نگاهی به مضامین آیات جهاد در قرآن
امروز برای جهان اسلام جای تردید نیست که رژیم مستکبر و متجاوز آمریکا و اسرائیل غاصب و کودککش، مصداق بارز فتنه و جبهه کفر در برابر اسلام و توحید هستند. در نتیجه طبق آیات شریفه قرآن کریم باید نبرد با آنان تا برچیده شدن بساط فتنه تداوم داشته باشد.
آیتالله محمدجعفر مروجی طبسی، استاد درس خارج حوزه علمیه قم در یادداشتی که در اختیار ایکنای قم قرار داده است، نوشت: یکی از موضوعات بسیار مهم و محوری در قرآن مجید، آیات «جهاد فی سبیل الله» است. امروزه بیش از گذشته نیاز به تدبر در این دسته از آیات شریفه داریم تا معلوم بشود جهاد مردم فهیم و بابصیرت ایران با استکبار جهانی ریشه در آیات قرآن دارد.
جهاد را در لغت به «مشقت»، «طاقت» و «جنگ با دشمن»، و «جاهد العدو» را به «قتال با دشمن» معنا کردهاند اما در اصطلاح شرع عبارت است از: فداکردن جان و مال در جنگ با مشرکان یا اهل بغی (شورشیان؛ گروهی که از اطاعت امام معصوم(ع) یا نائب او (نائب خاص یا عام) خارج شدهاند و بر ضد او طغیان و شورش کردهاند) به شکلی خاص یا بذل جان و مال برای اعلای کلمه اسلام و اقامه شعائر ایمان. قطعا دفاع و ایستادگی مردم ایران در برابر تجاوز دشمن آمریکایی ـ صهیونی به سرزمین اسلامی، نمونه برجسته «جهاد فی سبیل الله» است.
در آیات متعدد قرآن کریم به موضوع جهاد پرداخته شده است که به برخی از آنها اشاره میشود:
1.«وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَکُونَ فِتْنَةٌ وَ یَکُونَ الدِّینُ کُلُّهُ لِلَّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللَّهَ بِما یَعْمَلُونَ بَصیرٌ؛ و با آنها پیکار کنید، تا فتنه [شرک و سلب آزادى] برچیده شود، و دین و پرستش همه مخصوص خدا باشد! و اگر آنها از راه شرک و فساد بازگردند، و از اعمال نادرست خوددارى کنند، خداوند آنها را مىپذیرد؛ خدا به آنچه انجام مىدهند بیناست.» (سوره مبارکه انفال/ آیه ۳۹)
شیخ طوسی(ره) مفسر توانمند در ذیل این آیه شریفه میگوید: «خداوند در این آیه به پیامبرش(ص) و مؤمنان دستور داد تا با کفار بجنگند. منظور از «فتنة» کفر (کافران غیر ذمّی) و اهل بغی است.» انطباق این آیه کریمه بر جنگ نظامی تحمیل شده بر ایران اسلامی از سوی جبهه کفر و استکبار جهانی به سرکردگی آمریکا، بسیار واضح است زیرا آیه شریفه اختصاص به دوران رسول خدا(ص) ندارد گرچه خطاب به آن حضرت(ع) و مؤمنان است، اما این خطاب همه افراد مؤمن در همه زمانها را شامل میشود.
امروز برای جهان اسلام جای تردید نیست که رژیم مستکبر و متجاوز آمریکا و اسرائیل غاصب و کودککش، مصداق بارز فتنه و جبهه کفر در برابر اسلام و توحید هستند. در نتیجه طبق آیه شریفه باید نبرد با آنان تا برچیده شدن بساط فتنه تداوم داشته باشد. جمله کریمه «وَ یَکُونَ الدِّینُ کُلُّهُ لِلَّهِ..» بسیار قابل توجه و تأمل است. در شرایط فعلی که دشمنان اسلام جنگ را بر ما تحمیل کردهاند، درواقع دین خدا را مورد هجوم قرار دادهاند و این جنگ، نبرد توحید و ایمان با تمام کفر و شرک است، بنابراین باید با تمام قوا در برابر دشمنان قسمخورده، ایستادگی کنیم.
2. «وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَیْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّکُمْ؛ و در برابر آنان آنچه در قدرت و توان دارید از نیرو و نفرات و ساز و برگ جنگى و اسبان ورزیده براى جنگ آماده کنید تا بهوسیله آنها دشمن خدا و دشمن خودتان و دشمنانى غیر ایشان را که نمیشناسید، ولى خدا آنان را مىشناسد بترسانید.» (سوره مبارکه انفال/ آیه ۶۰)
شیخ طوسی(ره) در تفسیر این آیه شریفه میگوید: «خداوند به مؤمنان دستور داده تا در برابر دشمن هرآنچه میتوانند سلاح و ادوات جنگی فراهم کنند» طبق این آیه کریمه، آمادگی نظامی برای آن است که در قلب دشمن ترس و هراس ایجاد شود. شیخ طوسی(ره) «تُرهِبون» را اینگونه تفسیر کرده است: «دشمن را با ایجاد رعب و ترس، خسته و نفسگیر و درمانده کنید.»
پیام این آیه شریفه برای امروز ما این است که باید در برابر دشمنان مجهز به انواع سلاح جنگی، برخوردار از سلاحهای پیشرفته و مدرن بود تا لرزه بر اندام و روان کفار و مشرکان فرود آید. بعید نیست بتوان از اطلاق این آیه شریفه جواز داشتن سلاحهای هستهای را استفاده کرد برای ایجاد بازدارندگی و ترس در دل دشمنان اسلام. گرچه فتوای رهبر شهید و عظیمالشأن ما آیتالله خامنهای(ره) مبنی بر حرمت ساخت و استفاده از آن، نصبالعین ماست.
3.«یا أَیُّهَا النَّبِیُّ جاهِدِ الْکُفَّارَ وَ الْمُنافِقینَ وَ اغْلُظْ عَلَیْهِمْ وَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصیرُ؛ اى پیامبر! با کافران و منافقان جهاد کن، و بر آنها سخت بگیر! جایگاهشان جهنم است؛ و چه بد سرنوشتى دارند.» (سوره مبارکه توبه/ آیه ۷۳)
شیخ طوسی(ره) در تفسیر این آیه مینویسد: «خداوند در این آیه به پیامبرش(ص) دستور داده تا با کفار و منافقان جهاد کند. جهاد با دست و زبان و قلب واجب است، کسی که میتواند همه این موارد را جمع کند، همه آنها بر او واجب است و آن کس که با دست نمیتواند جهاد کند، با زبان و اگر نتوانست، با قلبش. جهاد با کفار با سلاح است.»
در اینجا چند نکته قابل توجه وجود دارد: نخست آنکه روشنگری و تبیین حقیقت در مقابل دشمنانی که حقایق را تحریف و وارونه میکنند و با دروغ و شبههپراکنی حقیقت را کتمان و حق و باطل را به هم میآمیزند «وَ لا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْباطِلِ وَ تَکْتُمُوا الْحَقَّ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ» (سوره مبارکه بقره/ آیه ۴۲) خود جهادی دیگر محسوب میشود.
دوم اینکه با توجه به این فقره از آیه «وَ اغْلُظْ عَلَیْهِمْ» نه تنها نباید در نبرد با کفار و منافقان نرمش نشان داد بلکه باید با آنان سختگیرانه، و با شدت و خشونت برخورد کرد.
4. «وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذینَ قُتِلُوا فی سَبیلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْیاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ؛ و هرگز گمان مبر آنان که در راه خدا کشته شدند مردهاند بلکه زندهاند و نزد پروردگارشان روزى داده مىشوند.» (سوره مبارکه آل عمران/ آیه ۱۶۹)
شیخ طوسی(ره) میگوید: «بسیاری از مفسران این آیه را مربوط به شهدای بدر و احد دانستهاند.» اما هیچ بُعد و منعی ندارد اگر بگوییم آیه شریفه اطلاق دارد زیرا با ظهور آن کاملا سازگار است اگر کسی در راه حق کشته شده باشد، مصداق کشته شده در راه خدا (فی سبیل الله) است.
در این آیه شریفه دو پاداش برای مقام شهید بیان شده است: نخست اینکه، شهید زنده است یعنی برخوردار از یک حیات فوقالعاده عالى و آمیخته با انواع نعمتهاى معنوى است. دوم اینکه، اینکه نزد پروردگار روزی داده میشود.
5. «وَ الَّذینَ جاهَدُوا فینا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنینَ؛ و آنها که در راه ما با خلوص نیت جهاد کنند، قطعاً به راههاى خود، هدایتشان خواهیم کرد و خداوند با نیکوکاران است.» (سوره مبارکه عنکبوت/ آیه ۶۹)
طبق بیان شیخ طوسی(ره) منظور از جهاد در این آیه شریفه، جهاد نظامی با کفار و جهاد با نفس یعنی بازداشتن آن از معصیت و واداشتن به اطاعت خالصانه خداوند است. آنچه از ظاهر آیه استفاده میشود ملازمه میان جهاد با خلوص نیت و هدایت الهی به معنای پیروزی در سایه حمایت و نصرت خداوند است.
خداوند متعال با تأکید «لَنَهْدِیَنَّهُمْ» وعده داده است اگر مؤمنان با خلوص نیت مجاهدت کنند، مشمول حمایت و هدایت او خواهند بود و قطعا با عنایات الهی به موفقیت و پیروزی خواهند رسید. منتها باید توجه داشت جهاد مشقت و سختی دارد که لازمه آن صبر و استقامت است. از رسول خدا(ص) نقل شده که فرمود: «مَنْ صَبَرَ ظَفِر» «هرکس صبر پیشه کند، پیروز خواهد شد» و در سخنی مشابه از امیرالمؤمنین علی(ع) چنین نقل شده است: «مِفْتَاحُ الظَّفَرِ لُزُومُ الصَّبْر؛ کلید پیروزی ملازم بودن با صبر است.»
انتهای پیام
