استاد دانشگاه الازهر: نهج‌البلاغه مکتب انسانی زیستن است

به گزارش خبرنگار ایکنا، نشست «عبرت‌های نهج‌البلاغه» از سوی نهضت جهانی نهج‌البلاغه‌‌خوانی در محل سی و سومین نمایشگاه بین‌المللی قرآن با حضور احمد شحات الازهری استاد دانشگاه الازهر، محمد حسین رجبی دوانی تاریخ‌دان و استاد دانشگاه و حجت‌الاسلام والمسلمین مهدوی ارفع، رئیس نهضت جهانی نهج‌البلاغه‌خوانی شامگاه جمعه، هشتم اسفندماه در محل نمایشگاه بین‌المللی قرآن برگزار شد.

احمد شحات الازهر در این جلسه گفت: اولین چیزی که در نهج‌البلاغه با آن روبرو می‌شویم اسم آن هست زیرا وقتی اسم بلاغت را می‌شنوید تصور می‌شود این کتاب آمده است که به ما بلاغت و زبان عربی یاد دهد. درحالی که این کتاب روشی برای یادگیری زبان عربی نیست، بلکه شیوه‌ای برای انسانیت و انسانی زیستن برای همه‌ ابناء بشر است.

نهج‌البلاغه فراتر از آموزش زبان، مکتب انسان‌سازی است

وی با بیان اینکه مایه خوشحالی است که در بین شما هستم، افزود: خرسندم که درباره کتاب نهج‌البلاغه صحبت می‌کنم که علم اولین و آخرین است و کتابی که سخنان امیرالمؤمنین(ع) برای انسان‌سازی و آن انسانی که می‌خواهد در راه مستقیم باشد در آن گنجانده شده است. چرا که ابوالحسنین، پدر امام حسن(ع) و امام حسین(ع) و پدر حضرت زینب(س)، فقط کسی از بنی‌هاشم نبود بلکه از بهترین‌های روزگار بود، هیچ کلامی از دهانش خارج نمی‌شد مگر اینکه برای انسان‌سازی و تکمیل دین باشد.

احمد شحات الازهر ادامه داد: وقتی از امام علی(ع) صحبت می‌کنیم اصلاً در مورد کسی صحبت نمی‌کنیم که فقط مدتی را با پیامبر گرامی اسلام(ص) زندگی کردند بلکه در مورد کسی صحبت می‌کنیم که فرق بین ایمان و غیر ایمان را از صحبت‌های او شروع می‌کنیم. اگر در نهج‌البلاغه تأمل کنیم می‌بینیم که ایشان در این کتاب شریف انسان را فارغ از هر چیز دیگر مورد بررسی قرار می‌دهد و سپس که انسان را پله‌ای بالاتر یعنی ایمان قرار می‌دهد.

وی ادامه داد: بعد از اینکه امام علی(ع) شخصیت انسان را سنجیدند، ساخت یک انسان و شخصیت‌سازی را مورد بررسی قرار داده و از جهت مالی و مادی مورد دقت قرار می‌دهد. سپس انسان را از نظر اجتماعی، مالی، تجاری برای جامعه خودش می‌سنجد و اکنون می‌توان به این انسان «فارغ‌التحصیل مکتب علوی» نام داد. در این کتاب مبارک، امیرالمؤمنین(ع) تمرکز بر ساختن خانواده دارد و می‌خواهد این خانواده را در جایگاهی قرار دهند که برای جامعه مفید باشد. امام علی(ع) از این انسان‌ها و از امت اسلامی می‌خواهد که با عزت زندگی کنند. دلیل زندگی عزتمند انسان چیست زیرا رسول الله با همین عزت، امام علی(ع) را فارغ‌التحصیل مدرسه خود کرد.

این استاد مصری افزود: به همین دلیل در کتاب نهج‌البلاغه امام علی(ع) می‌فرمایند که انسان باید همه جوانب زندگی را در نظر بگیرد و این دقیقاً حقیقت ایمان هست. در پله بعدی، امام علی(ع) به زندگی سیاسی و اجتماعی افراد می‌پردازند که در نتیجه این زندگی سیاسی باید علوم و قدرت در دست مؤمنین باشد. ما مصری‌ها به طور خیلی خیلی ویژه امام علی(ع) را دوست داریم. یکی از بزرگترین دلایل این موضوع، مراجعه به وصیتنامه امام علی(ع) به مالک اشتر برای قانون اساسی است که خطاب به اهالی مصر فرمودند.

وی در پایان سخنان خود مطرح کرد: مصری‌ها  حضرت علی(ع) و حضرت فاطمه(س) را با عشقی وصف‌ناپذیر دوست دارند. ان شاء الله با این محبت و حول محور همین حب، امت اسلامی وحدت خود را حفظ کند و در چشم اهل بیت(علیهم السلام) عزیز باشند.

شرایط امروز ایران شبیه دوران خلافت امام علی(ع) است

محمدحسین رجبی دوانی در ادامه با تشکر از برگزاری این نشست گفت: در نهج‌البلاغه که گزیده‌ای از فرمایشات امیرالمؤمنین(ع) در خطبه‌ها و نامه‌ها به کارگزارانش و همچنین سخنان حکمت‌آمیز ایشان است، مدیون تشکیل دولت ارزشمند آل بویه هستیم. اگر این دولت تشکیل نشده بود ما نمی‌توانستیم این گوهر گرانبها را به این سبک در اختیار داشته باشیم. این دولت آل بویه در قرن چهارم و پنجم هجری در ایران و عراق و بخش‌هایی از شام و ترکیه امروز حکومت داشتند و توانستند تمدن خیره‌کننده‌ای پدید بیاورند و اوج تمدن مسلمانان در همین دو قرن است که آل بویه در ایران و فاطمیان در مصر و شام حکومت دارند.

وی توضیح داد: فاطمیان یک سلسله شیعه بودند که توانستند در مصر، شمال آفریقا و شام حکومت مقتدری را پدید آورند و دانشگاه الازهر  را آنها ایجاد کردند و به‌نام حضرت زهرا(س) نامیدند و این دوره درخشان یکی از برکاتش پدید آمدن نهج‌البلاغه به دست سید رضی از علمای بزرگ شیعه است، چه کسی می‌توانست در فضایی که امیرالمؤمنین(ع) با چنان هجمه و تخریب شخصیتی قرار داشت؛ سخنان امام علی(ع) را جمع‌آوری کند و آنچه را که بیان کرده است به صورت نهج‌البلاغه در اختیار علاقه‌مندان قرار داد.

رجبی دوانی ادامه داد: باید قدردان دولتی ایرانی ـ شیعی، به نام آل بویه باشیم که فضا را آماده کرد تا نهج‌البلاغه تألیف شود. این کتاب همه سخنان حضرت نیست بلکه انتخاب گزیده‌ای است که سید رضی آن را دستچین کرده است. در تاریخ بسیاری از سنت‌ها و سیره امیرالمؤمنین(ع) را در حوادث داریم که برای ما راهگشا است. فراموش نمی‌کنم رهبر کبیر انقلاب با ناراحتی از سویی و افتخار از سوی دیگر می‌گفتند که امام علی(ع) در جایگاهی که قرار داشت آنها به او اجازه ندادند آنچه که در جایگاه خلافت داشت در عمل پیاده کند، منظور حضرت امام(ره) فتنه‌ها و بحران‌هایی بود که تبهکاران در آن دوران پدید آوردند و در چهار سال و ۹ ماه خلافت اسلامی همواره درگیر این مسایل بود.

این استاد دانشگاه افزود: امام(ره) فرمودند با وجود این، همان مقدار از سیره حضرت که برای مملکت‌داری باقی مانده برای ما بهترین راهگشا است. در دوره‌ای که نظام جمهوری اسلامی را داریم که در این 47 سال مدام خیانت‌ها، توطئه‌ها، بحران‌ها از خارج به این نظام تحمیل شده است. حکومت جمهوری اسلامی ایران از نظر شرایط بسیار شبیه دوران خلافت حضرت علی(ع) است. با این تفاوت که مردم دوران ایشان طبق فرمایش امام علی(ع) از همه وسایل زندگی برخوردارند و کسی گرسنه نبود متأسفانه مردم آن دوران بر اثر بی‌بصیرتی و نگاه عامه مردم به خواص، فتنه ایجاد کرده و عوام و توده از آنها حمایت می‌کردند در عصر ما نیز خواص داریم اما توده مردم در بزنگاه‌ها و دوران‌های سخت به خوبی عمل کردند.

رجبی دوانی ادامه داد: مردم ما در حماسه‌های 22 دی ماه و 22 بهمن ماه نشان دادند  که قدرشناس ولایت هستند و ولایت را رها نمی‌کنند. با این اوصاف همان طور که امام راحل فرمودند آنچه از امیرالمؤمنین(ع) برای ما باقی مانده است بهترین الگو برای کشور‌داری و مقابله با فتنه و بحران‌ها است.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: اگر ما پیرو امیرالمؤمنین(ع) هستیم؛ ایشان برای مردم جایگاه بسیار رفیعی در نظر داشتند؛ برای سعادت، رفاه، حق و حقوق مردم و دولت و حکومت را موظف می‌داند که سعادت جامعه را رقم بزند. در کشورمان رهبر معظم انقلاب دغدغه‌ای همانند امام علی(ع) دارند و مشکلات مالی مردم از دیرباز دغدغه ایشان بوده است. چنانچه بیانیه گام دوم نقشه راه آینده کشور است. اگر مسئولان به نهج‌البلاغه عمل کنند، حتی اگر دشمنان دور این کشور را 7 دیوار بتنی بزرگ تحریم بکشند نمی‌توانند به ما صدمه بزنند و کشور با سربلندی از مشکلات عبور می‌کند.

رجبی دوانی در پایان سخنان خود اظهار کرد: راه برون‌رفت از همه مشکلات، روی آوری به همه تعالیم اهل بیت(ع) و به‌ویژه نهج‌البلاغه و سیره حضرت علی(ع) در حکومت‌داری مقدس است. اگر در برخی از مسائل مشکل داریم به دلیل عدم بهره‌مندی از این تعالیم بوده است، بهترین راهکار برای سعادت جامعه، پیروی از کتاب شریف نهج‌البلاغه  در زندگی فردی، سیاسی و اجتماعی است.

همچنین در ادامه این نشست حجت‌الاسلام والمسلمین مهدوی ارفع نیز گفت: امیرالمؤمنین(ع) در جایی فرمودند «تَکَلَّمُوا تُعْرَفُوا، فَإِنَّ آلْمَرْءَ مَخْبُوءٌ تَحْتَ لِسَانِهِ: سخن بگوييد تا شناخته شويد زيرا انسان در زير زبان خود پنهان است». ای مردم سخنان مرا بخوانید و بشنوید. گوش خود را باز کنید تا سخنان مرا بفهمید. امیرالمؤمنین(ع) در نهج‌البلاغه خود متجلی شده است و هر کسی که بخواهد ایشان را بشناسد با سخنش باید آشنا شود.

نهضت جهانی نهج‌البلاغه‌خوانی موفق شده است که مسیر علاقه‌مندان را به این کتاب شریف آسان‌سازی کند. در قدم اول از 4 گام خواندن، تدبر، تفسیر و نظام‌سازی به عموم ملت جهان فارق از مذهب، ملیت، زبان، رنگ، نژاد، جغرافیا، سن و تحصیلات در یک دقیقه و سی ثانیه آموزش می‌دهد چگونه در دور اول نهج‌البلاغه را بخوانیم و تضمین می‌کنیم در همان دور اول بدون نیاز به مراجعه به هیچ منبعی، هشتاد درصد این کتاب را فرا بگیریم. ترجمه بخوانیم، بررسی حدود هفتاد و چند ترجمه را در سه سال بررسی کردیم و به ترجمه مرحوم  دشتی رسیدیم. اگر از زمان‌های خود فقط ده دقیقه به نهج‌البلاغه اختصاص بدهید این کتاب در شش ماه تمام می‌شود، سعی کنید نهج‌البلاغه را از آخر به اول بخوانید زیرا آسان‌تر است. در این نهضت به طور مجازی و رایگان در کنار شما حضور داریم و یاد می‌دهیم که چطور نهج‌البلاغه را با نهج‌البلاغه بخوانید. 

در پایان این نشست پرسش و پاسخ از سوی حاضران و کارشناسان انجام شد.