پیروزی مستضعفان و شکست مستکبران و روشهای مبارزه سیاسی اشاره دارند.
در آیه ۱۲۷ سوره اعراف مسئله توطئه و برچسبزنی به نیروهای انقلابی مطرح است در این آیه از قرآن میخوانیم: «وَ قالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ أَ تَذَرُ مُوسى وَ قَوْمَهُ لِيُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَ يَذَرَكَ وَ آلِهَتَكَ قالَ سَنُقَتِّلُ أَبْناءَهُمْ وَ نَسْتَحْيِي نِساءَهُمْ وَ إِنَّا فَوْقَهُمْ قاهِرُونَ؛ و سران قوم فرعون به او گفتند: آیا موسی و قومش را رها میکنی تا در این سرزمین فساد کنند و تو و خدایانت را رها کنند؟ فرعون گفت: بهزودی پسرانشان را میکشیم، و زنانشان را زنده نگه میداریم تا به ما خدمت کنند؛ و ما بر آنها کاملاً مسلط هستیم.»
این آیه نمادی از برچسبزنی سیاسی توسط حاکمیت طاغوت به جریان حق است. فرعون و اطرافیانش، حرکت اصلاحی حضرت موسی(ع) را که برای نجات بنیاسرائیل از ظلم بود، «فساد فی الارض» نامیدند. این تاکتیکی همیشگی است که نظامهای استکباری برای مقابله با انقلابهای مردمی بهکار میگیرند.
در جریان انقلاب اسلامی ایران، رژیم پهلوی و حامیان غربی آن نیز نهضت امام خمینی(ره) را که برای استقلال و آزادی ایران بود، حرکتی بر ضد امنیت و ثبات و به تعبیری «فساد» معرفی میکردند. تهدید فرعون به قتلعام بنیاسرائیل نیز یادآور سرکوب وحشیانه اعتراضات مردمی توسط رژیم ستمشاهی است.
در آیه ۱۲۸ سوره اعراف، سنت الهی در وراثت زمین مطرح شده است. «قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَ اصْبِرُوا إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ؛ موسی به قوم خود گفت: از خدا یاری جویید و استقامت پیشه کنید، که زمین از آن خداست، و آن را به هر کس از بندگانش که بخواهد، واگذار میکند؛ و سرانجام نیک برای پرهیزکاران است.»
این آیه یکی از اصلیترین قوانین حاکم بر تاریخ یعنی «سنت استخلاف» یا جانشینی مستضعفان را بیان میکند. براساس این سنت، پیروزی نهایی از آن صابران و متقین است و حکومتهای ظالم اگرچه قدرتمند باشند، پایدار نخواهند ماند.
این وعده الهی، امیدبخش مبارزان ایرانی در طول تاریخ مبارزه با استبداد داخلی و استعمار خارجی بوده است. پیروزی انقلاب اسلامی ایران در بهمن ۱۳۵۷ و سقوط رژیم پهلوی که به ظاهر از پشتوانه قدرتهای بزرگ برخوردار بود، تجلی عینی همین آیه بود. رهبر کبیر انقلاب، امام خمینی(ره)، با استعانت از خدا و صبر و استقامت مردم، این وعده را محقق کردند.
آیه ۱۲۹ سوره اعراف نیز شکایت از سختیها و بشارت به آینده را مطرح میکند. در این آیه آمده است: «قالُوا أُوذِينا مِنْ قَبْلِ أَنْ تَأْتِيَنا وَ مِنْ بَعْدِ ما جِئْتَنا قالَ عَسى رَبُّكُمْ أَنْ يُهْلِكَ عَدُوَّكُمْ وَ يَسْتَخْلِفَكُمْ فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ؛ قوم موسی گفتند: پیش از آنکه بهسوی ما بیایی آزار دیدیم، هماکنون پس از آمدنت نیز آزار میبینیم؛ موسی گفت: امید است پروردگارتان دشمن شما را هلاک کند، و شما را در زمین جانشین آنها کند، و بنگرد چگونه عمل میکنید.»
این آیه نشاندهنده بیصبری و کمظرفیتی برخی از مردم در برابر سختیهای راه است. آنها انتظار داشتند با آمدن پیامبر، همه مشکلات یکباره حل شود، اما در پاسخ، حضرت موسی(ع) به آنها بشارت پیروزی نهایی را میدهد و در عین حال هشدار میدهد که پس از رسیدن به حکومت، مورد آزمایش قرار خواهید گرفت.
در دوران مبارزه منتهی به انقلاب اسلامی، مردم ایران سختیهای بسیاری از جمله زندان، شکنجه و تبعید را متحمل شدند. پس از پیروزی نیز مشکلاتی نظیر جنگ تحمیلی و محاصره اقتصادی گریبانگیر کشور شد. این آیه به همه گروههای سیاسی یادآوری میکند که هدف نهایی، تشکیل حکومت است و پس از آن، آزمون الهی برای سنجش عملکرد در عرصه مدیریت کشور آغاز میشود.
آیه ۱۳۱ سوره اعراف نیز تحلیلهای غلط از حوادث سیاسی را بازگو میکند. «فَإِذا جاءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قالُوا لَنا هذِهِ وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَطَّيَّرُوا بِمُوسى وَ مَنْ مَعَهُ أَلا إِنَّما طائِرُهُمْ عِنْدَ اللَّهِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ؛ اما آنها نه تنها پند نگرفتند، بلکه هنگامی که نیکی و نعمت به آنها میرسید، میگفتند: بهخاطر خود ماست. ولی موقعی که بدی و بلا به آنها میرسید، میگفتند: از شومی موسی و کسان اوست! آگاه باشید سرچشمه همه اینها، نزد خداست؛ ولی بیشتر آنها نمیدانند.»
این آیه به یک بیماری سیاسی و اجتماعی یعنی «خودبینی» و «دیگریهراسی» اشاره دارد. فرعونیان هر موفقیتی را حاصل لیاقت خود و هر شکستی را ناشی از حضور موسی(ع) و یارانش میدانستند.
در طول دهههای پس از انقلاب، جریانهای مخالف و برخی قدرتهای خارجی همواره سعی کردهاند مشکلات اقتصادی و تحریمها را به حساب انقلاب اسلامی و استقلالخواهی ایران بگذارند و آن را ناشی از «شوماندیشی» نظام اسلامی معرفی کنند. این آیه بهروشنی این طرز تفکر را نفی کرده و ریشه مشکلات را در عملکرد خود انسانها و سنتهای الهی میداند.
همچنین آیه ۱۳۴ سوره اعراف پیمانشکنی مستکبران در برابر خدا را مطرح میکند. «وَ لَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قالُوا يا مُوسَى ادْعُ لَنا رَبَّكَ بِما عَهِدَ عِنْدَكَ لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَ لَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِي إِسْرائِيلَ؛ هنگامی که بلا بر آنها مسلط میشد، میگفتند: «ای موسی! از خدایت برای ما بخواه به عهدی که با تو کرده، رفتار کند! اگر این بلا را از ما مرتفع کنی، قطعاً به تو ایمان میآوریم، و بنیاسرائیل را با تو خواهیم فرستاد.»
این آیه رفتار فرصتطلبانه مستکبران را در مواجهه با قدرت خدا به تصویر میکشد. آنان هنگام گرفتاری و بنبست، به خدا و اولیای او رو میآورند، اما به مجرد رفع مشکل، پیمان خود را میشکنند.
این رفتار را میتوان در سیاست خارجی برخی قدرتهای جهانی در قبال ایران مشاهده کرد. آنان در مواقعی که نیاز به همکاری ایران (مثلاً در مسائل منطقهای یا انرژی) پیدا میکنند، زبان نرم و به ظاهر دوستانه در پیش میگیرند، اما پس از کسب امتیاز یا رفع نیاز، دوباره به سیاستهای خصمانه و فشار علیه ملت ایران روی میآورند. قرآن از این ویژگی بهعنوان یک سنت ثابت در میان مستکبران یاد میکند.
بهطور کلی میتوان گفت آیات جزء نهم قرآن، تصویری زنده از مبارزه مستمر حق علیه باطل را ترسیم میکنند که برای جامعه ایران که تجربه یک انقلاب بزرگ اسلامی را پشت سر گذاشته، بسیار آموزنده است. این آیات ضمن ارائه یک جهانبینی سیاسی مبتنی بر توحید و نفی طاغوت، به مؤمنان میآموزد که در برابر سختیها صبور باشند، به وعده الهی در پیروزی نهایی ایمان داشته باشند، فریب نیرنگها و تحلیلهای غلط دشمنان را نخورند و پس از رسیدن به قدرت، بدانند که در معرض آزمایشی بزرگ برای نشان دادن عملکرد صالح قرار دارند.
انتهای پیام
