ضرورت برچیده شدن پایگاه نظامی آمریکا در بحرین

به قلم باقر درویش، رئیس انجمن حقوق بشر بحرین

اقدامات وزارت کشور بحرین در پیگرد منتقدان حضور نظامی آمریکا و اسرائیل در این کشور نمی‌تواند پرونده موضوعی را که دیگر تابو نیست، ببندد؛ موضوعاتی که دولت تصور نمی‌کرد هرگز توسط افکار عمومی محلی، عربی و اسلامی به طور همزمان مطرح شود، اما زمانه تغییر کرده است.

بیشتر بخوانید 

از جمله این مطالبات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: آیا حضور نظامی خارجی با مفهوم حاکمیت کامل سازگار است؟ تأثیر آن بر هویت ملی چیست؟ آیا شهروند حق دارد این حضور خارجی را زیر سؤال ببرد؟ آیا کشوری که میزبان پایگاه یک ابرقدرت است، می‌تواند تصمیمات خارجی مستقلی بگیرد؟ با توجه به جنگ‌های متغیر، تأثیر این حضور بر بحرین چیست؟ آیا این به مسئولیتی تبدیل نشده است که نیاز به بازنگری در شکل روابط امنیتی در منطقه را ایجاب کند؟ آیا امنیت واقعی هر کشوری با تکیه بر پایگاه‌های نظامی خارجی یا با تقویت حاکمیت ملی حاصل می‌شود؟ از تجربیات کشورهایی که به حضور نظامی خارجی در سرزمین‌های خود پایان دادند، چه می‌توانیم بیاموزیم؟

سؤالات زیادی وجود دارد، اما نباید از اولین مشکل مربوط به واقعیت حقوقی غافل شویم، حتی اگر ترامپ منشور سازمان ملل را زیر پا گذاشته باشد. با وجود توافقات امنیتی بین دو طرف، این به معنای وجود یک الزام مردمی برای تعهد نظامی مستقل نیست. توافقات رسمی لزوماً به معنای مشروعیت سیاسی نیستند. مشروعیت مردمی مسیر روشنی دارد، یا از طریق یک پارلمان منتخب کاملاً قدرتمند یا از طریق یک همه‌پرسی مردمی.

مطمئناً، ناوگان پنجم ایالات متحده بر اساس این سازوکارها در کشوری که از بحران‌های پی در پی رنج می‌برد، جایی که درهای زندان‌های سیاسی هنوز به روی هر کسی که از سیاست‌های دولت انتقاد می‌کند باز است، تأسیس نشده است. به طور کلی، بحث در مورد واقعیت حقوقی نیاز به نظر تخصصی دارد، اما این دلیل اصلی است که عنوان مقاله و همچنین کمپین‌های تحریک‌آمیز را پاسخ می‌دهد؛ حاکمیت ملی غیرقابل تفکیک است و عزت سیاسی مردم از کنترل بر سرزمین‌های خود جدایی‌ناپذیر است.

در اینجا ما با دولتی روبرو هستیم که در تصمیم امنیتی با شما شریک است و حتی در این جنگ جنایتکارانه علیه ایران، آن را به زور به شما تحمیل می‌کند. چه کسی می‌داند مقام نظامی آمریکایی که وزیر کشور یا فرمانده کل نیروهای دفاعی بحرین را هدایت می‌کند، چه رتبه‌ای دارد؟ آیا ندیده‌ایم که ترامپ چگونه متحدان خود را در پخش زنده تحقیر و مسخره می‌کند

سؤال اینجاست: آیا اتاق امنیت در وزارت کشور بحرین پاسخی در مورد فایده ادامه حضور نظامی آمریکا، به ویژه پس از این خسارات بی‌شماری که در نتیجه استفاده از خاک بحرین برای حمله به یک کشور مسلمان همسایه به این کشور وارد شده است، دارد؟ البته ترامپ غرامت مالی خسارات وارده توسط پایگاه نظامی آمریکا را از بودجه بحرین مطالبه خواهد کرد، بودجه‌ای که منتظر فرصتی برای افزایش مالیات‌ها و تداوم شکست اقتصادی در نتیجه سیاست‌های نابخردانه، از جمله هزینه‌های نظامی دیوانه‌وار برای تشدید محاصره امنیتی داخلی است.

حضور نظامی آمریکا در بحرین برای اولین‌بار در طول جنگ جهانی دوم و با استفاده از تأسیسات بریتانیا برقرار شد و همکاری نظامی پس از استقلال بحرین ادامه یافت و از سال ۱۹۹۵ به مقر دائمی ناوگان پنجم تبدیل شد و بدین ترتیب به یکی از برجسته‌ترین ابزارهای نفوذ نظامی آمریکا در منطقه تبدیل شد.

با این حال، این حضور از دهه ۱۹۴۰ دستخوش تحولات سیاسی و نظامی بوده است و جنگ ۱۹۹۱ با عراق بر تغییر شکل این حضور نظامی در منطقه تأثیر گذاشته است، به این معنی که این حضوری است که می‌توان آن را ارزیابی کرد. این امر از رویکرد ایالات متحده از زمان جنگ جهانی دوم برای ایجاد صدها پایگاه نظامی و استفاده از آنها برای پشتیبانی از عملیات رزمی خود و نمایش قدرت نظامی خود به منظور بازدارندگی در برابر دشمنان و حمایت از منافع ملی و اهداف استراتژیک و امنیتی خود جدایی‌ناپذیر است.

گزارشی که توسط سرویس تحقیقات کنگره در ژوئیه 2024 منتشر شد نشان می‌دهد که ارتش ایالات متحده بیش از 128 پایگاه نظامی در 51 کشور در سراسر جهان دارد یا از آنها استفاده می‌کند. این جنگ تجاوزکارانه که توسط ایالات متحده و رژیم اشغالگر اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران آغاز شده است، باید فرصتی برای پایان دادن به حضور نظامی آمریکا در منطقه ما باشد، به ویژه از آنجا که این حضور در خدمت پروژه‌های استعماری، تقسیم منطقه و پروژه اسرائیل بزرگ است.

در سال ۱۹۹۲، پس از تشدید اعتراضات و فشار مردمی بر نخبگان سیاسی، پارلمان فیلیپین مجبور شد تمدید توافق‌نامه را رد و پایگاه نظامی آمریکا را تعطیل کند، اگرچه فیلیپین متحد دولت ایالات متحده است و به سمت حاکمیت مذاکره‌ای حرکت کرده است.

علاوه بر این، تجربه کاهش حضور به درجات مختلف در چندین کشور، از جمله اسپانیا، اکوادور و ازبکستان، پس از بحران‌های ناشی از چنین حضوری، متفاوت بوده است. بحرین، به‌ویژه، و منطقه خلیج فارس به طور کلی، از این قاعده مستثنی نیست؛ زمان آن رسیده است که این پایگاه‌ها منطقه ما را ترک کنند.